Arabuluculuk Tutanağının İptaline Yargıtay’dan İşçi Kararı
Giriş ve Olayın Özeti
Türk hukuk sisteminde alternatif uyuşmazlık çözüm yollarından biri olan arabuluculuk, iş uyuşmazlıklarında önemli bir yer tutmaktadır. Ancak arabuluculuk sürecinin yasal prosedürlere uygun yürütülmesi, tarafların hak kaybına uğramaması adına hayati öneme sahiptir. Yargıtay 9. Hukuk Dairesi’nin 2024/2976 E., 2024/4231 K. sayılı güncel kararı, ihtiyari arabuluculuk tutanağının iptali davasında verilen bir hükmün onanmasıyla, arabuluculuk sürecinin usulüne uygunluğunun titizlikle denetlenmesi gerektiğini bir kez daha ortaya koymuştur. Bu kararda, bir işçinin, iş sözleşmesinin feshedildiği tarihte, maddi haklarını aldığına dair evrakları okuma fırsatı verilmeksizin imzaladığı ve arabulucu ile telefon görüşmesinin dahi evraklar imzalandıktan sonra gerçekleştirildiği iddia edilmiştir. İşçi, bu durumun irade sakatlığı yarattığını ve arabuluculuk sürecinin usulüne uygun tamamlanmadığını ileri sürerek tutanağın iptalini talep etmiştir.
Hukuki Değerlendirme ve Karar
Dava süreci oldukça inişli çıkışlı olmuştur. İlk Derece Mahkemesi başlangıçta davayı reddetmiş, ancak Bölge Adliye Mahkemesi, irade sakatlığı iddiasının yeterince incelenmediği gerekçesiyle kararı bozmuştur. Yeniden yapılan yargılamalarda ve hatta Adalet Bakanlığı’nca yürütülen soruşturmada arabulucu aleyhine delil bulunamadığı belirtilerek dava yine reddedilmiştir.
Ancak davacının temyizi üzerine Yargıtay 9. Hukuk Dairesi, 18.01.2023 tarihli bozma kararıyla sürece kritik bir müdahalede bulunmuştur. Yargıtay, özellikle işveren tarafının tanığı olan Ö.L.T.’nin, davacı işçiye arabuluculuk tutanaklarını arabulucu ile görüştürülmeden önce imzalattığını beyan etmesini dikkate almıştır. Bu beyan, 6325 sayılı Hukuk Uyuşmazlıklarında Arabuluculuk Kanunu’nun (6325 sayılı Kanun) arabulucunun görevini özenle ve tarafsız bir biçimde yerine getirme, sürecin başında tarafları aydınlatma yükümlülüğüne aykırılık teşkil ettiğini göstermiştir. Yargıtay, arabuluculuk sürecinin Kanun’a uygun işletilmemesi ve tutanağın imzasından sonra arabulucu ile görüşme yapılmasının, bu tutanağın “arabuluculuk tutanağı” vasfını haiz olmaktan çıkardığını vurgulamış ve tutanağın iptaline karar verilmesi gerektiği gerekçesiyle hükmü bozmuştur.
Yargıtay’ın bozma kararına uyan İlk Derece Mahkemesi, 27.02.2019 tarihli arabuluculuk anlaşma belgesinin iptaline karar vermiştir. Davacı ve davalı şirket vekillerinin bu karara karşı yaptığı temyiz itirazları, Yargıtay 9. Hukuk Dairesi tarafından incelenmiş ve İlk Derece Mahkemesi’nin bozmaya uygun olarak verdiği kararın usul ve kanuna uygun olduğuna hükmedilerek temyiz itirazları reddedilmiş ve karar onanmıştır.
Yorum
Bu karar, arabuluculuk müessesesinin işleyişindeki hassasiyeti ve yasal prosedürlere tam uyumun önemini bir kez daha ortaya koymaktadır. Özellikle işçi-işveren uyuşmazlıklarında, güç dengesizliğinin olası etkileri göz önüne alındığında, arabuluculuk sürecinde işçinin tam ve eksiksiz bilgilendirilmesi, özgür iradesiyle hareket etmesinin sağlanması elzemdir. Davanın seyrinde, işveren tanığının ifadelerinin kararda belirleyici rol oynaması, delillerin ve tanık beyanlarının hukuki süreçlerdeki gücünü göstermektedir. Arabulucuların, 6325 sayılı Kanun’un ruhuna uygun olarak tarafsızlık, özen ve aydınlatma yükümlülüklerini eksiksiz yerine getirmesi, arabuluculuk müessesesinin güvenilirliği ve geçerliliği açısından vazgeçilmezdir. Bu karar, usulüne uygun işletilmeyen bir arabuluculuk sürecinin sonunda imzalanan tutanağın hukuki bir geçerliliğinin olmayacağını net bir şekilde ortaya koyarak, hem arabuluculara hem de süreçteki taraflara önemli bir uyarı niteliğindedir.
Karar Künyesi
- Yargıtay 9. Hukuk Dairesi
- Esas No: 2024/2976
- Karar No: 2024/4231
- Karar Tarihi: 06.03.2024
Hukuki süreçleriniz hakkında profesyonel destek almak için bizimle iletişime geçebilirsiniz.
SIKÇA SORULAN SORULAR
-
Arabuluculuk tutanağı hangi durumlarda iptal edilebilir?
Arabuluculuk sürecinin yasal prosedürlere aykırı yürütülmesi, taraflara bilgilendirme yapılmaması veya irade sakatlığı (baskı, kandırma, okutmadan imzalatma) gibi hallerde tutanak iptal edilebilir.
-
Arabulucu ile görüşmeden imza atmak geçerli midir?
Hayır, Yargıtay’ın güncel kararına göre arabulucu ile bizzat görüşmeden ve süreç hakkında aydınlatılmadan imzalanan belgeler ‘arabuluculuk tutanağı’ vasfını taşımaz ve geçersiz sayılır.
-
İrade sakatlığı iddiası nasıl ispatlanır?
Mahkeme sürecinde tanık beyanları, tarafların ifadeleri ve sürecin işleyişine dair somut delillerle ispatlanabilir. Özellikle işveren tanıklarının itirafları bu noktada belirleyici olabilir.
