Üniversitede kadro CBK ile açılabilir mi yoksa mutlaka kanun mu gerekir
Bir kamu kurumunda kadronun Cumhurbaşkanlığı Kararnamesiyle mi yoksa kanunla mı düzenlenmesi gerektiğini merak ediyorsanız, Anayasa Mahkemesi’nin yakın tarihli kararı size net bir cevap veriyor. Karara göre üniversiteler için durum diğer kamu kurumlarından farklı işliyor. AYM bu ayrımı somut bir kadro ihdası davasıyla ortaya koydu.
İstanbul Üniversitesi’ndeki kadronun iptali hemen değil, kararın Resmî Gazete’de yayımlanmasından dokuz ay sonra yürürlüğe girecek. Bu süre içinde ilgili kadro fiilen geçerliliğini koruyor.
Olayın Özeti
TBMM üyeleri, 12/2/2026 tarihli ve 193 numaralı Cumhurbaşkanlığı Kararnamesi’nin 1. maddesiyle ekli Liste’de yer alan bazı kadroların ihdas edilmesine karşı Anayasa Mahkemesi’nde iptal davası açtı. Dava konusu kadrolar Afet ve Acil Durum Yönetimi Başkanlığı (AFAD), Göç İdaresi Başkanlığı ve İstanbul Üniversitesi bünyesindeydi. Davacılar, bu düzenlemenin Anayasa’nın Başlangıç kısmı ile 2., 6., 7., 8., 11., 104., 128., 130., 153. ve 161. maddelerine aykırı olduğunu ileri sürdü.
AYM’nin Değerlendirmesi
AYM, Cumhurbaşkanlığı Kararnamelerini denetlerken önce Anayasa’nın 104. maddesinin on yedinci fıkrasındaki yetki sınırlarına bakıyor. Buna göre bir düzenleme yürütme yetkisiyle ilgili olmalı, temel hak ve ödevlere dokunmamalı, münhasıran kanunla düzenlenmesi gereken ya da kanunda açıkça düzenlenmiş bir konuyu kapsamamalı.
İstanbul Üniversitesi’ndeki Musiki Paleograf ve İcra Memuru kadrosu için Mahkeme, Anayasa’nın 130. maddesinde üniversitelerin kuruluş ve organlarının kanunla düzenleneceğinin açıkça belirtildiğini vurguladı. Kadro ihdasının kurumun teşkilat yapısıyla doğrudan ilgili olması nedeniyle bu konunun münhasıran kanunla düzenlenmesi gerektiğine karar verildi ve söz konusu kural oyçokluğuyla iptal edildi. Hukuki boşluk yaşanmaması için iptal kararının Resmî Gazete’de yayımlanmasından dokuz ay sonra yürürlüğe girmesine karar verildi.
AFAD ve Göç İdaresi Başkanlığı’ndaki Arama ve Kurtarma Teknikeri ile İdari Gözetim Memuru kadroları içinse Mahkeme farklı bir sonuca ulaştı. Bu kurumların kadro ihdasının idarenin teşkilat yapısıyla ilgili, yürütme yetkisine giren bir konu olduğunu belirtti. Anayasa’nın 106. ve 123. maddeleri uyarınca bakanlık ve bağlı kuruluşların teşkilat yapısının CBK ile düzenlenebileceğini kabul ederek bu kadroların ihdasının Anayasa’ya aykırı olmadığına ve iptal talebinin reddine oyçokluğuyla karar verdi. Kuralın belirlilik ilkesine uygun olduğu da oybirliğiyle kabul edildi.
Bu Karar Ne Anlama Geliyor?
Bu karar, kamu kurumlarını ikiye ayırıyor. Üniversiteler gibi Anayasa’da özel olarak kanunla düzenlenmesi gerektiği belirtilen kurumlarda kadro ihdası mutlaka kanunla yapılmalı, CBK ile yapılırsa iptal riski taşır. Buna karşılık AFAD, Göç İdaresi gibi bakanlıklara bağlı kuruluşlarda kadro ihdası CBK ile de yapılabilir. Üniversitede çalışan ya da üniversite bünyesinde kadro değişikliğinden etkilenen kişilerin, kendi kadrolarının hangi hukuki araçla oluşturulduğunu kontrol etmesi ve olası bir hak kaybında bu ayrımı bilerek hareket etmesi önemlidir.
Üniversite kadroları sadece kanunla düzenlenebilir
Anayasa’nın 130. maddesi gereği üniversitelerin kuruluş ve organları kanunla belirlenir, CBK ile kadro ihdası bu nedenle iptal edildi.
AFAD ve Göç İdaresi gibi kurumlarda CBK yeterli
Bakanlığa bağlı kuruluşların teşkilat yapısı ve kadroları Cumhurbaşkanlığı Kararnamesiyle düzenlenebilir, bu Anayasa’ya aykırı değil.
İptal kararı hemen değil dokuz ay sonra yürürlüğe giriyor
Hukuki boşluk yaşanmaması için İstanbul Üniversitesi’ndeki kadronun iptali, kararın Resmî Gazete’de yayımlanmasından dokuz ay sonra geçerli olacak.
Karar Künyesi
| Daire | Esas No | Karar No | Tarih | Konu |
|---|---|---|---|---|
| Anayasa Mahkemesi | 2026/50 | 2026/49 | 26.02.2026 | Kamu kurumlarına kadro ihdas eden Cumhurbaşkanlığı Kararnamesi’nin iptali istemi |
Kamu personel hukuku sorunlarınızda yanınızdayız
Kadro, atama ya da idari işlemlerle ilgili hukuki destek almak istiyorsanız bize ulaşın.
WhatsApp’tan yazınHemen İletişime GeçinSIKÇA SORULAN SORULAR
Anayasa Mahkemesi’nin (AYM), Cumhurbaşkanlığı Kararnamesi (CBK) kanalıyla farklı kamu kurumlarına getirilen kadro ihdas işlemlerini anayasal yetki unsurları çerçevesinde denetlediği emsal karara dair merak edilenler:
-
Anayasa Mahkemesi üniversitelere Cumhurbaşkanlığı Kararnamesi ile kadro ihdas edilmesini neden hukuka aykırı bulmuştur?
AYM, Anayasa’nın 130. maddesinde yer alan üniversitelerin kanunla kurulacağı ve kurumsal organlarının münhasıran kanunla düzenleneceği hükmünü esas almıştır. Yükseköğretim kurumlarının bu özel statüsü sebebiyle, buralara kadro ihdas edilmesinin kanun koyucunun (TBMM) münhasır yetki alanında kaldığına ve CBK ile düzenlenemeyeceğine (Anayasa m. 104/17) hükmederek ilgili kuralı iptal etmiştir.
-
Emsal kararda iptal edilen ve yasal sınırları belirlenen üniversite kadrosu hangisidir?
Söz konusu dava kapsamında iptal edilen kural, (193) numaralı Cumhurbaşkanlığı Kararnamesi ile İstanbul Üniversitesi bünyesinde ihdas edilen ‘Musiki Paleograf ve İcra Memuru’ pozisyonudur. İptal hükmünün doğuracağı yasal boşluğun engellenmesi amacıyla bu iptal kararı, Resmî Gazete’de yayımlandığı tarihten 9 ay sonra yürürlüğe girecektir.
-
AFAD ve Göç İdaresi Başkanlığı kadrolarının CBK ile ihdas edilmesi neden geçerli sayılmıştır?
AYM, merkezi idareye bağlı olan AFAD ve Göç İdaresi Başkanlığı gibi kurumların kadro yapılarının belirlenmesini idarenin teşkilat yapısı ve yürütme yetkisi kapsamında değerlendirmiştir. Anayasa m. 106 ve m. 123 uyarınca bağlı kuruluşların teşkilatlanmasının CBK ile yapılabileceği, bu alanda açık bir kanun engeli de bulunmadığı için ‘Arama ve Kurtarma Teknikeri’ ile ‘İdari Gözetim Memuru’ kadrolarının ihdasına yönelik iptal taleplerini oy çokluğuyla reddetmiştir.
-
Karşıoy kullanan AYM üyeleri genel olarak kadro ihdaslarının CBK ile yapılmasına hangi gerekçelerle karşı çıkmıştır?
Karşıoy gerekçelerinde, devlet memurluğuna ve kadro ihdaslarına ilişkin tüm işlemlerin kamu personel rejiminin asli unsuru olduğu (Anayasa m. 128) ve kamu maliyesi/bütçe hakkı (Anayasa m. 161) üzerinde doğrudan mali sonuç doğurduğu savunulmuştur. Bu üyeler, kurum ayrımı gözetilmeksizin tüm kadro ihdaslarının sadece kanunla yapılması gerektiğini ileri sürmüşlerdir.
-
Cumhurbaşkanlığı Kararnamesi’ne karşı açılan bu davanın tarih ve künye bilgileri nelerdir?
TBMM üyeleri tarafından açılan davada, Anayasa Mahkemesi Genel Kurulu 26.02.2026 tarihinde 2026/50 Esas ve 2026/49 Karar sayılı ilamıyla hüküm kurmuştur. Karar, 25.05.2026 tarihli ve 33264 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanarak yürürlüğe girmiştir.
