Hâkim Bilirkişinin Belirlediği Kusur Oranını Değiştirebilir mi?

Trafik kazasında iki ayrı bilirkişi raporu karşı tarafı tam kusurlu bulduğu halde mahkeme kusuru yarı yarıya bölerse ne olur? Yargıtay Hukuk Genel Kurulu, bilirkişiye başvurduktan sonra hâkimin teknik bir konuda kendi değerlendirmesiyle farklı bir kusur oranı belirleyemeyeceğine karar verdi.

Olayın Özeti

Bir kavşakta iki araç çarpıştı. Kaza tespit tutanağında iki sürücü de yeşil ışıkta geçtiğini söylediği için kusur durumu belirlenemedi. Hasar gören aracın sahibi, karşı aracın sürücüsü ile trafik sigortacısına karşı Uşak 1. Sulh Hukuk Mahkemesi’nde tazminat davası açtı.

Keşifte dinlenen tanık, davacının yeşil ışık yanınca hareket ettiğini ve karşı aracın soldan hızla kavşağa girerek çarptığını anlattı. Davalı taraf bunun aksini ispat edemedi. Mahkemenin aldığı iki ayrı bilirkişi raporu da davalı sürücünün kırmızı ışık ihlali nedeniyle yüzde 100 kusurlu olduğunu, davacının kusursuz olduğunu belirledi.

Buna rağmen mahkeme kazanın oluş şeklini kendisi değerlendirdi ve yüzde 50 kusur oranına göre davayı kısmen kabul etti. Yargıtay 17. Hukuk Dairesi bu kararı bozdu. Yerel mahkeme kusur konusunda önceki kararında direndi ve dosya Hukuk Genel Kurulu’na geldi.

Hukuk Genel Kurulu’nun Değerlendirmesi

Kurul önce bilirkişi kurumunun sınırını hatırlattı. Hukuk Muhakemeleri Kanunu m.266’ya göre çözümü özel veya teknik bilgi gerektiren konularda bilirkişinin görüşü alınır. Trafik kazasında sürücülerin kusurlu olup olmadığı ve kusur oranları da hâkimlik mesleğinin genel ve hukuki bilgisiyle çözülebilecek bir konu değildir.

Bilirkişi raporunun hâkimi bağlamaması kuralı (HMK m.282) ise şöyle anlaşılmalıdır: hâkim raporu serbestçe değerlendirir; yeterli bulmazsa bilirkişiden ek rapor alabilir ya da yeni bir bilirkişi incelemesi yaptırabilir (HMK m.281). Ama bir kez bilirkişiye gittikten sonra bundan dönüp teknik bir konuyu kendi bilgisiyle çözemez.

Bu dosyada mahkeme baştan teknik bilgi gerektiğini kabul edip iki uzmandan rapor almış, sonra bu raporlara itibar etmeyip kazayı kendisi yorumlamıştı. Kurul bunun usul ve yasaya aykırı olduğuna, tam kusur belirleyen raporlar esas alınarak tazminata hükmedilmesi gerektiğine karar verdi ve direnme kararını oy çokluğuyla bozdu.

Özel Daire ayrıca haksız fiilde faizin kural olarak olay tarihinden işleyeceğini, sürücü yönünden kaza tarihinden faize hükmedilmesi gerektiğini belirtmişti; yerel mahkeme bu kısımda bozmaya uymuştu.

Bu Karar Ne Anlama Geliyor?

Trafik kazası davanızda bilirkişi karşı tarafı tam ya da yüksek oranda kusurlu bulduysa, mahkemenin gerekçe göstermeden ve yeni bir teknik inceleme yaptırmadan bu oranı kendi kanaatiyle değiştirmesi hukuka aykırıdır. Böyle bir kararda bu ilkeye dayanarak kanun yoluna gidilebilir.

Kaza tespit tutanağı aksi ispat edilinceye kadar geçerli bir belgedir, ama haksız fiillerde tutanağın aksi tanıkla da ispat edilebilir. Bu dosyada tutanakta kusur belirlenememişti; tanık beyanı ve bilirkişi raporları sonucu belirledi. Kaza anını gören birini tanık olarak göstermek bu yüzden önemlidir.

Rapor size aleyhse yapılacak şey de aynı ilkeden çıkar: mahkemeden yeni bir bilirkişi incelemesi ya da ek rapor istemek. Hâkimin kendi değerlendirmesine bırakılan bir kusur tartışması, bu karara göre zaten doğru yol değildir.

Karar Künyesi

Sıkça Sorulan Sorular

İLGİLİ YAZILAR