İtirazın Kaldırılması mı, İtirazın İptali mi? Hangisi Daha Avantajlı?

İcra takibinize itiraz edildiğinde önünüzde iki yol var: itirazın iptali davası veya itirazın kesin kaldırılması. Yanlış yolu seçmek, elinizde güçlü bir belge olsa bile davanızı kaybetmenize yol açabilir.

Aşağıda İİK madde 68 kapsamında hangi belgelerin itirazın kesin kaldırılmasını sağladığını ve elinizdeki belgeye göre hangi yolun daha avantajlı olduğunu anlatıyoruz.

İcra Takibinin Durması ve Alacaklının Hukuki Yol Ayrımı

İlamsız icra takiplerinde, borçluya gönderilen ödeme emrine yasal 7 günlük süre içinde itiraz edilmesi halinde, icra takibi hiçbir mahkeme kararına gerek kalmaksızın kendiliğinden durur. Takibin durmasıyla birlikte, alacaklı artık borçlunun malvarlığı üzerinde haciz veya satış gibi cebri icra işlemlerini talep edemez.

Duran takibi devam ettirebilmek ve borçlunun itirazını hükümden düşürebilmek için İcra Hukuku sistemimiz alacaklıya iki temel dava yolu sunmuştur: “İtirazın İptali” ve “İtirazın Kesin Kaldırılması”. Ancak bu iki yol, yargılama usulü, aranan delil türleri, mahkemenin yetkisi ve dava açma süreleri bakımından birbirinden tamamen farklıdır.

Eğer alacaklının elinde İİK madde 68’de özel olarak sayılan nitelikli belgelerden biri varsa, alacaklı bu iki yoldan birini seçmek konusunda mutlak bir “seçim hakkına” sahiptir. Ancak bir yola başvurulduğunda, o dava derdest (görülmekte) iken diğer yola başvurulamaz. Bu nedenle en baştan doğru kararı vermek büyük önem taşır.

İtirazın İptali Davası: Kapsamlı ve Genel Yargılama Yolu

İtirazın İptali Davaları, İcra ve İflas Kanunu’nun 67. maddesinde düzenlenen ve genel mahkemelerde (Asliye Hukuk, Asliye Ticaret, İş veya Tüketici Mahkemesi gibi) görülen kapsamlı bir eda davasıdır.

Bu davanın temel özellikleri şunlardır:

Alacağınızın varlığını ispatlayan güçlü, kesin ve İİK m.68’de sayılan özel bir yazılı belgeniz yoksa (örneğin sadece sözlü bir anlaşmaya, teslim fişi olmayan bir faturaya veya tanık beyanlarına dayanıyorsanız) başvurabileceğiniz tek yol itirazın iptali davasıdır.

İtirazın Kesin Kaldırılması: Hızlı ve Sınırlı İnceleme Yolu

İtirazın kesin kaldırılması kurumu ise, İcra ve İflas Kanunu’nun 68. maddesinde düzenlenmiş, alacaklıyı uzun süren mahkeme koridorlarından kurtarmayı hedefleyen çok daha hızlı ve etkili bir yoldur. Ancak bu yola başvurabilmenin çok katı şekil şartları vardır.

Bu yolun temel özellikleri şunlardır:

İİK Madde 68 Kapsamında İtirazın Kesin Kaldırılmasını Sağlayan “Sihirli” Belgeler Nelerdir?

Elinizdeki belgenin itirazın kaldırılması yoluna uygun olup olmadığı, sürecin kaderini belirler. İİK madde 68’e göre, icra mahkemesinden itirazın kesin kaldırılmasını isteyebilmek için alacağın şu belgelerden birine dayanması zorunludur:

Eğer alacağınız bu belgelerden birine müstenit (dayalı) ise ve borçlu, borcu ödediğini veya mühlet verildiğini yine aynı kuvvette resmi veya imzası ikrar edilmiş bir belge ile ispatlayamazsa, icra mahkemesi borçlunun itirazını kesin olarak kaldırır. Borçlunun sırf zaman kazanmak için yapacağı soyut itirazlar bu mahkemede dinlenmez.

Elinizde İmzalı Bir Sözleşme Varsa Hangisi Daha Avantajlı?

Varsayalım ki elinizde borçlunun imzasını taşıyan bir alım-satım sözleşmesi, bir borç protokolü veya bir mutabakatname var. Borçlu da icra dairesinde borca itiraz etti. Bu senaryoda İtirazın Kesin Kaldırılması yolu, İtirazın İptali davasına göre tartışmasız biçimde çok daha avantajlıdır.

Çünkü:

1. Hız: İcra mahkemesi basit yargılama usulü ile çalıştığı ve tanık gibi uzayan delil süreçleri olmadığı için, karar aylar içinde çıkar. İtirazın iptali ise yıllar sürebilir.
2. Yargılama Gideri: Genel mahkemelerdeki nispi harçlar ve uzun bilirkişi/keşif süreçlerine kıyasla, icra mahkemesi süreçleri çok daha az masraflıdır.
3. Hemen Haciz İmkanı: İcra mahkemesi itirazın kaldırılmasına karar verdiği anda (karar istinaf edilse bile) haciz aşamasına derhal geçilebilir. (Ancak borçlu teminat gösterirse icrayı durdurabilir).

Ancak Dikkat Edilmesi Gereken Kritik Bir Husus (İmzaya İtiraz – Geçici Kaldırma): Elinizdeki belge noter onaylı değil de “adi bir sözleşme” ise ve borçlu icra dairesine verdiği itiraz dilekçesinde kurnazlık yapıp altındaki “imzayı” açıkça inkar etmişse (reddetmişse), bu durumda İcra Mahkemesinden “İtirazın Geçici Olarak Kaldırılması” talep edilir (İİK 68/a).

Bu durumda mahkeme, bilirkişi marifetiyle imza incelemesi (kriminal inceleme) yapar. Eğer imzanın borçluya ait olduğu anlaşılırsa, borçlu sadece itirazın iptal edilmesiyle kalmaz, aynı zamanda senede dayanan alacağın %10’u oranında ekstra para cezasına çarptırılır. Borçlunun duruşmaya mazeretsiz gelmemesi halinde de doğrudan itiraz geçici kaldırılır ve %10 ceza kesilir.

Eğer elinizdeki belge İİK 68’de sayılan kesin nitelikte belgelerden biri değilse (örneğin sadece cari hesap ekstresi veya teslim fişi eksik bir faturaysa), icra mahkemesine başvurmak felaketle sonuçlanabilir. Çünkü icra mahkemesi alacağın varlığını detaylı araştıramaz ve belgeniz zayıfsa “itirazın kaldırılması talebini reddeder”. Üstelik bu ret kararı üzerine, talep etmişse borçlu lehine aleyhinize %20’den aşağı olmamak üzere tazminata hükmedilebilir. Bu yüzden belgenin niteliğini doğru tahlil etmek, hukuki sürecin kalbidir.

Yargıtay Kararları Işığında Likit Alacak ve %20 İcra İnkar Tazminatı

Gerek itirazın iptali davasında gerekse itirazın kaldırılması yolunda, alacaklının en büyük yasal güvencesi borçluyu %20 İcra İnkar Tazminatına mahkum ettirebilmektir. İcra ve İflas Kanunu uyarınca, borçlunun itirazının haksızlığına karar verilmesi halinde, borçlu hükmolunan miktarın en az %20’si oranında tazminat öder.

Ancak Yargıtay’ın yerleşik içtihatlarına göre, bu tazminata hükmedilebilmesinin en hayati koşulu alacağın “Likit (Belirlenebilir/Muayyen)” olmasıdır.

Yargıtay kararlarına göre likit alacak kavramı şu şekilde tarif edilmiştir: “Likit bir alacaktan söz edilebilmesi için, ya alacağın gerçek miktarının belli ve sabit olması, ya da borçlusu tarafından bilinmesi veya bilinmesinin gerekmekte olması, böylece, borçlunun borç tutarını tahkik ve tayin etmesinin mümkün bulunması; başka bir ifadeyle, borçlunun yalnız başına ne kadar borçlu olduğunu tespit edebilecek durumda olması gerekir.”.

Eğer elinizde bir sözleşme, protokol veya banka kredi sözleşmesi varsa, Yargıtay bu alacakları tartışmasız olarak likit kabul etmektedir. Emsal bir Yargıtay kararında: “Takip konusu yapılan alacak, taraflar arasında düzenlenen protokol ve ek protokole göre hesap edilebilir belli ve likittir. Bu durumda, İcra İflas Kanunun 67/2 maddesi gereğince icra inkar tazminatına hükmedilmelidir.” şeklinde hüküm kurulmuştur. Aynı şekilde kredi sözleşmelerine kefaletten doğan alacaklar da Yargıtay tarafından likit alacak olarak değerlendirilmiş ve %20 tazminata tabi tutulmuştur.

Dolayısıyla, elinde sözleşme veya senet olan bir alacaklı; hem icra mahkemesinde itirazın kaldırılmasını isteyerek zaman kazanabilir hem de alacağı baştan belirli (likit) olduğu için borçluyu %20 inkar tazminatına mahkum ettirerek enflasyon ve gecikme zararlarını telafi edebilir.

İcra Sürecinin Hassasiyeti ve Uzman Avukat Değerlendirmesi

İtirazın kaldırılması mı yoksa itirazın iptali mi açacağınızı doğru seçmek önemli. Geçerli bir protokolünüz varken 6 aylık itirazın kaldırılması süresini kaçırıp mecburen 1 yıllık itirazın iptali davasına geçmek, veya yeterli belgeniz olmadan İcra Mahkemesine başvurup davayı kaybedip yüzde 20 tazminat ödemek sık karşılaşılan mağduriyetler.

Temerrüt faizinin başlangıç tarihinin doğru hesaplanması ve likit alacak savunmasının doğru sunulması da önemli.

Hangi dava yolunu seçeceğinizden emin değilseniz bizimle iletişime geçebilirsiniz.

SIKÇA SORULAN SORULAR

İLGİLİ YAZILAR