Elektrik Çarpması veya Yangında Kime Dava Açılır?

Elektrik çarpması ya da elektrik kaynaklı bir yangın yaşadınız ve şimdi kime karşı dava açacağınızı merak ediyorsunuz. Suçlu bulmak burada işin kolay kısmı değil; asıl soru hukuken kimin sorumlu tutulabileceği ve bu sorumluluğu hangi kurala dayandıracağınız.

Bu yazıda elektrik dağıtım şirketinin tehlikeli işletme sorumluluğunu, bina malikinin sorumluluğunu, cihaz üreticisinin sorumluluğunu, kendi kusurunuzun tazminata etkisini, davanın kime karşı ve hangi mahkemede açılacağını, zamanaşımı süresini ve gereken delilleri anlatıyoruz.

Elektrik Çarpması veya Yangınında Üç Farklı Sorumlu Olabilir

Elektrik kaynaklı bir kazada zararın kaynağı tek bir yerden gelmeyebilir. Kopan bir elektrik hattından, bina içi tesisattan veya arızalı bir ev aletinden kaynaklanan zarar, üç farklı tarafın sorumluluğunu gündeme getirebilir ve her birinin hukuki dayanağı birbirinden farklıdır.

Bu ayrımı baştan doğru yapmak önemlidir, çünkü yanlış tarafa karşı açılan bir dava, doğru sorumlu belli olana kadar zaman kaybettirir. Zararın nereden kaynaklandığını (dağıtım hattı mı, bina tesisatı mı, cihaz mı) netleştirmek, davanın kime karşı açılacağını da belirler.

Elektrik Dağıtım Şirketinin Tehlikeli İşletme Sorumluluğu

Türk Borçlar Kanunu‘nun 71. maddesi, önemli ölçüde tehlike arz eden bir işletmenin faaliyetinden zarar doğduğunda, işletme sahibinin ve varsa işletenin müteselsilen sorumlu olduğunu düzenler. Elektrik dağıtımı, kullanılan yüksek gerilim ve barındırdığı kaza riski nedeniyle bu tanıma giren tipik bir faaliyettir.

Bu maddenin en önemli sonucu, dağıtım şirketinin kusurunu ispatlamanıza gerek olmamasıdır. Şirket, gereken tüm özeni göstermiş olsa bile faaliyetinin doğası gereği zarar doğurabileceği kabul edildiğinden sorumludur. Sizin ispatlamanız gereken tek şey, zararın bu tehlikeli faaliyetten doğduğudur; örneğin bakımsız bir trafo, kopan bir elektrik hattı veya izolesiz bırakılmış bir direk gibi.

Şirket kendini ancak zararın mücbir sebepten, zarar görenin ağır kusurundan veya üçüncü bir kişinin ağır kusurundan kaynaklandığını göstererek sorumluluktan kurtarabilir. Kaçak elektrik bağlantısı yaparken kazaya uğrayan bir kişinin durumunu ayrı bir yazımızda ele aldık; burada zarar görenin kendi kusuru devreye girdiğinden sonuç farklılaşabiliyor.

Bina veya Apartman Yönetiminin Sorumluluğu

Zarar dağıtım hattından değil de bina içindeki elektrik tesisatından kaynaklanıyorsa, devreye Türk Borçlar Kanunu‘nun 69. maddesi girer. Bu maddeye göre bir binanın veya diğer yapı eserinin maliki, yapımındaki bozukluklardan veya bakımındaki eksikliklerden doğan zararı gidermekle yükümlüdür.

Ortak kullanım alanlarındaki (örneğin bina girişindeki ana pano, ortak elektrik tesisatı) bir bakım eksikliği söz konusuysa, dava apartman yönetimine ya da kat maliklerine karşı açılır. Zarar sizin bağımsız bölümünüzün kendi tesisatından kaynaklanıyorsa, muhatabınız o bağımsız bölümün maliki olur. Bina veya balkon çökmesi gibi benzer yapı kusurlarında sorumluluğun nasıl belirlendiğini bina ve balkon çökmesinde tazminat davasını anlattığımız yazıda ayrıca inceledik.

Cihazın Üreticisi veya Satıcısının Sorumluluğu

Yangının veya çarpmanın kaynağı bir ev aleti, uzatma kablosu ya da elektrikli cihazsa, bu kez tazminat hukukunun değil tüketici hukukunun kuralları devreye girer. Tüketicinin Korunması Hakkında Kanun‘un 8. maddesi, tüketiciye teslimi anında objektif olarak sahip olması gereken özellikleri taşımayan malı ayıplı mal olarak tanımlar.

Cihazın üretim hatası nedeniyle kısa devre yapıp yangına sebep olduğu tespit edilirse, üreticiye ve satıcıya karşı hem tazminat hem de tüketici hukukundan doğan diğer haklarınızı ileri sürebilirsiniz. Bu tür davalarda cihazın orijinal hali, satış belgesi ve mümkünse bir bilirkişi incelemesiyle üretim hatasının tespiti büyük önem taşır.

Kendi Kusurunuz Varsa Tazminat Nasıl Etkilenir

Zarar tamamen karşı tarafın kusurundan kaynaklanmayabilir. Arızalı bir kabloyu kendiniz onarmaya çalıştıysanız, uyarı levhalarına rağmen tehlikeli bir alana girdiyseniz veya cihazı üreticinin belirttiği şekilde kullanmadıysanız, bu durum tazminatınızı etkiler.

Türk Borçlar Kanunu‘nun 52. maddesi, zarar görenin zararın doğmasında veya artmasında etkili olması hâlinde hâkimin tazminatı indirebileceğini veya tamamen kaldırabileceğini düzenler. Yani kısmi bir kusurunuz olsa dahi tazminat hakkınız tamamen ortadan kalkmaz, sadece kusur oranınıza göre azalır; örneğin bilirkişi raporunda kusurunuzun yüzde otuz olduğu kabul edilirse, hesaplanan tazminattan da bu oranda indirim yapılır.

Bu indirim, davanın en çok tartışılan noktalarından biridir; çünkü kusur oranının belirlenmesi doğrudan bilirkişi incelemesine dayanır. Olay yerindeki uyarı levhaları, kullanım kılavuzuna uyulup uyulmadığı ve tehlikenin ne ölçüde bilinebilir olduğu, bu oranın belirlenmesinde mahkemenin dikkate aldığı başlıca unsurlardır.

Sık Karşılaşılan Somut Durumlar

Apartmanın ortak kullanım alanındaki bir prizden veya sigortadan kaynaklanan bir çarpılma olayında muhatabınız apartman yönetimi ya da kat malikleridir; burada TBK m.69 devreye girer. Sokakta, açıkta kalmış yalıtımı bozuk bir kablodan veya bakımsız bir direkten kaynaklanan bir kazada ise muhatabınız dağıtım şirketidir.

İş yerinde topraklama hattı olmayan bir makineden kaynaklanan bir kazada durum biraz daha katmanlıdır: hem işverenin iş sağlığı ve güvenliği yükümlülüğü hem de makinenin üretim hatası varsa üreticinin sorumluluğu birlikte gündeme gelebilir. İkinci el alınan bir cihazın kısa devre yapması durumunda ise, satıcının cihazı hangi koşullarla sattığı ve ayıbı bilip bilmediği belirleyici olur.

Bu dört örnek de aynı soruyu farklı yanıtlıyor: zarar hangi tesisatın ya da cihazın kontrolündeyken doğduysa, o alanın hukuken sorumlusu kimse dava ona karşı açılır. Bazı durumlarda birden fazla sorumlu birlikte davalı gösterilebilir; örneğin bina tesisatındaki bir eksiklik dağıtım şirketinin hattıyla birleşerek zarara yol açmışsa.

İş Yerinde Yaşanan Elektrik Kazasında İş Kazası Süreci de İşler

Elektrik kazası bir iş yerinde, çalışırken meydana geldiyse, tazminat davanızın yanında ayrıca bir iş kazası süreci de işler. İşveren, kazayı yasal süresi içinde (5510 sayılı Kanun uyarınca kural olarak üç iş günü içinde) Sosyal Güvenlik Kurumuna bildirmekle yükümlüdür; bu bildirim yapılmazsa işveren idari para cezasıyla karşılaşabileceği gibi, tazminat davasında da işverenin kusuru daha ağır değerlendirilebilir.

İş kazası sonucu maluliyet oluşmuşsa, SGK’dan alacağınız gelir ile işverenden veya üçüncü kişilerden isteyeceğiniz tazminat ayrı ayrı değerlendirilir; SGK’nın karşıladığı kısım, toplam zararınızdan mahsup edilir. İş kazası tazminatının nasıl hesaplandığını iş kazası tazminatı hesaplama aracımızda ayrıntılı olarak ele aldık.

Üç Ayrı Sorumlu, Üç Ayrı Hukuki Dayanak

Bu üç ihtimali tek tek ayırmak, doğru davalıyı ve doğru hukuki dayanağı belirlemek için gereklidir. Aynı olayda birden fazla sorumlu da bulunabilir; örneğin bina tesisatındaki bir eksiklik dağıtım şirketinin hattıyla birleşerek zarara yol açmışsa, her iki tarafa karşı birlikte dava açmak mümkündür.

Dava Kime Karşı ve Hangi Mahkemede Açılır

Dava, zararın kaynağına göre belirlenen sorumlu tarafa (dağıtım şirketi, bina maliki/apartman yönetimi veya cihaz üreticisi/satıcısı) karşı açılır. Zarar birden fazla kaynaktan doğmuşsa, sorumlular birlikte davalı gösterilebilir.

Görevli mahkeme, haksız fiile dayalı tazminat davalarında asliye hukuk mahkemesidir; davalı bir tüketici işlemi kapsamındaysa (örneğin ayıplı cihaz nedeniyle açılan dava) tüketici mahkemesi görevli olabilir. Yetkili mahkeme ise kural olarak davalının yerleşim yeri veya haksız fiilin işlendiği yer mahkemesidir; bu size dava açarken birden fazla seçenek sunar.

Zamanaşımı Süresi Ne Kadardır

Türk Borçlar Kanunu‘nun 72. maddesi uyarınca tazminat istemi, zararı ve sorumlusunu öğrendiğiniz tarihten itibaren 2 yıl ve her hâlde fiilin gerçekleştiği tarihten itibaren 10 yıl geçmesiyle zamanaşımına uğrar. Olay aynı zamanda bir suç oluşturuyorsa ve ceza kanunundaki zamanaşımı süresi daha uzunsa, o süre uygulanır.

Elektrik kazasının ağır yaralanma veya ölümle sonuçlandığı durumlarda ceza soruşturması genellikle daha uzun bir zamanaşımı öngörür; bu yüzden olayın ceza boyutu varsa süreyi tek başına hesaplamak yerine somut olaya göre değerlendirmek gerekir. Ancak bu istisna dışında on yıllık üst sınır, olayın ne zaman fark edildiğine bakılmaksızın kesin biçimde işler.

Hangi Belgeler ve Deliller Gerekir

Dava dilekçenize ekleyeceğiniz olay yeri tutanağı, varsa itfaiye veya kolluk raporu, hastane kayıtları, cihazın satış belgesi ve fotoğraflar, davanızın temelini oluşturur. Kazanın nereden kaynaklandığı teknik bir konu olduğundan, mahkeme genellikle elektrik mühendisliği alanında bir bilirkişi incelemesi yaptırır.

Olay anında mümkünse fotoğraf ve video ile delil toplamanız, tanık varsa iletişim bilgilerini almanız, ileride hangi tarafın sorumlu olduğunun tespitinde büyük fark yaratır. Zarar bir bina tesisatından kaynaklanıyorsa, bina yönetiminden bakım kayıtlarının talep edilmesi de dava sürecinde önemli bir delil olabilir.

Dava açmadan önce mümkünse karşı tarafa (dağıtım şirketine, bina yönetimine veya satıcıya) yazılı bir bildirim göndermeniz, hem uzlaşma ihtimalini artırır hem de ileride “zararı bildirmediniz” gibi bir savunmanın önüne geçer. Ciddi bir yaralanma söz konusuysa, adli tıp veya hastane raporlarının kaza tarihine yakın bir dönemde alınması, maluliyet oranının doğru tespiti açısından da önemlidir.

Sonuç

Elektrik çarpması veya elektrik kaynaklı bir yangında kime dava açacağınız, zararın nereden kaynaklandığına bağlı olarak değişiyor. Dağıtım hattından kaynaklanan bir kazada dağıtım şirketi kusursuz sorumluluk esasına göre, bina tesisatından kaynaklanan bir zararda bina maliki yapı eseri sorumluluğuna göre, arızalı bir cihazdan kaynaklanan zararda ise üretici veya satıcı ayıplı mal hükümlerine göre sorumlu tutulabiliyor.

Kendi kusurunuz olsa bile tazminat hakkınız tamamen ortadan kalkmıyor, sadece kusur oranınıza göre azalıyor; bu yüzden olayı iyi belgelemek ve süresi içinde doğru davalıya karşı dava açmak belirleyici oluyor.

Tazminat Hukuku alanındaki deneyimimizle, elektrik kazanızda doğru sorumlunun tespiti ve tazminat sürecinin yürütülmesi için iletişim sayfamızdan bize ulaşabilirsiniz.

SIKÇA SORULAN SORULAR

İLGİLİ YAZILAR