Yoksulluk Nafakası Gerçekten Ömür Boyu Mu Sürer?
Boşanmada ödemekle yükümlü olduğunuz yoksulluk nafakasının kanunda süresiz olarak yazması, bunu hayatınızın sonuna kadar hiç değiştiremeyeceğiniz anlamına mı geliyor diye merak edebilirsiniz. Anayasa Mahkemesi’nin bu kararı, süresiz kelimesinin gerçekte ne anlama geldiğini netleştiriyor.
Karara bir üye karşı oy yazmış, süresiz nafaka uygulamasının bazı durumlarda hakkaniyetsiz sonuçlar doğurabileceğine dikkat çekmiştir, bu tartışma toplumda halen güncelliğini korumaktadır.
Olayın Özeti
Türk Medeni Kanunu’nun 175. maddesindeki süresiz olarak ibaresinin, boşanmada kusurlu görülen kişiyi ekonomik durumuna bakılmaksızın ömür boyu nafaka yükümlülüğü altına soktuğu, bunun adalet duygusuyla bağdaşmadığı gerekçesiyle bu ibarenin iptali için bir mahkeme Anayasa Mahkemesi’ne başvurmuştur.
Anayasa Mahkemesi’nin Değerlendirmesi
AYM, süresiz olarak ibaresinin, nafaka alacaklısının ölünceye kadar mutlaka nafaka alacağı anlamına gelmediğini açıklamıştır. Kanun koyucunun amacının, boşanma yüzünden yoksulluğa düşen eşin, bu şartlar devam ettiği sürece asgari yaşam gereksinimlerinin karşılanmasını sağlamak olduğunu belirtmiştir.
Türk Medeni Kanunu’nun 176. maddesinde, nafaka alacaklısının yeniden evlenmesi, taraflardan birinin ölümü, fiilen evli gibi yaşaması, yoksulluğunun ortadan kalkması veya haysiyetsiz hayat sürmesi gibi durumlarda nafakanın kalkabileceği açıkça düzenlenmiştir. Mahkeme, bu maddeyi 175. madde ile birlikte değerlendirdiğinde, süresiz ibaresinin ömür boyu mutlak bir süreklilik değil, koşullar devam ettiği sürece süreklilik anlamına geldiği sonucuna varmış, kuralın Anayasa’ya aykırı olmadığına oyçokluğuyla karar vermiştir.
Bu Karar Ne Anlama Geliyor?
Yoksulluk nafakası ödemekle yükümlüyseniz, bu yükümlülüğünüz kanunda süresiz yazsa bile hayatınızın sonuna kadar değişmez bir borç değildir. Nafaka alacaklısının durumunda, yeniden evlenmesi, fiilen evli gibi yaşaması ya da yoksulluğunun ortadan kalkması gibi bir değişiklik olursa, her zaman nafakanın kaldırılması veya azaltılması için dava açabilirsiniz.
Süresiz, Ömür Boyu Anlamına Gelmez
Kanundaki süresiz ibaresi, nafaka koşulları devam ettiği sürece bir süreklilik ifade eder, mutlak bir ömür boyu yükümlülük değildir.
Koşullar Değişirse Nafaka Kalkabilir
Alacaklının yeniden evlenmesi, fiilen evli gibi yaşaması veya yoksulluğunun sona ermesi, nafakanın kaldırılması için yasal sebeplerdir.
Nafaka Yükümlüsünün Dava Hakkı Her Zaman Saklıdır
Nafaka ödeyen kişi, alacaklının durumundaki değişiklikleri takip ederek istediği zaman kaldırma veya indirim davası açabilir.
Karar Künyesi
| Daire | Esas No | Karar No | Tarih | Konu |
|---|---|---|---|---|
| Anayasa Mahkemesi | 2011/136 | 2012/72 | 17.05.2012 | Yoksulluk nafakasındaki süresiz ibaresinin Anayasa’ya uygunluğu |
Yoksulluk Nafakasının Kaldırılması veya Azaltılması İçin Destek Alın
Durumunuzu birlikte değerlendirelim.
WhatsApp’tan yazınHemen İletişime GeçinSIKÇA SORULAN SORULAR
Anayasa Mahkemesi’nin, Türk Medenî Kanunu’nun 175. maddesinde yer alan yoksulluk nafakasının “süresiz olarak” ödenebilmesine ilişkin kuralın anayasallık denetimini gerçekleştirdiği ve iptal talebini reddettiği emsal kararına dair merak edilenler:
-
Yoksulluk nafakasının ‘süresiz’ olması, nafaka borçlusunun ömür boyu kesin olarak nafaka ödeyeceği anlamına mı gelir?
Hayır, gelmez. Anayasa Mahkemesi’nin emsal kararına göre, ‘süresiz’ ibaresi mutlak ve koşulsuz bir ömür boyu süreklilik ifade etmemektedir. Kanun koyucunun buradaki amacı, nafaka alacaklısının ‘şartları bulunduğu sürece’ ekonomik olarak desteklenmesidir. Türk Medenî Kanunu’nun 176. maddesi uyarınca; alacaklının yeniden evlenmesi, taraflardan birinin ölümü, fiilen evli gibi yaşama, haysiyetsiz hayat sürme veya yoksulluğun tamamen ortadan kalkması gibi durumlarda nafaka mahkeme kararıyla kaldırılabilir.
-
Anayasa Mahkemesi, süresiz yoksulluk nafakasını hangi anayasal gerekçelerle hukuka uygun bulmuştur?
AYM, yoksulluk nafakasını Anayasa’nın 2. maddesinde düzenlenen ‘sosyal hukuk devleti’ ilkesi kapsamında değerlendirmiştir. Mahkeme; evlilik birliği içindeki dayanışma ve yardımlaşma yükümlülüğünün, evlilik sona erdikten sonra da kısmen devam etmesinin ahlaki değerlere ve sosyal dayanışma düşüncesine dayandığını belirtmiştir. Nafakanın amacının zenginleşmek değil, boşanma yüzünden yoksulluğa düşen eşin asgari yaşam gereksinimlerini karşılamak ve insan onuruna yaraşır bir hayat sürmesini sağlamak olduğunu vurgulamıştır.
-
Süresiz nafaka kuralına karşı Anayasa Mahkemesi’ne iptal başvurusunda bulunan yerel mahkeme hangisidir?
Söz konusu anayasal denetim süreci, Kestel Asliye Hukuk Mahkemesi’nin (Aile Mahkemesi Sıfatıyla) itiraz yoluyla yaptığı başvuru neticesinde başlatılmıştır. Yerel mahkeme, aleyhine nafaka hükmedilen borçlunun açtığı nafakanın kaldırılması davasında, TMK 175’teki ‘süresiz’ ibaresinin adalete, eşitliğe, çalışmaya ve ailenin korunması ilkelerine aykırı olduğu kanaatiyle hükmün iptalini talep etmiştir.
-
Yoksulluk nafakası hükmünün iptal edilmesini isteyen karşı oy yazısındaki temel eleştiriler nelerdir?
Karşı oy kullanan AYM Üyesi Hicabi DURSUN; nafakanın süresiz olmasının hakkaniyete ve mantığa aykırı olduğunu, boşanmayla hukuki bağ kopmasına rağmen ömür boyu sorumluluk yüklenmesinin ağır bir külfet yarattığını savunmuştur. Ayrıca, nafakanın kaldırılması veya indirilmesi için sürekli dava açılmasının taraflar üzerinde ‘psikolojik baskı’ ve ‘özel hayatın ihlali’ riski doğurduğunu, bu durumun çalışmamayı teşvik edebileceğini ve yoksullukla mücadelenin bireye değil, sosyal devlet olarak kamunun üzerine yıkılması gerektiğini belirtmiştir.
-
Süresiz nafaka tartışmalarına hukuki çerçeve çizen bu AYM kararının resmi künye bilgileri nelerdir?
Kestel Asliye Hukuk Mahkemesi’nin başvurusu üzerine toplanan Anayasa Mahkemesi, nihai kararını 17.5.2012 tarihinde vermiştir. Aile hukuku ve anayasa yargısı pratiğinde mihenk taşı olan bu karar, resmi kayıtlara 2011/136 Esas ve 2012/72 Karar sayıları ile geçmiştir.
