Haksız Yere İcraya Verildim, Kötü Niyet Tazminatı Alabilir miyim?

Haksız yere icraya verildiyseniz, sadece takibi durdurmakla kalmayıp, sizi bu duruma sokan taraftan kötü niyet tazminatı da talep etmeniz mümkün olabilir. Bu, sizi zora sokan tarafın bedelsiz kalmaması için tanınan bir haktır.

Kötü niyet tazminatının hangi hukuki yollarla talep edildiğini, Yargıtay’ın kötü niyeti nasıl ispatlanmış saydığını ve bu davada nelere dikkat etmeniz gerektiğini anlatıyoruz.

Temel Kavramlar: Haksız İcra Takibi ve Kötü Niyet Tazminatı Nedir?

Bir alacaklının (veya kendini alacaklı iddia eden kişinin), elinde geçerli ve hukuka uygun bir alacak hakkı bulunmamasına rağmen, İcra Müdürlükleri aracılığıyla başlattığı takiplere haksız icra takibi denir. Bu takipler; sahte bir senede, çoktan ödenmiş bir faturaya, iptal edilmiş bir sözleşmeye veya tamamen hayal ürünü bir borç iddiasına dayanabilir.

Kötü niyet tazminatı ise; haksız bir şekilde icra takibi başlatan alacaklının, bu eylemindeki haksızlığın ve kötü niyetinin yargılama sonucunda tespit edilmesiyle, mağdur edilen borçlu lehine hükmedilen, caydırıcı ve cezalandırıcı nitelikteki yasal bir yaptırımdır. İcra ve İflas Kanunu’nun (İİK) ilgili maddelerine göre, bu tazminatın alt sınırı talep edilen haksız alacağın %20’sidir.

Kötü Niyet Tazminatı Talep Edebilmenin Temel Şartları

Bu tazminatı mahkemeden alabilmek, bazı katı usul ve esas kurallarının bir arada bulunmasına bağlıdır. Her haksız takip otomatik olarak tazminat doğurmaz; kanunun aradığı şartlar şunlardır:

Hangi Hukuki Yollarla Kötü Niyet Tazminatı Alınabilir?

Kötü niyet tazminatı, hukuki sürecin niteliğine ve İcra Hukuku mekanizmasının hangi aşamasında olduğunuza bağlı olarak üç temel dava yolunda talep edilebilir:

1. İtirazın İptali Davasında Alacaklıya Karşı Tazminat

Size karşı bir ilamsız icra takibi başlatıldığında, 7 gün içinde icra dairesine gidip “Benim böyle bir borcum yoktur” diyerek borca itiraz ederseniz, takip kendiliğinden durur. Duran bu takibi canlandırmak isteyen alacaklı, 1 yıl içinde genel mahkemelerde İtirazın İptali Davaları açmak zorundadır.

İşte fırsat tam bu aşamada karşınıza çıkar. Alacaklının açtığı bu itirazın iptali davasına karşı uzman avukatınız aracılığıyla vereceğiniz “Cevap Dilekçesi”nde, alacaklının talebinin haksız olduğunu somut delillerle çürütmeli ve kötü niyet tazminatı talep etmelisiniz.

Mahkeme yargılama sonucunda sizin (borçlunun) haklı olduğunuza, yani ortada bir borç olmadığına ve alacaklının da bu takibi kötü niyetle (alacağı olmadığını bile bile) başlattığına karar verirse, İİK madde 67/2 uyarınca alacaklıyı, dava konusu edilen haksız tutarın %20’sinden aşağı olmamak üzere size tazminat ödemeye mahkum eder. Örneğin, sizden haksız yere 1 Milyon TL isteyen bir dolandırıcı, davayı kaybettiğinde davasının reddedilmesiyle kalmaz, size en az 200.000 TL nakit tazminat ödemek zorunda kalır!

2. İtirazın Kesin Kaldırılması Aşamasında Tazminat

Eğer alacaklı, itirazın iptali davası açmak yerine, elinde sahte veya haksız şekilde oluşturulmuş ancak resmiyet görünümü verilmiş bir belgeyle (İİK m. 68 kapsamında) doğrudan İcra Mahkemesi’ne başvurarak “İtirazın Kesin Kaldırılması” talep ederse, burada da kalkanlarınızı indirebilirsiniz. İİK madde 68 uyarınca; itirazın kaldırılması talebinin esasa ilişkin nedenlerle reddi hâlinde alacaklı, borçlunun talebi üzerine yüzde yirmiden aşağı olmamak üzere kötü niyet tazminatına mahkûm edilir.

3. Menfi Tespit (Borçsuzluk) Davası Yoluyla Tazminat

Haksız icra takibine maruz kaldığınızda, sadece savunmada kalarak alacaklının hamle yapmasını beklemek zorunda değilsiniz. Siz doğrudan saldırıya geçip, İİK madde 72 uyarınca yetkili genel mahkemelerde “Menfi Tespit Davası” (Borçlu Olunmadığının Tespiti Davası) açabilirsiniz.

Özellikle sahte imza ile düzenlenen senetlerde veya ödenmiş olmasına rağmen takibe konulan çifte faturalarda bu dava hayat kurtarır. İİK m. 72’ye göre; borçluyu menfi tespit davası açmaya zorlayan takibin haksız ve kötü niyetli olduğu anlaşılırsa, talebiniz üzerine, uğradığınız zararın da alacaklıdan tahsiline karar verilir.

Kanun koyucu burada takdir edilecek zararın, haksızlığı anlaşılan takip konusu alacağın yüzde yirmisinden aşağı olamayacağını açık ve net bir şekilde emretmektedir. Bu dava sayesinde, hem hakkınızdaki o haksız icra dosyasının temelli iptal edilip kaldırılmasını sağlarsınız hem de %20’lik devasa bir tazminatla adaletin tecelli etmesini garantilersiniz.

Yargıtay ve Emsal Karar Yaklaşımı: Kötü Niyet Nasıl İspatlanır?

Kötü niyet tazminatı taleplerinde mahkemelerin ve Yargıtay’ın en hassas incelediği husus, alacaklının sadece davasını kaybetmiş olmasının yetmemesi, aynı zamanda “kötü niyetinin” de açıkça var olması gerektiğidir. Unutulmamalıdır ki, hukuk sistemimizde borçlunun icra inkar tazminatı ödemesi için sadece haksız çıkması yeterliyken (iyi niyetli dahi olsa öder); alacaklının kötü niyet tazminatı ödemesi için mutlaka kusurlu/kötü niyetli olması aranır.

Yargıtay Hukuk Genel Kurulu (HGK) ve ilgili Dairelerinin yerleşik içtihatları, “kötü niyet” kavramının içini şu şekilde doldurmaktadır:

• “Öğretide ve Yargıtayın yerleşik uygulamalarına göre, alacağının bulunmadığını bildiği veya bilmesi gereken bir durumda olduğu hâlde, icra takibine girişen alacaklının kötü niyetli olduğu kabul edilmektedir (Yargıtay HGK’nın 13/06/2019 tarihli ve 2017/19-928 E. 2019/658 K.; Yargıtay 13. HD’nin 26/06/2019 tarihli ve 2016/26442 E. 2019/8877 K. sayılı kararları).”.
• Anılan yasa hükmünde düzenlenen tazminat, takibe girişmekte kötü niyetli bulunduğu borçlu tarafından açıkça kanıtlanmış olan ya da ayrıca kanıtlanmasına gerek bulunmaksızın dosya kapsamından açıkça anlaşılabilen alacaklıya yönelik bir yaptırımdır.

Hangi Durumlar Kesin Olarak Kötü Niyet Kabul Edilir?

• Borcun banka dekontuyla ödendiği veya ibra edildiği açıkça belli olduğu halde aynı borç için mükerrer icra takibi başlatmak.
• Taraflar arasında hiçbir ticari sözleşme, hizmet veya mal teslimi (irsaliye) ilişkisi bulunmamasına rağmen tamamen sahte fatura düzenleyerek ilamsız icra takibi yapmak.
• Borçlunun imzasını taklit ederek (sahtecilik) kambiyo senedi veya sözleşme üretip takibe geçmek. Bu gibi “bilmemesi imkansız” olan senaryolarda Yargıtay, alacaklının savunmalarına itibar etmez ve borçlu lehine %20 kötü niyet tazminatını doğrudan onar.

Kötü Niyet Tazminatında Dava Süreçlerinin Hassasiyeti

Haksız bir icra takibi mağduru olduğunuzda, öfkeyle veya panikle hareket edip internetten bulacağınız matbu bir dilekçeyle adliyelere koşmak, haklı davanızda sizi haksız duruma düşürebilir. Kötü niyet tazminatı almak teknik bir İcra Hukuku ve Medeni Usul Hukuku bilgisini zorunlu kılar.

Yargılama esnasında yapılacak ufak bir şekil veya usul hatası felaketle sonuçlanabilir. Örneğin:

• İtirazın iptali veya menfi tespit davasında, dilekçenizin “Talep ve Sonuç” (Netice-i Talep) kısmına “Alacaklının haksız ve kötü niyetli takibi nedeniyle %20’den aşağı olmamak üzere kötü niyet tazminatına mahkum edilmesini arz ve talep ederim” cümlesini yazmayı unuttuğunuz an, hakimin size tazminat verme yetkisi elinden alınmış olur. Çünkü HMK gereği hakim, taleple bağlıdır ve talep edilmeyen bir şeye re’sen karar veremez.
• Borcunuzu ödediğinizi ispatlayacak banka dekontlarının dava dosyasına süresinde (delil sunma aşamasında) sunulmaması veya sahte imza iddialarının kriminal inceleme süreçlerinin doğru takip edilmemesi, kötü niyet ispatını çökertir.
• (Bir İstisna Bilgisi): Şayet icra takibine itiraz eden kişi asıl borçlu değil de onun velisi, vasisi veya mirasçısı ise, bunlar hakkında tazminat hükmolunması kötü niyetin “kesin sübutuna” bağlıdır. Bu tür ince ayrıntılar sadece deneyimli bir hukuk bürosunun radarına girer.

Avukat Değerlendirmesi ve Sonuç

Hiç borcunuz olmadığı halde haksız yere icraya verildiyseniz, sadece borcu reddetmek yeterli değil, karşı tarafa yüzde 20 kötü niyet tazminatı ödetmek de mümkün.

Doğru zamanda açılacak bir Menfi Tespit Davası veya alacaklının davasına verilecek eksiksiz bir cevap dilekçesi süreci lehinize çevirebilir.

Haksız takibe uğrayan borçlunun tazminat hakkı iki ayrı maddede düzenlenmiştir. Birincisi İcra ve İflas Kanunu’nun 67. maddesidir; itirazın iptali davasında alacaklının takibinde haksız ve kötü niyetli olduğu görülürse, borçlunun talebi üzerine alacaklı red veya hükmolunan meblağın yüzde yirmisinden aşağı olmamak üzere tazminata mahkûm edilir.

İkincisi 72. maddedir ve menfi tespit davasına ilişkindir; dava borçlu lehine sonuçlanır ve borçluyu bu davayı açmaya zorlayan takibin haksız ve kötü niyetli olduğu anlaşılırsa, borçlunun talebi üzerine uğradığı zarar alacaklıdan tahsil edilir ve takdir edilecek zarar takip konusu alacağın yüzde yirmisinden aşağı olamaz.

Her iki hükümde de aranan iki unsur vardır: takibin haksız olması ve alacaklının kötü niyetli olması. Yalnızca davanın kaybedilmiş olması kötü niyeti göstermez; bu nedenle alacaklının borcun ödendiğini bilerek takip yaptığını ya da sahte belge kullandığını gösteren kayıtlar belirleyici olur. İcra inkar tazminatının şartlarını ayrıca anlattık. İtirazın İptali Davaları alanındaki deneyimimizle, kötü niyet iddianızı delillendirmek için iletişim sayfamızdan bize ulaşabilirsiniz.

SIKÇA SORULAN SORULAR

İLGİLİ YAZILAR