Çekiniz mi kayboldu, sadece numarasını bilmek iptal için yeterli mi?
Elinizdeki çek kaybolduysa ve iptali için mahkemeye başvurmayı düşünüyorsanız, sadece çekin künye bilgilerine sahip olmanız yeterli değildir. Yargı, çekin gerçekten elinizde olduğunu ve içeriğini somut biçimde göstermenizi arıyor. Bu konudaki güncel bir Bölge Adliye Mahkemesi kararı, sürecin nasıl işlediğini net bir şekilde ortaya koyuyor.
Çekin kaybolduğunu sadece iddia etmek yeterli değildir. Zilyetliğinizi ve çekin içeriğini somut delillerle desteklemeniz gerekir, aksi halde talebiniz reddedilebilir.
Olayın Özeti
Davacı vekili, müvekkil şirkete ait 5 adet çekin kaybolduğunu belirterek çekler üzerine ihtiyati tedbir konulmasını ve çeklerin iptaline karar verilmesini talep etmiştir. Samsun Asliye Ticaret Mahkemesi davayı reddetmiş, davacı vekili bu kararı istinaf ederek çeklerin kötü niyetli kişilerin eline geçme riskine ve telafisi imkansız zararlara dikkat çekmiştir.
Yargıtay’ın/AYM’nin/Danıştay’ın Değerlendirmesi
Türk Ticaret Kanunu’nun 757 ve devamı maddeleri, iradesi dışında senedi elinden çıkan kişiye belirli koşullarda iptal ve yeni senet talep etme imkanı tanır. TTK 759. maddeye göre iptal talebinde bulunan kişi, çekin elinde iken zayi olduğunu inandırıcı biçimde göstermeli, çekin bir suretini ibraz etmeli veya çekin esas içeriği hakkında bilgi vermelidir. Kesin ispat aranmasa da çekin kaybolduğunun kuvvetle muhtemel olduğu ortaya konmalıdır.
İlk Derece Mahkemesi, davacının yalnızca çek künye bilgilerine sahip olmasının onu meşru hamil kılmayacağını, zilyetliğini yaklaşık ispat düzeyinde dahi ortaya koyamadığını belirtmiştir. Samsun BAM 3. Hukuk Dairesi de istinaf başvurusunu inceleyerek, davacının çeklerin esas içeriği hakkında bilgi vermediğini ve yetkili hamil olduğuna dair delil sunmadığını gerekçe göstererek yerel mahkeme kararını onamış, istinaf başvurusunun esastan reddine karar vermiştir.
Türk Ticaret Kanunu’nun 796. maddesi uyarınca çekin ibraz süresi, düzenlendiği yerde ödeneceği yerdeyse on gün, düzenlendiği yerden başka bir yerde ödenecekse bir ay, farklı bir kıtada ödenecekse üç aydır; kaybolan çekin iptali istenirken bu sürelerin de gözetilmesi gerekir.
İptal davasında zilyetliğin yaklaşık ispatı için mahkeme genellikle bir ay ila iki ay süren bir inceleme yapar; bu süre içinde çeki elinde bulunduran biri çıkmazsa iptal kararı verilebilir.
Bu Karar Ne Anlama Geliyor?
Çekiniz kaybolduğunda mahkemeye sadece çek numarası veya benzeri künye bilgileriyle gitmeniz yeterli olmayabilir. Çekin zayi anında elinizde olduğunu, yani yetkili hamili olduğunuzu kuvvetle muhtemel şekilde göstermeniz ve çekin esas içeriği hakkında somut bilgi vermeniz gerekir. Bu delilleri toplamadan açılan davalar reddedilme riski taşır, bu nedenle sürecin başından itibaren doğru delillerle hareket etmek büyük önem taşır.
Sadece künye bilgisi yetmez
Çek numarası gibi bilgilere sahip olmak, kişiyi otomatik olarak meşru hamil yapmaz.
Kuvvetle muhtemel ispat şartı
Kesin ispat aranmasa da çekin zayi anında elinizde olduğunu makul bir şekilde göstermeniz gerekir.
Esas içerik bilgisi şart
Çekin esas içeriği hakkında somut bilgi verilmezse iptal talebi reddedilebilir.
Karar Künyesi
| Daire | Esas No | Karar No | Tarih | Konu |
|---|---|---|---|---|
| Samsun Bölge Adliye Mahkemesi 3. Hukuk Dairesi | 2025/732 | 2025/738 | 28.04.2025 | Kıymetli Evrak İptali (Çek İptali) |
Kayıp Çek veya Kıymetli Evrak İptali Sürecinde Yanınızdayız
Çekinizin veya diğer kıymetli evrakınızın kaybolması durumunda haklarınızı korumak için doğru delillerle hareket etmek şart. Sürecinizi birlikte yönetelim.
WhatsApp’tan yazınHemen İletişime GeçinSIKÇA SORULAN SORULAR
Samsun Bölge Adliye Mahkemesi 3. Hukuk Dairesi’nin, kayıp çeklerin zayi nedeniyle iptali davalarında aranan yaklaşık ispat şartlarına ve yetkili hamillik sıfatının somutlaştırılması zorunluluğuna ilişkin verdiği emsal karara dair merak edilenler:
-
Kayıp çeklerin zayi nedeniyle iptal davasını kimler açabilir?
Türk Ticaret Kanunu (TTK) uyarınca, rızası ve iradesi dışında kambiyo senedi elinden çıkan, yani çekin zayi olduğu anda onun yasal zilyedi ve ‘yetkili/meşru hamili’ konumunda olan kişiler bu davayı açabilir. Karara konu olayda davacının, çekin zayi olduğu esnada yetkili hamili olduğunu kanıtlayamaması davanın reddine yol açmıştır.
-
Sadece çek numarası veya banka bilgilerini bilmek iptal kararı verilmesi için yeterli midir?
Hayır, yeterli değildir. Samsun Bölge Adliye Mahkemesi’nin emsal kararına göre, sadece çeklerin künye bilgilerine sahip olmak kişiyi doğrudan meşru hamil kılmaz. Davacının, çekin elindeyken kaybolduğunu ya da çalındığını inandırıcı delillerle desteklemesi ve çekin esas içeriği hakkında somut detaylar sunması şarttır.
-
Zayi nedeniyle kıymetli evrak iptali davalarında kesin ve mutlak bir ispat aranır mı?
Hayır, bu davalarda ceza yargılamasındaki gibi kesin ispat şartı aranmaz. TTK m. 759 ve 760 hükümleri uyarınca ‘yaklaşık ispat’ ölçüsü uygulanır. Davacının, söz konusu senedin kendi elindeyken zayi olduğunu ‘kuvvetle muhtemel’ gösterecek derecede mahkemede bir kanaat ve inandırıcı bir açıklama oluşturması yasal olarak yeterlidir.
-
Samsun Asliye Ticaret Mahkemesi ile Bölge Adliye Mahkemesi’nin davanın reddindeki ortak gerekçesi nedir?
Her iki mahkeme de davacının çeklerin sadece künye bilgilerini sunmasını yetersiz bulmuştur. Davacının zayi anında çeklerin zilyedi olduğunu yaklaşık ispat kuralları çerçevesinde dahi ortaya koyamadığı, çeklerin esas içeriğine dair bilgi vermediği ve kendisinin yetkili hamil olduğunu gösteren hiçbir somut delil sunmadığı gerekçesiyle dava esastan reddedilmiş ve istinaf başvurusu onanmıştır.
-
Kayıp çek davasında iptal talebinin bu şekilde sıkı şartlara bağlanmasının hukuki amacı nedir?
Kambiyo senetleri tedavül (dolaşım) kabiliyeti yüksek olan kıymetli evraklardandır. Yargı makamlarının somut delil ve yetkili hamillik sıfatını aramadan kolayca iptal kararı vermesi, piyasada bu çeki ciro yoluyla devralan iyi niyetli üçüncü kişilerin haklarını ve ticaret hukukunun güvenliğini tehlikeye sokacaktır. Bu nedenle yasa ve yargı kararları hak dengesini korumayı amaçlar.
