Elektrik Çarpmasında Kusursuz Sorumluluk ve Tazminat

Giriş ve Olayın Özeti

Türkiye’de elektrik enerjisinin dağıtımı ve kullanımı sırasında meydana gelen kazalar, tazminat hukuku açısından önemli hukuki tartışmaları beraberinde getirmektedir. Yargıtay 3. Hukuk Dairesi’nin 2016/19894 E., 2018/6268 K. sayılı kararı, elektrik çarpması sonucu yaşanan ölümlerde elektrik dağıtım şirketlerinin sorumluluğu ve kusursuz sorumluluk ilkesinin uygulanışı açısından dikkat çekici bir emsal teşkil etmektedir.

Dava konusu olayda, davacıların murisi, evindeki elektrik arızasını gidermek amacıyla evinin önündeki elektrik direğine çıkmış ve elektrik çarpması sonucu yaşamını yitirmiştir. Davacılar, müteveffanın daha önce kuruma şifahi olarak elektrik kesintilerini bildirmesine rağmen çözüm bulunamadığını, direk üzerinde uyarı levhası bulunmadığını ve davalı kurumun ağır özen yükümlülüğünü yerine getirmediğini iddia ederek maddi ve manevi tazminat talebinde bulunmuşlardır.

Davalı elektrik şirketi ise, murisin usulsüz/kaçak enerji bağlantısı yapmak üzere direğe tırmandığını, bu davranışının ağır kusurlu olduğunu, olayın meydana geldiği gün civarda elektrik kesintisi yaşanmadığını ve illiyet bağının murisin ağır kusuru nedeniyle kesildiğini savunarak davanın reddini istemiştir. İlk derece mahkemesi, direğe bilinçli bir şekilde, yanında pense ve eldivenle çıkan müteveffayı olayın meydana gelmesinde tam kusurlu bularak davanın reddine karar vermiştir. Bu karar üzerine davacılar vekili tarafından temyiz yoluna başvurulmuştur.

Hukuki Değerlendirme ve Karar

Yargıtay, uyuşmazlığı, davacıların desteğinin ölümünden davalı elektrik şirketinin sorumlu tutulup tutulamayacağı ve tazminat taleplerinin kabul edilip edilemeyeceği noktasında toplamıştır. Karar, özellikle Borçlar Kanunu‘ndaki kusursuz sorumluluk halleri üzerinde durmuştur.

Yargıtay, kusur aranmaksızın sorumluluğun düzenlendiği “kusursuz sorumluluk” ilkesinin, Türk Borçlar Kanunu’nun 69. maddesi (eski 58. madde) gereğince “yapı malikinin sorumluluğu” ve 71/1. maddesi gereğince “tehlike sorumluluğu” kapsamında değerlendirilmesi gerektiğini belirtmiştir. Buna göre, davalı elektrik dağıtım şirketi, zararlandırıcı sonucun doğmasına yol açan enerji hattının yapım ve bakım eksikliklerinden kaynaklanan zararlardan sorumludur. Zararla tesisin faaliyeti arasında uygun illiyet bağı ve hukuka aykırılık unsurlarının gerçekleşmesi halinde, kusur aranmaksızın sorumluluk doğar. Malik, ancak illiyet bağını kesen sebeplerin (mücbir sebep, zarar görenin tam kusuru, üçüncü kişinin ağır kusuru gibi) varlığı durumunda sorumluluktan kurtulabilir.

Ayrıca, Elektrik Kuvvetli Akım Tesisleri Yönetmeliği’nin 5. maddesi gereğince kuvvetli akım tesisleri, cana ve mala zarar vermeyecek biçimde yapılmalı, gerekli emniyet mesafeleri ve koruma önlemleri sağlanmalıdır. Davalı şirket, ağır özen yükümlülüğü çerçevesinde gerekli güvenlik uzaklıklarına uymak, uyarı levhaları koymak ve özellikle yerleşim yerlerindeki tesisleri çok daha sık aralıklarla kontrol etmekle yükümlüdür.

Somut olayı değerlendiren Yargıtay, müteveffanın elektrik direğine çıkmakta kusurlu olduğunu kabul etmekle birlikte, davalı elektrik dağıtım şirketinin ağır özen yükümlülüğüne dikkat çekmiştir. Direkte uyarıcı levhanın olmaması ve direğin yerleşim alanı içinde kişilerin çıkabileceği bir vaziyette bulunmasının, davalının gerekli güvenlik önlemlerini alma konusunda üzerine düşen yükümlülüğü yerine getirmediğini gösterdiğini vurgulamıştır. Müteveffanın direğe çıkması, davalının sorumluluğunu tamamen ortadan kaldırmaz; bu durum ancak tazminatın kapsamı ve miktarının belirlenmesinde göz önünde bulundurulmalıdır.

Bu bağlamda Yargıtay, ilk derece mahkemesinin eksik inceleme ve yetersiz bilirkişi raporu doğrultusunda hüküm kurmasını usul ve yasaya aykırı bularak kararı davacılar yararına bozmuştur. Yargıtay, yeni bir bilirkişi kurulu oluşturularak davalının tehlike ve yapı malikinin sorumluluğu ile davacının olaydaki bölüşük kusur oranlarının ve gerekçelerinin tespit edilmesi gerektiğini belirtmiştir.

Yorum

Yargıtay’ın bu kararı, elektrik dağıtım şirketlerinin ağır özen ve kusursuz sorumluluk yükümlülüğünün altını bir kez daha çizmektedir. Kamu hizmeti niteliğindeki elektrik dağıtım faaliyetleri, doğal olarak yüksek risk taşıdığından, şirketlerin bu riskleri minimize etmek adına her türlü tedbiri alması beklenmektedir. Özellikle yerleşim yerlerinde bulunan elektrik direklerinde uyarı levhalarının bulunmaması, tırmanma engellerinin yetersiz olması veya düzenli kontrollerin yapılmaması gibi eksiklikler, şirketin sorumluluğunu doğurmaktadır.

Karar, zarar görenin kendi kusuru olsa dahi, bu durumun şirketi sorumluluktan tamamen kurtarmadığını, sadece tazminatın kapsamını etkileyen bir faktör olduğunu açıkça ortaya koymaktadır. Bu yaklaşım, hukukun temel prensiplerinden olan hakkaniyet ve adalet ilkesini gözetmektedir. Elektrik şirketlerinin, olası kazaları önlemek için proaktif tedbirler alması, mevzuata uygun hareket etmesi ve güvenlik standartlarını en üst düzeyde tutması gerektiği bu kararla bir kez daha teyit edilmiştir.

Karşı oy yazısında belirtilen, müteveffanın ağır kusurunun illiyet bağını kesecek nitelikte olduğu görüşü, ilk derece mahkemesinin yaklaşımını yansıtsa da, Yargıtay çoğunluğu, ağır özen yükümlülüğü ve kusursuz sorumluluk ilkeleri çerçevesinde daha geniş bir değerlendirme yapmıştır. Bu karar, benzer olaylarda tazminat talep eden kişilerin hak arama süreçleri için önemli bir dayanak oluşturmaktadır.

Karar Künyesi

• T.C. Yargıtay: 3. Hukuk Dairesi
• Esas No: 2016/19894
• Karar No: 2018/6268
• Karar Tarihi: 04.06.2018

Hukuki süreçleriniz hakkında profesyonel destek almak için bizimle iletişime geçebilirsiniz.

SIKÇA SORULAN SORULAR

İLGİLİ YAZILAR