Cezaevinde Slogan Atmak Disiplin Cezası Gerektirir mi?

Cezaevinde bir haksızlığa karşı slogan atmak, disiplin cezası almanız için yeterli bir sebep sayılır mı? Anayasa Mahkemesi bu soruyu cevapladı.

Olayın Özeti

Bir hükümlü, hastaneye sevki sırasında jandarma tarafından yapılacak ağız içi aramayı kabul etmeyince hastaneye götürülmedi, bunun üzerine “tedavi hakkımız engellenemez” şeklinde slogan attı. Bu eylemi nedeniyle bir ay süreyle ziyaretçi kabulünden yoksun bırakma disiplin cezası aldı.

Kişi, bu cezanın ifade özgürlüğünü ihlal ettiğini ileri sürerek infaz hâkimliğine şikâyette bulundu; şikayeti duruşmalı incelensin istedi ama fiziken katılım talebi reddedilerek SEGBİS (görüntülü sistem) ile duruşmaya katılması istendi, bunu da reddedince savunma hakkından vazgeçtiği kabul edildi ve disiplin cezası onandı.

Anayasa Mahkemesi Ne Dedi

AYM, ceza infaz kurumunda slogan atmanın tek başına disiplin suçu oluşturabilmesi için, eylemin kurumdaki güvenliği veya disiplini bozacak ya da düzenli yaşamı önleyecek nitelikte olması gerektiğini belirtti. İdare ve yargı makamlarının, bu sloganın somut olarak kurumun güvenliğini, disiplinini veya düzenini nasıl olumsuz etkilediğine dair ilgili ve yeterli bir gerekçe sunamadığını tespit etti.

Kamera görüntülerinde kişinin jandarma talimatlarına uygun hareket ettiğinin görülmesi ve yargı makamlarının da somut bir olumsuzluk belirleyememesi nedeniyle, cezanın demokratik bir toplumda gerekli olmadığına, ifade özgürlüğünün ihlal edildiğine karar verdi. Ancak duruşmada bizzat hazır bulunma talebinin reddi konusunda farklı bir sonuca vardı: disiplin cezası şikayetlerinin niteliği, davanın basitliği, güvenlik riskleri ve o dönemki salgın koşulları gibi somut gerekçelerin yeterli olduğunu, bu konuda hakkın ihlal edilmediğini belirledi.

İfade özgürlüğü Anayasa’nın 26. maddesinde güvence altına alınır ve cezaevi ortamında da geçerliliğini korur; ancak bu özgürlük sınırsız değildir, kurumun güvenliğini veya düzenini gerçekten bozan davranışlar disiplin yaptırımına konu olabilir.

Bu kararda belirleyici olan, idarenin ve yargı makamlarının, atılan sloganın somut olarak kurumun güvenliğini nasıl tehlikeye attığını hiç açıklayamamış olmasıdır; soyut bir düzen kaygısı, ifade özgürlüğüne yapılan bir müdahaleyi haklı kılmaya yetmez, müdahalenin gerekliliği her olayda somut gerekçeyle gösterilmelidir.

Bu Karar Sizin İçin Ne Anlama Geliyor

Cezaevinde yaşadığınız bir haksızlığa (tedavi/sağlık hakkının engellenmesi gibi) tepki olarak slogan attıysanız ve bu nedenle disiplin cezası aldıysanız, bu cezanın geçerli olması için kurumun sadece slogan atıldı demesi yetmiyor; sloganın kurumun güvenliğini veya düzenini gerçekten nasıl bozduğunu somut şekilde göstermesi gerekiyor. Ancak, disiplin cezasına itirazınızın duruşmasına bizzat (fiziken) katılma talebiniz, güvenlik veya davanın basitliği gibi makul gerekçelerle reddedilip görüntülü sistemle duruşma yapmanız istenebilir; bu tek başına hak ihlali sayılmıyor.

Karar Künyesi

SIKÇA SORULAN SORULAR

İLGİLİ YAZILAR