Evime Yaptırdığım Mutfak Dolabı Hatalı Çıktı, Davayı Hangi Mahkemede Açmalıyım?

Yıllarca biriktirip yaptırdığınız mutfak dolabının hatalı çıktığını gördüğünüzde, bu hayal kırıklığının üstüne bir de hangi mahkemeye başvuracağınızı bilmemek işleri zorlaştırabilir.

Hatalı mutfak dolabında yasal haklarınızı, hangi mahkemede dava açmanız gerektiğini ve Yargıtay’ın görev kurallarına yaklaşımını anlatıyoruz.

Mutfak Dolabı Yaptırmak Hukuken Sıradan Bir Satış mıdır? (Eser Sözleşmesi)

Karşılaştığınız mağduriyette doğru mahkemeyi bulabilmek ve davanızı sağlam temellere oturtabilmek için, öncelikle ustayla aranızdaki ilişkinin hukuki teşhisini doğru yapmalıyız. Vatandaşlarımız, bir mobilyacıya gidip mutfak dolabı siparişi verdiklerinde bunun standart bir “satım sözleşmesi” veya basit bir “hizmet” olduğunu zannederler.

Oysa hukuk sistemimiz, sizin ölçülerinize göre sıfırdan imal edilen ve bir emek/sanat süreci barındıran bu işlemleri çok daha farklı bir kategoriye koymuştur. 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu‘nun (TBK) 470. maddesine göre; yüklenicinin (ustanın) bir eser meydana getirmeyi, iş sahibinin (sizin) de bunun karşılığında bir bedel ödemeyi üstlenmiş olduğu sözleşmelere “Eser Sözleşmesi” adı verilir. Bir işin eser sözleşmesi olabilmesi için insan emeği sonucu oluşması ve niteliği gereği “sonuç taahhüdüne” elverişli olması gerekir.

Mutfak dolabının imalatı ve montajı, tartışmasız biçimde bir eser sözleşmesidir. Eser sözleşmesinin sizi koruyan en büyük özelliği, ustaya katı bir “sonuç taahhüdü” yüklemesidir. Usta, sadece dolabı kesip biçmekle (emek harcamakla) yetinemez; sözleşmede kararlaştırılan ölçülere, renklere ve kaliteye uygun, sorunsuz çalışan o “eseri” eksiksiz olarak meydana getirip size teslim etmek zorundadır.

Ustanın Malzeme ve Özen Sorumluluğu

Mutfak dolabında yaşanan en büyük krizler genellikle malzemenin kalitesizliğinden çıkar. Usta, “Ben işçiliğimi iyi yaptım, menteşe fabrikadan bozuk gelmiş” diyerek sıyrılamaz. TBK’nın 472/1. maddesi uyarınca, yüklenici (usta) kullanacağı malzemeyi (sunta, mdf, menteşe, kulp) kendisi temin ediyorsa, imal ettiği şeyde kullanılan malzemenin iyi cinsten olmamasından dolayı size karşı tıpkı bir “satıcı gibi” doğrudan sorumludur. Ayrıca usta, işi sadakat ve özenle ifa etmek, uzmanlık kurallarına uymak zorundadır.

Hatalı (Ayıplı) Mutfak Dolabında Yasal Haklarınız Nelerdir?

Ustanın mutfağınıza monte edip “iş bitti” diyerek teslim ettiği dolabın, beklediğiniz standartları taşımaması, kapakların asimetrik olması veya çekmecelerin raydan çıkması hukuken “Ayıplı İş” (kusurlu ifa) olarak nitelendirilir. Ayıp, imal edilen eserde, sözleşme ve ekleri ile iş sahibinin beklediği amaca ve dürüstlük kurallarına göre bulunması gereken vasıfların bulunmamasıdır.

Kanunun Tüketiciye Sunduğu Seçimlik Haklar

Mutfak dolabınız ayıplı (hatalı) çıkmışsa, TBK m. 475 kapsamında ustaya karşı kullanabileceğiniz devasa güçte “seçimlik haklarınız” bulunmaktadır. Durumun vahametine göre şu yollardan birini seçerek dava açabilirsiniz:

Davayı Kaybettiren Detay: Muayene ve İhbar Külfeti

Mutfak dolabı hatalı çıktığında, kavga edip aylarca ustayı aramamak yapacağınız en büyük stratejik hatadır. Eser sözleşmesinde ayıba karşı tekeffül (garanti) hükümleri çok katıdır. İş sahibi olarak, dolabı teslim aldığınızda onu makul bir süre içinde gözden geçirmek (muayene etmek) ve bulduğunuz hataları ustaya bildirmek (ihbar etmek) zorundasınız.

Kapakların eğriliği veya boyanın çizik olması gibi gözle hemen görülen hatalar “açık ayıp” olup, derhal bildirilmelidir. Zamanla su çeken suntanın şişmesi veya aylarca sonra çekmecenin çökmesi gibi durumlar “gizli ayıp” olup, bunlar da ortaya çıktığı an gecikmeksizin ustaya (tercihen noter ihtarname veya yazılı yolla) ihbar edilmelidir. Eğer bu ihbar külfetini süresinde yerine getirmezseniz, Yargıtay içtihatlarına göre “eseri o hatalı haliyle kabul etmiş” sayılır ve tüm para iadesi ya da onarım haklarınızı geri dönülmez biçimde kaybedersiniz.

Davayı Hangi Mahkemede Açmalıyım? Görevli Mahkemenin Hayati Önemi

Davanın kazanılmasındaki en büyük sırlar, haklı olmak kadar, bu hakkı “doğru yasal zeminde” (doğru mahkemede) aramaktan geçer. Mutfak dolabı mağduriyetlerinde en sık yapılan hata, uyuşmazlığın genel mahkemeler olan Asliye Hukuk veya Asliye Ticaret Mahkemelerine taşınmasıdır. Görev kuralları kamu düzenindendir ve yanlış mahkemeye dava açarsanız hâkim davanızı esasa girmeden doğrudan “görevsizlik nedeniyle usulden reddeder”. Bu da aylar süren zaman kaybına, harçların yanmasına ve karşı tarafın avukatına vekâlet ücreti ödemek zorunda kalmanıza yol açar.

Tüketici İşlemi Sayılmasının Şartları ve Tüketici Mahkemesinin Görevi

28.05.2014 tarihinde yürürlüğe giren 6502 sayılı Tüketicinin Korunması Hakkında Kanun’un (TKHK) 3/1-l maddesinde; ticari veya mesleki amaçlarla hareket eden gerçek veya tüzel kişiler ile “tüketiciler” arasında kurulan “eser sözleşmeleri” de dâhil olmak üzere her türlü sözleşme “tüketici işlemi” olarak tanımlanmıştır.

İşte davanızın kilit noktası buradadır: Siz, o mutfak dolabını ticari bir kazanç sağlamak için değil (örneğin bir restoran veya fırın işletmek için değil), tamamen kendi şahsi ve ailesel ihtiyacınızı karşılamak üzere, kendi evinize (konutunuza) yaptırıyorsunuz. Bu nedenle siz hukuken tartışmasız bir “tüketici” konumundasınız. Karşınızdaki mobilya ustası veya dekorasyon firması ise, bu işi para kazanmak ve mesleki faaliyeti kapsamında yaptığı için “sağlayıcı” statüsündedir.

İş sahibinin (sizin) tüketici sıfatını taşıdığı hallerde, uyuşmazlık TKHK m. 73/1 gereğince “tüketici işlemleri ile tüketiciye yönelik uygulama” niteliğinde olacağından, açılacak tüm sözleşmeden dönme, para iadesi veya onarım bedeli davalarında görevli mahkeme kesinlikle Tüketici Mahkemeleridir. Şayet bulunduğunuz ilçede müstakil bir Tüketici Mahkemesi yoksa bile, davanın “Tüketici Mahkemesi Sıfatıyla” Asliye Hukuk Mahkemesinde açılması yasal bir zorunluluktur.

Neden Tüketici Mahkemesi çok önemlidir? Çünkü TKHK m. 73/4 gereğince tüketici mahkemelerinde görülecek davalar harca tabi değildir (tüketiciler dava açarken nispi karar ve ilam harcı ödemekten muaftır), tüketicinin lehine daha koruyucu bir yargılama usulü (basit yargılama usulü) benimsenmiştir ve davalarınız Asliye Hukuk mahkemelerine kıyasla çok daha hızlı ve ekonomik bir şekilde sonuçlanır.

(Ancak dipnot olarak belirtmek gerekir ki; eğer bu mutfak dolabını kendi evinize değil de, yeni açtığınız ticari bir pastaneye veya ofisinize yaptırsaydınız, artık tüketici sayılamayacağınız için her iki taraf da ticari amaç taşıdığından görevli mahkeme Asliye Ticaret Mahkemesi olacaktı.)

Yargıtay ve Emsal Karar Yaklaşımı: Görev Kurallarının Kesinliği

Yargıtay’ın görevli mahkeme konusundaki emsal kararları ve yerleşik içtihatları sıfır tolerans prensibine dayanır. Yargıtay’a göre, mahkemelerin görevine dair kurallar kamu düzenindendir ve HMK m. 114/1-c gereğince bir “dava şartıdır”.

Taraflar (siz veya usta) davada “bu mahkeme görevsizdir” diye bir itirazda bulunmasalar bile, mahkeme bu dava şartı noksanlığını davanın her aşamasında “kendiliğinden (re’sen)” araştırmak zorundadır.

Hatta yerel mahkeme bu hatayı fark etmeyip Asliye Hukuk Mahkemesinde karar verse dahi, dosya Yargıtay incelemesine gittiğinde Yargıtay sadece bu “görev” hatasından dolayı kararı kesin olarak bozacak ve dosyanın Tüketici Mahkemesine gönderilmesine karar verecektir. Yıllarca süren bir yargılamanın sonunda sırf dava dilekçesinin başlığındaki mahkeme adı yanlış yazıldı diye davanın Yargıtay’dan dönmesi, telafisi imkânsız ticari ve psikolojik zararlar doğurur.

Ayrıca Yargıtay, eser sözleşmesinde ayıplı işlerin ispat yükünün ve delil tespiti mekanizmalarının nasıl işleyeceği konusunda da net çizgiler çekmiştir. Mahkemece, konusunda uzman bilirkişi yardımı ile mahallinde (evinizde) keşif yapılmalı; dolaplardaki hataların (ayıpların) neler olduğu, bunların gizli mi yoksa açık ayıp mı olduğu, giderilmesi için ne kadar masraf gerektiği tek tek tespit edilmelidir.

Bu nedenle ustayla anlaşmazlık yaşadığınızda, o bozuk dolapları söktürüp yenisini yaptırmadan önce, mahkeme kanalıyla bir “Delil Tespiti” yaptırmanız, asıl davanızı Tüketici Mahkemesinde kazanmanızın en büyük anahtarıdır.

Avukat Değerlendirmesi ve Sonuç

Evinize yaptırdığınız mutfak dolabının ayıplı çıkması kabulleneceğiniz bir durum değil. Bu iş de eser sözleşmesi sayılıyor ve Tüketici Kanunu’nun korumasından yararlanıyorsunuz; sözleşmeyi iptal edip paranızı faiziyle geri alma hakkınız var.

Ama bu hakkı almak, ayıbın süresi içinde ihtarname ile bildirilmesine, delil tespitiyle hatanın kayıt altına alınmasına ve davanın Asliye Hukuk değil doğrudan Tüketici Mahkemesinde açılmasına bağlı.

Mutfak dolabı gibi ısmarlama üretilen bir işte hangi mahkemeye gideceğinizi belirleyen şey, karşı tarafın sıfatıdır. İşi yapan taraf ticari veya mesleki amaçlarla hareket eden bir satıcı ya da sağlayıcıysa ve siz kişisel ihtiyacınız için yaptırdıysanız, ilişki 6502 sayılı Tüketicinin Korunması Hakkında Kanun kapsamında bir tüketici işlemidir. Bu durumda uyuşmazlığın parasal değeri hakem heyeti sınırının altındaysa önce tüketici hakem heyetine başvurulur; üzerindeyse tüketici mahkemesinde dava açılır.

Tüketici mahkemesi bulunmayan yerlerde bu davalara asliye hukuk mahkemesi tüketici mahkemesi sıfatıyla bakar. Her iki tarafın da tacir olduğu işlerde ise uyuşmazlık ticari dava sayılır ve asliye ticaret mahkemesinde görülür. Talebin içeriği ise mahkeme fark etmeksizin Türk Borçlar Kanunu’nun 475. maddesindeki seçimlik haklardan doğar: dönme, bedelden indirim veya ücretsiz onarım. Ayıplı iş ile eksik iş ayrımını ayrı bir yazıda ele aldık. Eser Sözleşmesi Davaları alanındaki deneyimimizle, başvurunuzu doğru mercie yapmak için iletişim sayfamızdan bize ulaşabilirsiniz.

SIKÇA SORULAN SORULAR

İLGİLİ YAZILAR