Kamulaştırma Bedeline Faiz Dört Ay Sonra mı Başlamalı?

Taşınmazınız kamulaştırıldığında, bedele işleyecek faizin dava tarihinden dört ay sonra başlaması mülkiyet hakkınızı ihlal eder mi? Anayasa Mahkemesi bu soruyu cevapladı.

Olayın Özeti

Bir kişinin taşınmazı, hızlı tren projesi kapsamında acele kamulaştırma yoluyla idare tarafından kamulaştırıldı. Kamulaştırma bedelinin tespiti ve tescil davası açıldı, dava sonucunda bedel belirlendi. Ancak bu bedele uygulanacak yasal faizin, o dönem yürürlükte olan Kamulaştırma Kanunu hükmü gereği, davanın açıldığı tarihten değil, dört ay sonrasından itibaren işletilmesine karar verildi. Mülk sahibi, bu dört aylık gecikmenin, kamulaştırmada gerçek karşılığın peşin ödenmesi güvencesine aykırı olduğunu ileri sürerek Anayasa Mahkemesi’ne bireysel başvuruda bulundu.

Anayasa Mahkemesi Ne Dedi

Anayasa Mahkemesi, daha önce aynı kanun hükmünü iptal ettiği bir kararına atıfta bulunarak, Anayasa’nın 46. maddesindeki gerçek karşılığın peşin ödenmesi ilkesinin malikler lehine özel bir güvence olduğunu hatırlattı. Alacağın geç ödenmesi halinde enflasyon nedeniyle oluşan değer kaybının telafi edilmesi gerektiğini, kanuni faizin (yıllık en fazla yüzde 24) özellikle yüksek enflasyon dönemlerinde bu kaybı gidermeye yetmediğini tespit etti.

Faizin başlangıcının dava tarihinden dört ay sonrasına ertelenmesinin, bu dört aylık sürede mülk sahibinin makul olanın ötesinde bir ekonomik kayba uğramasına neden olduğunu, bunun da gerçek karşılık ilkesine aykırı, ölçüsüz bir müdahale teşkil ettiğini belirleyerek, mülkiyet hakkının ihlal edildiğine oy birliğiyle karar verdi ve yeniden yargılama yapılmasına hükmetti.

Bu kararın dayandığı Anayasa’nın 46. maddesi, kamulaştırma bedelinin peşin ödenmesini kural olarak öngörür; bedelin gecikmeli ödenmesi zorunlu olduğu istisnai hallerde ise, bu gecikmeden doğan değer kaybının faizle tazmin edilmesi gerekir.

Yüksek enflasyon dönemlerinde, yasal faiz oranının enflasyonun çok altında kalması, dört aylık gibi kısa bir sürede bile mülk sahibi için ciddi bir ekonomik kayıp anlamına gelebilir; AYM bu kararla, bu kaybın da mülkiyet hakkı kapsamında korunması gerektiğini netleştirmiştir.

Taşınmazınız kamulaştırıldıysa ve bedele işleyen faizin başlangıç tarihinde bir gecikme öngörüldüyse, bu gecikmenin size yüklediği ekonomik kaybı, benzer bir bireysel başvuru yoluyla telafi ettirme imkânınız olabilir.

Yeniden yargılama kararı, benzer dosyalarda da faiz başlangıç tarihinin dava tarihine çekilmesi gerektiği yönünde bir emsal oluşturuyor.

Bu Karar Sizin İçin Ne Anlama Geliyor

Taşınmazınız kamulaştırıldıysa ve bedele işleyecek faizin dava tarihinden değil, dört ay sonrasından başlatıldığı bir uygulamayla karşılaştıysanız, bu uygulamanın mülkiyet hakkınızı ihlal ettiğini ileri sürebilirsiniz. Özellikle yüksek enflasyon dönemlerinde bu dört aylık gecikme ciddi bir değer kaybına yol açabiliyor; benzer bir kamulaştırma bedeli davanız varsa, faizin doğru başlangıç tarihinden itibaren hesaplanıp hesaplanmadığını kontrol ettirmeniz önemli.

Karar Künyesi

SIKÇA SORULAN SORULAR

İLGİLİ YAZILAR