İptali Ertelenen Bir Kanun Hükmüne Dayalı İdari İşlem Hukuka Aykırı Sayılır Mı?
Bir kanun hükmü Anayasa Mahkemesi tarafından iptal edildi ama iptalin yürürlüğe girmesi belirli bir süre ertelendi. Bu erteleme süresi içinde, o hükme dayanılarak sizin hakkınızda bir idari işlem yapılırsa, bu işlemin hukuka aykırı sayılıp sayılmayacağını merak edebilirsiniz. Danıştay’ın bu kararı, bu konuda önemli bir ayrım yapıyor.
Olayın Özeti
Bir üniversite profesörünün, mesai saatleri dışında muayenehane işletmesi nedeniyle bir idari göreve atanma başvurusu reddedilmiştir. Bu ret, bu tür bir yasağı öngören bir kanun hükmüne dayanmıştır. Söz konusu hüküm, Anayasa Mahkemesi tarafından yetki kanunu kapsamında olmadığı gerekçesiyle iptal edilmiş, ancak iptalin yürürlüğe girmesi altı ay süreyle ertelenmiştir. Başvurucu, iptal kararı verilmiş olması nedeniyle hükmün artık geçersiz olduğunu, işlemin bu nedenle hukuka aykırı olduğunu ileri sürmüştür.
Danıştay’ın Değerlendirmesi
Danıştay İdari Dava Daireleri Kurulu, Anayasa Mahkemesi’nin iptal kararlarının sadece hüküm fıkrasıyla değil, gerekçesiyle de bağlayıcı olduğunu vurgulamıştır. Kurul, bu iptal kararının hükmün esasına ilişkin bir değerlendirme içermediğini, yalnızca yetki kanunu kapsamında olmaması nedeniyle şekle ilişkin bir iptal olduğunu tespit etmiştir.
Erteleme süresinin sadece yasama organı için değil, idareler ve kişiler için de geçerli olduğunu, bu süre içinde tesis edilen işlemlerin hukuka aykırı sayılamayacağını belirtmiştir. Ayrıca, iptal edilen hükme benzer bir düzenlemenin daha sonra usulüne uygun şekilde yeniden kanunlaştırıldığını ve bu yeni düzenlemenin Anayasa Mahkemesi tarafından esastan incelenip Anayasa’ya aykırı bulunmadığını belirterek, işlemin tesis edildiği tarihte hukuka aykırılık bulunmadığı sonucuna varmıştır.
Bu Karar Ne Anlama Geliyor?
Bir kanun hükmünün iptal edildiğini öğrenmeniz, o hükmün derhal geçersiz hale geldiği anlamına gelmez. İptal kararının yürürlüğü ertelenmişse, bu erteleme süresi boyunca hüküm resmen yürürlükte sayılır ve bu süre içinde yapılan idari işlemler, sadece bu gerekçeyle hukuka aykırı hale gelmez.
Erteleme Süresi Herkesi Bağlar
Bir iptal kararının yürürlüğünün ertelenmesi, sadece kanun koyucuyu değil, idareleri ve tüm kişileri de bağlar.
Şekli İptal ile Esasa İlişkin İptal Farklıdır
Bir hükmün sadece usul veya yetki hatası nedeniyle iptal edilmesi, o hükmün içeriğinin esas olarak Anayasa’ya aykırı bulunduğu anlamına gelmez.
Gerekçe de Bağlayıcıdır
Anayasa Mahkemesi kararlarının sadece sonuç kısmı değil, dayandığı gerekçe de idareler ve mahkemeler için bağlayıcıdır.
Karar Künyesi
| Daire | Esas No | Karar No | Tarih | Konu |
|---|---|---|---|---|
| Danıştay İdari Dava Daireleri Kurulu | 2021/1828 | 2021/1630 | 04.10.2021 | İptal kararının yürürlüğünün ertelendiği dönemde tesis edilen idari işlemlerin hukuka aykırı sayılmaması |
Bir İdari İşlemin Hukuka Uygunluğunu Mu Değerlendiriyorsunuz?
Durumunuzu birlikte değerlendirelim.
WhatsApp’tan yazınHemen İletişime GeçinSIKÇA SORULAN SORULAR
-
Anayasa Mahkemesi’nin iptal kararını ertelemesi idari işlemleri nasıl etkiler?
Anayasa Mahkemesi bir kanun hükmünü iptal edip yürürlüğünü ertelediğinde, o hüküm erteleme süresi boyunca yürürlükte kalmaya devam eder. Bu süre zarfında söz konusu hükme dayanılarak tesis edilen idari işlemler kural olarak hukuka uygun kabul edilir.
-
Öğretim üyeleri muayenehane işletirken idari görev alabilir mi?
Güncel hukuki düzenlemeler ve Danıştay içtihatları doğrultusunda, mesai saatleri dışında serbest meslek (muayenehane vb.) icra eden öğretim üyelerinin ana bilim dalı başkanlığı gibi idari görevlerde bulunması mümkün değildir.
-
AYM’nin şekil yönünden iptal kararı neyi ifade eder?
Şekil yönünden iptal, düzenlemenin içeriğinin (esasının) değil, yapılış usulünün (örneğin yetkisiz bir makamca veya yanlış bir kanun türüyle yapılması) Anayasa’ya aykırı bulunmasıdır. Bu durum, düzenlemenin esasının gelecekte usulüne uygun şekilde yeniden yasalaşabileceği anlamına gelebilir.
-
Danıştay İDDK’nın bu kararı neden kritik bir öneme sahip?
Bu karar, Anayasa Mahkemesi kararlarının sadece hüküm kısmının değil, gerekçesinin de bağlayıcı olduğunu ve idari yargı denetiminde bu gerekçelerin (şekil-esas ayrımı) dikkate alınması gerektiğini netleştirmiştir.
