Bank Asya Verilerine Dayanan Kararda Gerekçe İhlali (AYM)

Giriş ve Olayın Özeti

Anayasa Mahkemesi (AYM), yakın zamanda verdiği 2023/14626 başvuru numaralı kararıyla, özellikle “FETÖ/PDY” ile iltisaklı olduğu iddia edilen bankacılık işlemleri üzerinden verilen mahkumiyet kararlarında “gerekçeli karar hakkının” ihlaline ilişkin önemli bir içtihadı ortaya koymuştur. Bu karar, ilgili yargı mercilerince verilen mahkumiyet hükümlerinde, kararın sonucunu değiştirebilecek nitelikteki esaslı iddiaların yeterince karşılanmaması ve delillerin hukuki niteliği konusunda derinlemesine bir değerlendirme yapılmaması hususuna dikkat çekmektedir.

Başvurucular, “Fetullahçı Terör Örgütü/Paralel Devlet Yapılanması (FETÖ/PDY)” üyeliği veya terör örgütüne bilerek ve isteyerek yardım etme suçlarından mahkûm edilmişlerdir. Mahkûmiyet kararlarında sıklıkla, Bank Asya’daki hesap hareketleri tek veya belirleyici delil olarak kullanılmıştır. Bazı başvurucular için dernek ve sendika üyelikleri, tanık beyanları ve çalışma kayıtları gibi ek deliller de değerlendirmeye alınmıştır. Başvurucular, bu bankacılık işlemlerinin örgütsel bir amaç taşımadığını, mutat hesap hareketleri olduğunu ve bilirkişi incelemesi yapılmadan cezalandırıldıklarını ileri sürmüşlerdir. Bu hükümler, istinaf ve temyiz kanun yollarından geçerek kesinleşmiştir. Karar tarihi 19/11/2025 olarak belirlenmiştir.

Hukuki Değerlendirme ve Karar

AYM, başvurucuların alanında uzman kişilere Bank Asya’daki mutat hesap hareketleri üzerinde bilirkişi incelemesi yaptırılmadan cezalandırıldıkları ve bankacılık işlemlerini örgütsel faaliyette bulunma amacıyla gerçekleştirmedikleri yönündeki iddialarını, gerekçeli karar hakkı kapsamında değerlendirmiştir. Mahkeme, daha önceki Gürcan Balık kararında olduğu gibi, Bank Asya verilerinin mahkumiyette belirleyici delil olarak kabul edildiği durumlarda, başvurucunun savunmasının gerekçeli kararda yeterli açıklamalara yer verilmemesini adil yargılanma hakkı ihlali saymıştır.

Kararda, Yargıtay’ın Bank Asya’da gerçekleştirilen “mutat hesap hareketlerinin” örgütsel faaliyet kapsamında değerlendirilemeyeceği yönündeki içtihadına atıf yapılmıştır. Yargıtay, ancak örgüt liderinin talimatı üzerine, örgütün amacına hizmet eden ve bankanın yararına yapılan özel işlem ve ödemeleri suç delili olarak kabul etmiştir. Ancak sonraki içtihatlarında, sanığın örgüte yardım kastıyla, bilerek ve isteyerek bu hesabı açtığını gösteren, kastını ortaya koyan yeterli delil bulunmadıkça mahkûmiyet kararının verilemeyeceğini belirtmiştir.

Anayasa Mahkemesi, somut başvuruda, yerel mahkeme kararlarının gerekçelerinde, Yargıtay içtihadında vurgulanan “örgütsel faaliyet veya örgüte yardım kastıyla bilerek ve isteyerek bu hesabı açtığını gösteren yeterli delil” hususunun yeterince tartışılmadığını tespit etmiştir. Özellikle başvurucuların Bank Asya’daki hesaplarının hangi tarihte açıldığı, örgüt liderinin talimatı öncesindeki niteliği ve hacmi, bu talimattan sonraki kullanımı ve olağan dışı hesap hareketliliği olup olmadığına dair yeterli bir değerlendirme yapılmadığı görülmüştür. Ayrıca, 2014 öncesi de dahil tüm hesap hareketlerine ilişkin uzman bilirkişi raporu alınmamış olması da ihlal gerekçeleri arasında yer almıştır.

AYM, sadece Bank Asya hesap hareketleri değil, sohbetlere katılma, örgüte müzahir kurum veya kuruluşlarda çalışma, dernek ve sendika üyelikleri, tanık beyanları ve ByLock/Eagle program kalıntıları gibi diğer delillerin de Anayasa Mahkemesi ve Yargıtay içtihadı doğrultusunda somut delil ve olgularla desteklenmesi gerektiğini vurgulamıştır. Özellikle tanık beyanlarının tek veya belirleyici delil olması halinde, savunma tarafına tanığı sorgulama imkanı sunulması veya dengeleyici güvencelerin sağlanması gerektiği belirtilmiştir.

Bu çerçevede, Anayasa Mahkemesi, Anayasa’nın 36. maddesinde güvence altına alınan adil yargılanma hakkı kapsamındaki gerekçeli karar hakkının ihlal edildiğine oybirliğiyle karar vermiştir. Karar, tespit edilen ihlalin sonuçlarının ortadan kaldırılması için ilgili yargı mercilerine yeniden yargılama yapılması amacıyla gönderilecektir. Başvurucuların makul sürede yargılanma hakkı ile kişi hürriyeti ve güvenliği hakkına ilişkin diğer iddiaları ise başvuru yollarının tüketilmemesi, süre aşımı veya açıkça dayanaktan yoksun olması nedenleriyle kabul edilemez bulunmuştur.

Yorum

Anayasa Mahkemesi’nin 19/11/2025 tarihli bu kararı, “FETÖ/PDY” davaları kapsamında Bank Asya hesap hareketliliği üzerinden verilen mahkumiyet kararlarının hukuki dayanağını yeniden gözden geçirmesi gereken bir kilometre taşı niteliğindedir. Karar, yargı mercilerinin, sanıkların “örgüt talimatıyla hareket etmediklerine” dair esaslı iddialarını somut ve ayrıntılı bir gerekçeyle karşılaması gerektiğini açıkça ortaya koymaktadır. Zira, kişilerin olağan bankacılık işlemlerinin veya yasal haklar kapsamında değerlendirilebilecek eylemlerinin, salt bir örgütsel iltisak iddiasıyla terör suçu olarak nitelendirilmesinin, adil yargılanma hakkına aykırı olduğu bir kez daha teyit edilmiştir.

Bu karar, adil yargılanma hakkının temel bir unsuru olan gerekçeli karar hakkının güvence altına alınmasının önemini vurgulamaktadır. Yargılamanın her aşamasında, savunma tarafının iddialarının ciddiyetle ele alınması, delillerin tek tek ve bütüncül olarak Yargıtay ve Anayasa Mahkemesi içtihadı ışığında değerlendirilmesi, herhangi bir şüpheye mahal bırakmayacak şekilde gerekçelendirilmesi hukuk devleti ilkesinin bir gereğidir. Bu bağlamda, Bank Asya davalarında yeniden yargılamaların, hukukun üstünlüğü ve bireysel hakların korunması adına daha titiz ve detaylı bir inceleme ile yürütülmesi beklenmektedir.

Karar Künyesi

• Başvuru Numarası: 2023/14626
• Karar Tarihi: 19/11/2025
• Başkan: Basri BAĞCI
• Konu: Anayasa’nın 36. Maddesi Kapsamında Adil Yargılanma Hakkının İhlali (Gerekçeli Karar Hakkı – Bank Asya Verileri)
• Sonuç: Gerekçeli karar hakkının ihlali nedeniyle yeniden yargılama yapılmasına karar verilmiştir.

Hukuki süreçleriniz hakkında profesyonel destek almak için bizimle iletişime geçebilirsiniz.

SIKÇA SORULAN SORULAR

İLGİLİ YAZILAR