Teminat senedi verdiniz mi, üzerindeki ibare sizi korumayabilir
Cari hesap ya da başka bir ilişki nedeniyle teminat senedi verdiyseniz ve bu senet elden ele dolaştıysa dikkatli olmalısınız. Senedin üzerinde sadece teminat amaçlı alınmıştır yazması sizi korumaya yetmeyebilir. Yargıtay’ın verdiği bir karar, bu konuda keşidecileri bekleyen ciddi bir riski gözler önüne seriyor.
Yargıtay’ın Değerlendirmesi
Yerel mahkeme, senet üzerindeki teminat ibarelerinin senedin teminat amaçlı verildiğini yazılı olarak kanıtladığını, bankanın da bu ibareler nedeniyle iyiniyetli sayılamayacağını belirterek davayı kabul etmiş. Ancak Yargıtay 19. Hukuk Dairesi bu kararı bozmuş.
Yargıtaya göre, bir senedin teminat amaçlı olduğunun kabul edilebilmesi için senet üzerinde hangi hukuki ilişkinin teminatı olarak verildiğinin açıkça yazılması gerekiyor. Sadece teminat amaçlı alınmıştır ya da bedeli teminattır gibi genel ifadeler yeterli değil. Bu ifadeler somut bir ilişkiyi göstermediği için yazılmamış sayılması gerektiğine hükmedilmiş.
Bononun zorunlu şekil şartları, Türk Ticaret Kanunu m.776 hükmünde sayılır; ancak bir senedin teminat amaçlı verildiğinin ileri sürülebilmesi için, hangi hukuki ilişkinin teminatı olduğunun senet üzerinde açıkça belirtilmesi gerekir.
Kambiyo senedine dayalı icra takibine itiraz süresi beş gündür; bu süre içinde itiraz edilmezse takip kesinleşir. Senedin iyi niyetli üçüncü kişiye cirosu genellikle bir ay ila üç ay içinde gerçekleşir; cari hesap ilişkisinden doğan borcun ödendiğinin ispatı için gereken belgeler genellikle iki yıl saklanmalıdır.
Teminat senedi verirken sadece teminat amaçlı alınmıştır yazmak yeterli değil, hangi ilişkinin teminatı olduğu mutlaka açıkça belirtilmelidir.
Olayın Özeti
Bir şirket, başka bir şirketle arasındaki cari hesap ilişkisi nedeniyle 5.000 USD bedelli bir senedi teminat olarak vermiş. Senedin ön yüzünde teminat amaçlı alınmıştır, arka yüzünde ise bedeli teminattır ibareleri bulunuyormuş. Davacı şirket cari hesap borcunu tamamen ödediğini öne sürmüş ancak senet, karşı taraf tarafından bir bankaya ciro edilmiş ve banka senedi protesto etmiş. Bunun üzerine davacı şirket, senet nedeniyle kimseye borçlu olmadığının tespiti için dava açmış.
Bu Karar Ne Anlama Geliyor?
Bir senedi teminat amacıyla verirken üzerine sadece genel bir not düşmek sizi korumaz. Senedin hangi borcun, hangi sözleşmenin ya da hangi cari hesap ilişkisinin teminatı olduğu açıkça, tereddüde yer bırakmayacak şekilde yazılmalı. Aksi halde senet üçüncü kişilere geçtiğinde, o kişilere karşı teminat olduğunu ileri süremeyebilir ve senet bedelini ödemek zorunda kalabilirsiniz. Teminat senedi düzenlerken mutlaka hukuki destek almanız, ileride yaşanacak büyük hak kayıplarının önüne geçebilir.
Genel ifade yetmez
Teminat amaçlı alınmıştır gibi ifadeler, teminat altına alınan somut ilişkiyi göstermediği için hukuken yeterli sayılmıyor.
Somut ilişki belirtilmeli
Senedin hangi borcun ya da sözleşmenin teminatı olduğu, senet metninde açıkça yazılmalı.
Üçüncü kişiye karşı risk
İbare yetersizse senet ciro edildiğinde teminat def’i ileri sürülemeyebilir ve bedel ödenmek zorunda kalınabilir.
Karar Künyesi
| Daire | Esas No | Karar No | Tarih | Konu |
|---|---|---|---|---|
| Yargıtay 19. Hukuk Dairesi | 2017/4883 | 2018/5957 | 21.11.2018 | Teminat senedinin geçerliliği ve üçüncü kişilere karşı ileri sürülebilmesi |
Teminat senediniz güvende mi?
Kambiyo senetleri ve teminat ilişkileri konusunda hak kaybı yaşamamak için uzman desteği alın.
WhatsApp’tan yazınHemen İletişime GeçinSIKÇA SORULAN SORULAR
Yargıtay 19. Hukuk Dairesi’nin, senet metni üzerinde yer alan soyut teminat ibarelerinin geçerlilik şartlarına ve bu senetleri ciro yoluyla devralan üçüncü kişilere karşı menfi tespit davalarındaki ispat kurallarına ilişkin verdiği emsal karara dair merak edilenler:
-
Senet üzerine sadece ‘teminat amaçlıdır’ yazılması senedi teminat senedi yapar mı?
Hayır, yapmaz. Yargıtay 19. Hukuk Dairesi’nin emsal kararına göre, bir senedin üzerinde sadece ‘teminat amaçlı alınmıştır’ veya ‘bedeli teminattır’ gibi soyut ve genel geçer ibarelerin yer alması o senede hukuken teminat senedi vasfı kazandırmaz. Bu tür genel ifadeler, senedin illetten mücerret (bağımsız) olma niteliğini ortadan kaldırmaz ve kanunen hiç yazılmamış sayılır.
-
Bir senedin hukuken geçerli bir teminat senedi sayılabilmesi için hangi şart aranır?
Bir senedin teminat senedi olarak kabul edilebilmesi ve kambiyo hukuku dışına çıkarılabilmesi için, senedin hangi somut hukuki ilişkinin, hangi sözleşmenin veya hangi borcun teminatı olarak verildiğinin bizzat senet metni üzerinde açık, şüpheye yer bırakmayacak şekilde belirtilmesi elzemdir.
-
Yerel Ticaret Mahkemesi menfi tespit davasını ilk etapta hangi gerekçelerle kabul etmiştir?
Yerel mahkeme; senedin ön yüzündeki ‘teminat amaçlı alınmıştır’ ve arka yüzündeki ‘bedeli teminattır’ yazılarının senedin teminat niteliğini kanıtladığını belirterek, senedin kambiyo vasfı taşımadığına hükmetmiştir. Ayrıca, davacı cari hesap borcunu ödediği için davalıların alacağını ispatlayamadığını, davalı bankanın da senedi bu açık yazılarla devraldığı için iyiniyetli üçüncü kişi sayılamayacağını savunarak davayı kabul etmiştir.
-
Yargıtay 19. Hukuk Dairesi, yerel mahkemenin bu kabul kararını neden bozmuştur?
Yargıtay, senet üzerindeki genel şerhlerin altındaki temel hukuki ilişkiyi (hangi cari hesap veya sözleşme olduğunu) somut olarak göstermediğini saptamıştır. Bu eksiklik nedeniyle söz konusu ibarelerin hukuken yazılmamış sayılması gerektiğini belirten daire, senedin kambiyo senedi genel hükümlerine göre değerlendirilmesi gerektiğine vurgu yaparak yerel mahkeme kararını usul ve yasaya aykırı bulmuş ve bozmuştur.
-
Teminat senedi düzenlerken ileride mağdur olmamak için ne yapılmalıdır?
Teminat senedi veren keşidecilerin, senedin üçüncü kişilere (örneğin bir bankaya) ciro edilmesi halinde haklarını koruyabilmeleri için senedin üzerine sadece ‘teminattır’ yazmakla yetinmemeleri gerekir. Senedin bizzat metnine, ‘… tarihli cari hesap sözleşmesinin teminatıdır’ veya ‘… plaka sayılı aracın satış sözleşmesi güvencesidir’ gibi spesifik dayanak ilişkisini açıkça yazdırmaları, hak kayıplarının önüne geçmek adına hayati öneme sahiptir.
