Bonoda İmza Şirket Kaşesi Üzerindeyse Şahsen Sorumlu Olur Musunuz?

Şirket adına imzaladığınız bir bono yüzünden icra takibiyle karşı karşıya kaldıysanız ve şahsi mal varlığınızın riske girip girmediğini merak ediyorsanız, Yargıtay’ın bu kararı işinize yarayabilir. Kaşe üzerine atılan imzanın kimi bağladığı, aslında düşündüğünüzden daha net bir hukuki çerçeveye sahip. Yargıtay 12. Hukuk Dairesi’nin verdiği karar, bu konuda yol gösterici bir emsal niteliğinde.

Olayın Özeti

Bir şirkete karşı bonoya dayalı olarak kambiyo senetlerine mahsus haciz yoluyla icra takibi başlatılmış. Borçlular, bonodaki imzanın şirket yetkilisine ait olmadığını, ayrıca senette adı geçmeyen diğer borçlunun da şahsi bir sorumluluğu bulunmadığını çünkü her iki imzanın da şirket kaşesi üzerinde yer aldığını öne sürerek takibin durdurulmasını istemiş. İlk derece mahkemesi imza itirazını reddetmiş, Bölge Adliye Mahkemesi de bu kararı onamış. Dosya, borçluların temyizi üzerine Yargıtay’a taşınmış.

Yargıtay’ın Değerlendirmesi

Yargıtay kararı iki ayrı noktada değerlendirmiş. Birincisi imza incelemesinin usulüne ilişkin. Mahkemeye göre imza incelemesi öncelikle senedin düzenlenme tarihinden önceki, borçluya ait uygulamaya elverişli imzaları taşıyan belgeler üzerinden yapılmalı. Bu tür belge yoksa daha sonraki tarihli veya duruşmada alınan imza örnekleri kullanılmalı.

En kritik nokta ise şu: fotokopi üzerinden imza incelemesi yapılamaz, incelemeye esas alınan belgelerin mutlaka asıllarının getirtilmesi gerekir. Somut olayda bilirkişi raporunda kullanılan 32 belgeden 20’sinin fotokopi olduğu, yalnızca iki belgenin asıl olarak fotoğraflanıp incelendiği tespit edilmiş. Yargıtay bunun sağlıklı bir sonuç için yetersiz olduğunu belirterek yeniden rapor alınması gerektiğine hükmetmiş.

İkinci ve asıl önemli nokta ise şirket yetkilisinin şahsi sorumluluğu. Türk Ticaret Kanunu’na göre bononun geçerli olması için düzenleyenin imzasını taşıması zorunlu. Şirket temsilcisinin şahsen sorumlu tutulabilmesi için ise şirket kaşesi dışında ayrıca kendi adına attığı bir imza bulunması gerekiyor.

Yargıtay’a göre bono üzerinde şirket kaşesi dışında atılan her imza aval sayılır ve aval veren kişi şahsen sorumlu olur. Ancak somut olayda düzenleyene ait her iki imza da şirket kaşesi üzerine atılmış, açıkta yani kaşe dışında bir imza yok. Bu durumda imzanın şirket adına atıldığı kabul edilir ve yetkilinin şahsi sorumluluğundan söz edilemez.

Bonoya, Türk Ticaret Kanunu m.778 hükmü uyarınca poliçeye ilişkin hükümler kıyasen uygulanır; bu çerçevede imza sahibinin şirket adına mı yoksa şahsen mi borçlandığı, imzanın şekline göre belirlenir.

İmza incelemesinde kullanılan belgelerin asıllarının getirtilmesi esastır; bu inceleme genellikle bir ay ila iki ay sürer. Kambiyo senedine dayalı icra takibine itiraz süresi beş gündür; imza itirazının incelenmesi için mahkeme genellikle altı ay içinde ek bir bilirkişi raporu alır.

Bu Karar Ne Anlama Geliyor?

Yargıtay, Bölge Adliye Mahkemesi kararını kaldırıp ilk derece mahkemesi kararını bozarak dosyanın yeniden incelenmesine karar vermiş. Mahkeme önce sağlıklı bir bilirkişi raporuyla imza itirazını değerlendirecek, imzanın yetkiliye ait olduğu tespit edilirse şirket yönünden itiraz reddedilecek ama yetkilinin şahsi sorumluluğu bulunmadığı kabul edilecek.

Bu karar hem şirket yöneticileri hem de alacaklılar için önemli bir uyarı niteliğinde. Eğer şirket adına imza attıysanız ve imzanız kaşe üzerindeyse, kural olarak şahsi mal varlığınız risk altında değildir. Ancak alacaklıysanız ve borcun şahsi teminat altına alınmasını istiyorsanız, imza sahibinin kaşe dışında ayrıca aval imzası atmasını sağlamanız gerekir. Ayrıca icra sürecinde imza itirazına konu belgelerin fotokopi değil asıl nüsha olarak incelemeye sunulup sunulmadığına da dikkat etmek gerekir.

Karar Künyesi

SIKÇA SORULAN SORULAR

Yargıtay 12. Hukuk Dairesi’nin, icra takiplerinde fotokopi belgelerle imza incelemesi yapılamayacağına ve şirket kaşesi üzerine atılan çift imzanın şahsi sorumluluk doğurmayacağına ilişkin verdiği emsal karara dair merak edilenler:

İLGİLİ YAZILAR