Yargıtay ve Danıştay karar incelemesi görseli

Açığa İmza ve Bono Doldurmada Menfi Tespite Yargıtay Kararı

Giriş ve Olayın Özeti

Kambiyo senetleri, özellikle bonolar, ticari hayatta önemli bir ödeme ve güvence aracıdır. Ancak, bu senetlerin “açığa imza” şeklinde düzenlenmesi, yani senedin metin kısmının boş bırakılarak yalnızca imza atılması, hukuki tartışmaları da beraberinde getirmektedir. Yargıtay 19. Hukuk Dairesi’nin 2016/11366 E., 2017/424 K. sayılı kararı, açığa imza atılan bir bononun sonradan anlaşmaya aykırı doldurulduğu iddiasıyla açılan menfi tespit davasına ilişkin önemli bir emsal teşkil etmektedir.

Davacı vekili, müvekkilinin 2005 yılında dava dışı bir kişiden otomobil satın aldığını, bu işlem sırasında boş bir senede imza attığını ancak araç bedelini ödediğini ileri sürmüştür. İddiaya göre, araç satıcısı bonoyu müvekkiline iade etmemiş, davalı ise bu boş senet metnini doldurmak suretiyle müvekkili aleyhine icra takibi başlatmıştır. Davacı taraf, müvekkilinin borçlu olmadığının tespitini ve davalı aleyhine %40 oranında tazminata hükmedilmesini talep etmiştir.

Hukuki Değerlendirme ve Karar

Davalı vekili, davanın reddini istemiştir. Yerel mahkeme, yaptığı yargılama ve topladığı deliller neticesinde, kambiyo hukukunda açığa imza atılmak suretiyle düzenlenen bononun sonradan doldurulması halinde geçerli olduğuna hükmetmiştir. Mahkeme, bononun anlaşmaya aykırı olarak doldurulduğu iddiasının davacı tarafından yazılı delille ispatlanamadığı gerekçesiyle davanın reddine karar vermiştir. Hüküm, davacı vekili tarafından temyiz edilmiştir.

Yargıtay 19. Hukuk Dairesi, dosyadaki delillerin takdirinde bir isabetsizlik bulunmadığını, kararın dayandığı delillerle gerektirici sebeplerin usul ve kanuna uygun olduğunu belirtmiştir. Bu doğrultuda, davacı vekilinin temyiz itirazlarının reddedilerek yerel mahkeme hükmünün ONANMASINA oybirliğiyle karar verilmiştir. Yargıtay’ın bu kararı, açığa imza atılarak düzenlenen kambiyo senetlerinde, senedin anlaşmaya aykırı doldurulduğu iddiasının ispat yükünün davacıda olduğunu ve bu ispatın ancak yazılı delil ile mümkün olabileceği prensibini bir kez daha teyit etmiştir.

Yorum

Yargıtay’ın bu kararı, ticari hayatta kambiyo senetlerinin kullanımı ve özellikle açığa imza atma pratiği açısından önemli hukuki sonuçlar doğurmaktadır. Karar, açığa imza ile düzenlenen bir senedin sonradan anlaşmaya aykırı doldurulduğunu iddia eden kişinin, bu iddiasını adi yazılı delille (senet metni üzerindeki tahrifat, karşı tarafın ikrarı vb.) değil, mutlak suretle yazılı bir belge ile ispatlaması gerektiğini ortaya koymuştur. Bu durum, kambiyo senetlerinin soyutluğu ve tedavül kabiliyeti ilkesinin korunması açısından kritik bir öneme sahiptir.

Bu karar, bireylerin ve işletmelerin kambiyo senetlerini düzenlerken veya imzalarken azami dikkat göstermeleri gerektiğini vurgulamaktadır. Herhangi bir senet metni boş iken imza atmaktan kaçınmak veya mutlaka bir ön anlaşma metnini yazılı olarak düzenlemek, ileride ortaya çıkabilecek menfi tespit davalarında ispat sorunlarının önüne geçmek için elzemdir. Aksi takdirde, Yargıtay’ın da belirttiği gibi, senedin anlaşmaya aykırı doldurulduğu iddiası, yazılı bir delil olmadan hukuken kabul görmeyecek ve imzayı atan kişi, senedin bedelinden sorumlu olacaktır.

Karar Künyesi

  • T.C. Yargıtay 19. Hukuk Dairesi
  • Esas No: 2016/11366
  • Karar No: 2017/424
  • Karar Tarihi: 25/01/2017
  • Konu: Menfi Tespit Davası – Açığa İmza Atılan Bononun Anlaşmaya Aykırı Doldurulduğu İddiası – Yazılı Delil İspat Şartı

Hukuki süreçleriniz hakkında profesyonel destek almak için bizimle iletişime geçebilirsiniz.

SIKÇA SORULAN SORULAR

Yargıtay 19. Hukuk Dairesi’nin, açığa imza atılarak düzenlenen bonoların sonradan anlaşmaya aykırı doldurulduğu iddialarında aranan ispat şartlarına ilişkin verdiği emsal karara dair merak edilenler:

  • Açığa imza atmak (boş senede imza atmak) hukuken geçerli midir?

    Evet, geçerlidir. Kambiyo mevzuatı uyarınca, bir senedin metin kısmı boş bırakılarak sadece imza atılmak suretiyle tedavüle çıkarılması mümkündür. Bu şekilde açığa imza atılarak düzenlenen bonolar, sonradan doldurulsalar dahi hukuken geçerli bir kambiyo senedi hükmündedir.

  • Senedin anlaşmaya aykırı doldurulduğunu iddia eden kişi bu iddiasını nasıl ispatlamalıdır?

    Senedin taraflar arasındaki sözlü anlaşmaya veya asıl borç miktarına aykırı olarak sonradan doldurulduğunu ileri süren taraf, bu iddiasını mutlak suretle yasal ve kesin bir ‘yazılı delil’ ile ispat etmek zorundadır. Yazılı bir belge sunulamadığı takdirde, sadece soyut iddialarla senedin geçersizliği savunulamaz.

  • Açığa imza atılan bonolardan kaynaklanan davalarda ispat yükü kime aittir?

    Yargıtay’ın yerleşik içtihadına göre, açığa imza atılan senetlerde ispat yükü tamamen davacıda, yani senedin anlaşmaya aykırı doldurulduğunu iddia eden borçluda yer almaktadır. Davalı alacaklının senedi anlaşmaya uygun doldurduğunu ispatlama yükümlülüğü bulunmamaktadır.

  • Emsal karara konu olan olayda yerel mahkeme ve Yargıtay davayı neden reddetmiştir?

    Davacı, otomobil alımı esnasında boş senede imza attığını ve borcunu ödediğini iddia etmiştir. Ancak yerel mahkeme, senedin anlaşmaya aykırı doldurulduğu iddiasının yazılı delille kanıtlanamadığı gerekçesiyle davayı reddetmiş; Yargıtay 19. Hukuk Dairesi de bu kararda usul ve yasaya aykırılık görmeyerek hükmü oy birliğiyle onamıştır.

  • İleride bu tür hukuki mağduriyetler yaşamamak için senet imzalanırken nelere dikkat edilmelidir?

    İleride açılması muhtemel bir menfi tespit davasında ciddi ispat sorunları ile karşılaşmamak adına, metni tamamen boş olan belgelere imza atmaktan kesinlikle kaçınılmalıdır. Eğer senedin açığa imzalanması zorunlu ise, senedin hangi hukuki ilişki için, ne şekilde ve hangi miktarla doldurulacağını açıkça belirleyen yazılı bir ön anlaşma veya teslim tesellüm tutanağı düzenlenmelidir.

İLGİLİ YAZILAR