Cezaevinde Kaç Metrekare Alan Kötü Muamele Sayılır?

Cezaevinde koğuşta size düşen alan kaç metrekarenin altına inerse, bu resmi olarak kötü muamele sayılır? Anayasa Mahkemesi bu soruyu cevapladı.

Olayın Özeti

Bir hükümlü, resmi kapasitesi 16 kişi olan bir koğuşta, dönem dönem 28 ila 33 kişiyle birlikte barındırıldığını, bu durumun kişi başına düşen yaşam alanını ciddi şekilde azalttığını ileri sürerek şikayette bulundu. İnfaz hâkimliği, kurum yoğunluğunun geçici olduğu ve tüm hükümlü/tutukluların aynı uygulamaya tabi olduğu gerekçesiyle şikayeti reddetti. Kişi, bu ret kararının kesinleşmesi üzerine Anayasa Mahkemesi’ne başvurdu.

Anayasa Mahkemesi Ne Dedi

AYM, çok kişilik koğuşlarda kişi başına düşen yüzey alanının en az 3 metrekare olması gerektiği ilkesini uyguladı: banyo, tuvalet ve havalandırma bahçesi bu hesaba dahil edilmezken, mobilyaların kapladığı alan dahil ediliyor.

Kişisel alanın 3 m²’nin altına düşmesi veya her mahpusun ayrı bir uyku yerinin bulunmaması, kötü muamele yasağının ihlaline dair güçlü bir karine oluşturuyor; bu karine ancak alan eksikliğinin kısa süreli/ara sıra olması, koğuş dışı yeterli dolaşım imkânı bulunması ve kurumun genel olarak uygun olması şartlarının birlikte gerçekleşmesiyle ortadan kalkabiliyor.

Somut olayda, başvurucunun toplam 368 gün boyunca 2-3 m² arasında (kesintisiz 30-54 gün süren dönemler dahil) barındırıldığını tespit eden AYM, bu sürenin kısa süreli, küçük çaplı ve ara sıra olmadığına, dolayısıyla ihlal karinesinin ortadan kalkmadığına karar vererek kötü muamele yasağının ihlal edildiğine hükmetti.

Ancak başvurucunun 1.039 gün boyunca 3-4 m² arasında kaldığı döneme ilişkin, diğer koşulların (ayrı yatak, sıhhi tesislerin ayrı kapıyla ayrılması, sıcak/soğuk suya erişim, havalandırma bahçesi ve pencere) yeterli bulunması nedeniyle ihlal olmadığına karar verdi.

AYM bu değerlendirmeyi, Anayasa’nın kişinin maddi ve manevi varlığının korunmasını ve kötü muamele yasağını düzenleyen 17. maddesi çerçevesinde yapar. 3 metrekare kuralı, Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi içtihadından da beslenen, kesin bir kanun hükmü değil AYM’nin başvuruları değerlendirirken uyguladığı yerleşik bir ölçüttür.

Bu Karar Sizin İçin Ne Anlama Geliyor

Cezaevinde kaldığınız koğuşta kişi başına düşen alan 3 metrekarenin altındaysa ve bu durum kısa süreli/istisnai değil, haftalarca sürüyorsa, bu Anayasa’ya aykırı bir kötü muamele sayılabilir ve manevi tazminat hakkı doğurabilir. Bu tür bir mağduriyet yaşadıysanız, hangi tarihler arasında kaç kişiyle hangi büyüklükteki koğuşta kaldığınızı gösteren somut kayıtları (infaz hâkimliği şikayet süreciyle) belgelemeniz, bireysel başvurunuzun temelini oluşturur.

Karar Künyesi

SIKÇA SORULAN SORULAR

İLGİLİ YAZILAR