Sahte İmza İle Adıma Abonelik Açılmış, Dava Hangi Mahkemede Görülür?

Hiç imza atmadığınız, hatta varlığından bile haberdar olmadığınız bir abonelik yüzünden elinize icra tebligatı geçtiğinde, önce kimliğinizin çalındığını fark edip paniklemeniz normal.

Adınıza sahte imzayla abonelik açılmışsa, bunun sorumluluğundan kurtulmanın ve dava açmanın yasal bir yolu var. Sözleşme aslında hiç kurulmadığı için, bu dava tüketici mahkemesinde değil asliye hukuk mahkemesinde görülüyor.

Bu görev ayrımının hukuki temelini, sahte abonelik davasında izlemeniz gereken adımları ve bayilerin kimlik kontrolü ihmalinin şirketin kusurunu nasıl artırdığını anlatıyoruz.

Abonelik Sözleşmesi ve “Tüketici İşlemi” Kavramının Hukuki Temeli

Sahte bir borca karşı doğru mahkemeyi bulabilmek için öncelikle “abonelik sözleşmesi” ve “tüketici işlemi” kavramlarının hukukumuzdaki yerini iyi anlamak gerekir. 6502 sayılı Tüketicinin Korunması Hakkında Kanun (TKHK), zayıf konumda olan tüketiciyi dev şirketlere karşı korumak amacıyla özel olarak tasarlanmış bir yasadır.

Bu kanunun 3. maddesine göre “tüketici işlemi”; mal veya hizmet piyasalarında kamu tüzel kişileri de dâhil olmak üzere ticari veya mesleki amaçlarla hareket eden gerçek veya tüzel kişiler ile tüketiciler arasında kurulan her türlü sözleşme ve hukuki işlemi ifade eder.

Abonelik sözleşmesi ise, tüketicinin belirli bir mal veya hizmeti sürekli veya düzenli aralıklarla edinmesini sağlayan, tarafların karşılıklı irade beyanları (rıza) ve imzaları ile kurulan bir sözleşmedir. Ancak bir sözleşmenin hukuken varlık kazanabilmesi için tarafların bu sözleşmeyi özgür iradeleriyle imzalamış olmaları şarttır. Abonelik uyuşmazlıklarının genel yapısı hakkında daha geniş bilgi edinmek için Abonelik Hukuku sayfamızı detaylıca inceleyebilirsiniz.

Neden Tüketici Mahkemesi Değil? (Sözleşmenin Yokluğu İlkesi)

Normal şartlarda, sizin kendi rızanızla imzaladığınız bir internet veya telefon aboneliğinden doğan bir uyuşmazlık (örneğin fahiş fatura, haksız cayma bedeli) söz konusu olduğunda, TKHK’nın 73. maddesi gereğince bu davalara bakmakla görevli olan mahkeme tartışmasız bir şekilde Tüketici Mahkemesi’dir.

Ancak kimlik bilgileriniz çalınarak veya kopyalanarak sizin adınıza sahte imza ile bir hat açıldığında, hukuki durum tamamen şekil değiştirir.

• Ortada sizin tarafınızdan atılmış bir imza yoktur.
• Sizin tarafınızdan verilmiş bir irade beyanı veya rıza (kabul) yoktur.
• Dolayısıyla, sizinle telekomünikasyon şirketi arasında hukuken kurulmuş geçerli bir “abonelik sözleşmesi” yoktur.

Ortada sizin kurduğunuz bir sözleşme olmadığına göre, sizin açınızdan bir “tüketici işlemi”nden bahsetmek de imkansızdır. Sizi bağlayan bir tüketici işlemi yoksa, bu uyuşmazlığın Tüketici Mahkemesi’nde görülmesi de yasal olarak mümkün değildir. Hukuk Muhakemeleri Kanunu’na göre görev kuralları “kamu düzenine” ilişkindir ve mahkeme, görevli olup olmadığını davanın her aşamasında kendiliğinden inceler. Yanlışlıkla Tüketici Mahkemesi’nde açacağınız bir imza inkarı (menfi tespit) davası, mahkeme tarafından “Görevsizlik” kararıyla reddedilecektir.

Sahte Abonelik Davasında Görevli Mahkeme: Asliye Hukuk Mahkemesi

Peki, ortada bir tüketici sözleşmesi yoksa, sizin kimlik bilgilerinizi kullanarak adınıza borç çıkartan bu işlem hukuken nedir? Türk hukuku bu durumu bir sözleşme ihlali olarak değil, Türk Borçlar Kanunu kapsamında doğrudan doğruya bir Haksız Fiil (hukuka aykırı eylem/zarar verici eylem) olarak nitelendirir.

Kimliğinizi kullanan dolandırıcılar ve kimlik kontrolü yapmadan bu sahte sözleşmeyi onaylayan bayi (ve dolayısıyla telekomünikasyon şirketi), size karşı bir haksız fiil işlemiştir. Haksız fiillerden doğan tazminat ve borçlu olunmadığının tespiti (menfi tespit) davaları, hukuk sistemimizde “genel mahkeme” statüsündeki Asliye Hukuk Mahkemesi‘nin görev alanına girer.

Yani, kimliğiniz kullanılarak adınıza açılmış sahte aboneliklerden kaynaklanan borçlara karşı açacağınız dava, kesin ve net olarak Asliye Hukuk Mahkemesinde görülmelidir. Bu teknik ayrım, davanızın esasına girilmesini ve adınızın temize çıkmasını sağlayan en kritik şifredir.

Yargıtay ve Emsal Karar Yaklaşımı: Görev Uyuşmazlığının Çözümü

Sahte imza ile açılan aboneliklerde görevli mahkemenin Asliye Hukuk Mahkemesi olduğuna dair tartışmaları kesin olarak sonlandıran mercii, Türkiye’deki en üst yargı organı olan Yargıtay’dır. Yargıtay’ın ilgili hukuk daireleri ve Hukuk Genel Kurulu, bu konudaki içtihatlarında tüketicilerin (veya daha doğru bir tabirle mağdurların) hangi yasal zeminde hak arayacağını tereddüde yer bırakmayacak şekilde belirlemiştir.

Yargıtay kararlarında bu durumun hukuki gerekçesi şu şekilde açıklanmaktadır: “Abonelik sözleşmesinin, hizmetten yararlanan olarak görülen tarafın kimlik bilgilerinin üçüncü kişiler tarafından kullanılarak akdedildiği iddiasıyla açılan davada, uyuşmazlığı doğuran asıl hukuki ilişkinin haksız fiilden kaynaklanmasına, abonelik sözleşmesini akdedenin tarafın kimlik bilgilerini kullanan üçüncü kişiler olduğunun anlaşılması nedeniyle taraflar arasında bir sözleşme ilişkisinin varlığından söz edilemeyecek olmasına göre, davaya genel hükümlere göre asliye hukuk mahkemesinde bakılması gerekir.”.

Bu emsal kararın bize söylediği şudur: Mahkeme ilk olarak taraflar arasındaki iddiaya bakar. Eğer vatandaş “Bu imza bana ait değil, haberim yok” diyorsa, hakim uyuşmazlığın kökeninin bir haksız fiil olduğunu tespit eder ve dosyaya Borçlar Kanunu’nun genel hükümleri (Asliye Hukuk Mahkemesi sıfatıyla) çerçevesinde bakar. Şirketin “Ama faturada onun adı yazıyor” şeklindeki savunması, imza sahte olduğu sürece mahkeme nezdinde hiçbir anlam ifade etmez.

Sahte İmza İle Adınıza Açılan Aboneliklerde İzlenmesi Gereken Adımlar

Elinize haberiniz olmayan bir borç tebligatı ulaştığında panik yapmadan, sırasıyla ve doğru kurumlara başvurarak hukuki süreci başlatmalısınız. Sahte borçtan kurtulmanın yolu, agresif şirket tahsilatçılarıyla telefonda tartışmak değil, devletin resmi makamlarını harekete geçirmektir.

Şirketlerin Kusuru ve Bayilerin Kimlik Kontrolü İhmali

Birçok mağdur, “Kimliğim çalındıysa şirketin ne suçu var?” diye düşünebilir. Oysa hukuk sistemimizde tacirler, “basiretli bir iş adamı” gibi hareket etmek zorundadır. Bir GSM operatörü veya internet sağlayıcısı (ve onun yetkili bayisi), abonelik işlemi yaparken karşısındaki kişinin gerçekte o kimliğin sahibi olup olmadığını detaylıca incelemek, güvenlik prosedürlerini uygulamak ve asıl kişinin ıslak imzasını almakla yasal olarak yükümlüdür.

Bayilerin sırf kotalarını doldurmak veya prim almak amacıyla, fotokopi kimliklerle, imza sahteciliğine göz yumarak hat açmaları doğrudan kurumun (şirketin) ağır hizmet kusurudur. Yargıtay uygulamalarına göre şirket, kendi bayisinin ihmalinden ve basiretsizliğinden doğan zararın faturasını, kimliği çalınan veya kopyalanan masum vatandaşa kesemez. Haksız fiil sonucunda doğan borcu tahsil etmesi gereken yer siz değil, sahteciliği yapan dolandırıcılardır.

Uzman Avukat Değerlendirmesi ve Sonuç

Adınıza sahte imzayla açılan bir abonelik yüzünden icra takibi başlatıldıysa, gerçek rızanız ve imzanız olmadığı için bu bir tüketici işlemi sayılmıyor. Hakkınızı Tüketici Mahkemesinde değil, Asliye Hukuk Mahkemesinde aramanız gerekiyor.

Sahte imzayla açılan abonelikte görevli mahkemeyi belirleyen şey, talebinizin niteliğidir. Abonelik sözleşmesi 6502 sayılı Kanun kapsamında bir tüketici işlemi olduğu için, sözleşmenin geçersizliğinin tespiti ve borçlu olmadığınızın belirlenmesi talepleri tüketici mahkemesinde görülür; tüketici mahkemesinin bulunmadığı yerlerde bu davalara asliye hukuk mahkemesi tüketici mahkemesi sıfatıyla bakar. Uyuşmazlığın parasal değeri hakem heyeti sınırının altındaysa önce tüketici hakem heyetine başvurmak gerekir.

Ceza tarafındaki şikâyet ise ayrı yürür ve savcılığa yapılır. Davanın merkezinde imza incelemesi bulunduğu için, sağlayıcıdan sözleşmenin aslının dosyaya getirtilmesini talep etmek şarttır; sağlayıcı sözleşmenin aslını sunamazsa, 6502 sayılı Kanun’un 52. maddesindeki sözleşme nüshası verme yükümlülüğüne de aykırı davranmış olur ve bu durum lehinize değerlendirilir. Adınıza açılan hat karşısında atılacak ilk adımları ayrıca anlattık. Abonelik Hukuku alanındaki deneyimimizle, davanızı doğru mahkemede açmak için iletişim sayfamızdan bize ulaşabilirsiniz.

SIKÇA SORULAN SORULAR

İLGİLİ YAZILAR