Belediye Taşınmazınıza Kamulaştırmadan El Koyduysa Ne Yapmalısınız?
Belediye ya da başka bir idare, kamulaştırma işlemleri bitmeden taşınmazınıza fiilen el koyduysa ve siz bu süre boyunca mülkünüzden yararlanamadıysanız, ecrimisil adı verilen bir tazminat talep etme hakkınız olabilir. Yargıtay 1. Hukuk Dairesi’nin verdiği bir karar, bu hakkın sınırlarını ve hangi tarihe kadar talep edilebileceğini netleştiriyor. Kararın detayları, benzer durumda olan taşınmaz sahipleri için yol gösterici nitelikte.
Kamulaştırma bedeli talebiyle dava açtıktan sonraki dönem için hem ecrimisil hem faiz birlikte istenemez, bu iki talebin sınırını doğru belirlemek gerekir.
Olayın Özeti
Davacılar, paydaşı oldukları bir taşınmazın 2007 yılından itibaren davalı Belediye tarafından kamulaştırma sürecine konu edildiğini belirtmiştir. İlk kamulaştırma davası reddedilmiş, ikinci dava ise 29.3.2013 tarihinde Belediye lehine sonuçlanarak taşınmazın tesciline karar verilmiştir. Davacılar, 2007’den itibaren taşınmazdan fiilen ve hukuken yararlanamadıkları gerekçesiyle, 29.3.2008 ile 29.3.2013 tarihleri arasındaki dönem için ecrimisil talebinde bulunmuştur. Merzifon Asliye Hukuk Mahkemesi ise, davalının taşınmaza fiili bir müdahalesinin bulunmadığı gerekçesiyle davayı reddetmiştir.
Yargıtay’ın Değerlendirmesi
Yargıtay 1. Hukuk Dairesi, yerel mahkemenin kararını bozmuştur. Kararda, ecrimisilin kötü niyetli zilyedin haksız olarak alıkoyduğu şey nedeniyle hak sahibine ödemek zorunda olduğu bir haksız fiil tazminatı olduğu vurgulanmıştır. Kamulaştırma işlemleri tamamlanmadan taşınmaza el koyan idarelerin haksız işgalci konumunda olduğu belirtilmiştir.
Malikin, idarenin bu fiili durumuna razı olup bedel karşılığında mülkiyeti devretme iradesini ortaya koyduğu, yani kamulaştırmasız el koyma bedeli talebiyle dava açtığı tarihe kadar, idarenin el atması haksız fiil sayılmaktadır. Bu süre boyunca hem taşınmazın dava tarihindeki değeri hem de ecrimisil talep edilebilir.
Ancak kamulaştırma bedeli talep edildikten sonra, dava tarihinden sonrası için hem ecrimisil hem faiz birlikte istenemez. Ayrıca ecrimisil davalarının beş yıllık zamanaşımına tabi olduğu ve bu sürenin dava tarihinden geriye doğru işlediği hatırlatılmıştır.
Dosya incelemesinde, taşınmazın etrafının çevrilip içine kum ve taş konularak Belediyenin fiilen tasarrufu altına aldığı, davacıların bu nedenle taşınmazdan yararlanamadığı tespit edilmiştir. Bu doğrultuda, kamulaştırma bedeli tespiti ve tescil davasının açıldığı tarihe kadar ecrimisil istenebileceği sonucuna varılmış ve 15.4.2008 ile 10.10.2011 tarihleri arasında belirlenecek ecrimisile hükmedilmesi gerektiği belirtilmiştir.
Ecrimisil davalarında zamanaşımı süresi beş yıl olarak uygulanır; bu süre dava tarihinden geriye doğru işler.
Kamulaştırma bedeli talebiyle dava açılmasından sonraki dönem için ecrimisil ve faiz birlikte istenemez; bu davada dava tarihinden öncesindeki beş yıl boyunca hem ecrimisil hem de değer talep edilmiştir. Kamulaştırmasız el koyma bedelinin hesaplanması için yapılan bilirkişi incelemesi genellikle bir ay ila üç ay sürer.
Kötü niyetli zilyedin ecrimisil ve tazminat sorumluluğu, Türk Medeni Kanunu m.995 hükmünde düzenlenir; bu maddeye göre haksız işgalci, malın kullanımından elde ettiği veya elde etmeyi ihmal ettiği ürünler için hesap vermek zorundadır.
Bu Karar Ne Anlama Geliyor?
Bu karar, idarelerin kamulaştırma süreci tamamlanmadan yaptığı fiili müdahalelerin hukuka aykırı olduğunu ve tazminat sorumluluğu doğurduğunu açıkça ortaya koyuyor. Taşınmazınıza bu şekilde el konulduysa, kamulaştırma bedeli talebiyle dava açtığınız tarihe kadar olan dönem için ecrimisil isteyebilirsiniz. Ancak bu hakkın beş yıllık zamanaşımına tabi olduğunu unutmamak, süreci geciktirmeden hukuki girişimde bulunmak gerekir.
Fiili El Koyma Haksız Fiildir
İdare, kamulaştırma işlemleri tamamlanmadan taşınmaza el koyarsa haksız işgalci sayılır ve tazminat sorumluluğu doğar.
Ecrimisil Talep Süresi Sınırlıdır
Ecrimisil, kamulaştırma bedeli talebiyle dava açılan tarihe kadar istenebilir, bu tarihten sonrası için hem ecrimisil hem faiz birlikte talep edilemez.
Beş Yıllık Zamanaşımına Dikkat
Ecrimisil davaları beş yıllık zamanaşımına tabidir ve bu süre dava tarihinden geriye doğru işler, bu nedenle hakkınızı zamanında aramanız önemlidir.
Karar Künyesi
| Daire | Esas No | Karar No | Tarih | Konu |
|---|---|---|---|---|
| Yargıtay 1. Hukuk Dairesi | 2014/21289 | 2015/7260 | 14.05.2015 | Kamulaştırmasız el koymada ecrimisil talebi |
Taşınmazınıza Haksız El Konulduysa Hakkınızı Arayın
Kamulaştırmasız el koyma ve ecrimisil taleplerinizde süreci doğru yönetmek için uzman destek alın.
WhatsApp’tan yazınHemen İletişime GeçinSIKÇA SORULAN SORULAR
Yargıtay 1. Hukuk Dairesi’nin, kamulaştırmasız el koyma durumlarında idarenin haksız işgal tazminatı (ecrimisil) sorumluluğuna ve bu davalardaki zamanaşımı kurallarına ilişkin verdiği emsal karara dair merak edilenler:
-
Kamulaştırma süreci tamamlanmadan taşınmaza el konulması durumunda ecrimisil istenebilir mi?
Evet, istenebilir. Yargıtay 1. Hukuk Dairesi’nin emsal kararına göre, yasal kamulaştırma işlemleri tamamlanmadan malikin taşınmazına fiilen el koyan idareler ‘haksız işgalci’ (kötü niyetli zilyed) konumundadır. Malik, mülkiyeti devretme iradesini gösteren kamulaştırmasız el koyma bedeli davasını açtığı tarihe kadar geçen süre için idareden ecrimisil talep edebilir.
-
Belediyenin taşınmaza kalıcı bir yapı yapmamış olması ecrimisil sorumluluğunu ortadan kaldırır mı?
Hayır, kaldırmaz. Somut olayda Merzifon Asliye Hukuk Mahkemesi, kalıcı bir yapı veya fiili müdahale olmadığı gerekçesiyle davayı reddetmiştir. Ancak Yargıtay, taşınmazın etrafının çevrilmesini, içerisine kum ve taş konulmasını, ayrıca tapu kaydına konulan şerhler nedeniyle malikin mülkten hukuken ve fiilen yararlanmasının engellenmesini ecrimisil için yeterli birer haksız fiil müdahalesi olarak kabul etmiştir.
-
Kamulaştırmasız el koyma nedeniyle açılan ecrimisil davalarında zamanaşımı süresi ne kadardır?
Yargıtay İçtihadı Birleştirme Kararı ve yerleşik yargı uygulamaları uyarınca, kamulaştırmasız el koymadan kaynaklanan ecrimisil (haksız işgal tazminatı) davaları 5 yıllık zamanaşımı süresine tabidir. Bu süre, davanın açıldığı tarihten geriye doğru hesaplanır.
-
Hem kamulaştırma bedeli tazminatı hem de ecrimisil aynı anda talep edilebilir mi?
Belirli bir sınırlamayla evet. Malik, idarenin haksız el atma tarihinden başlayarak kamulaştırmasız el koyma bedelinin tespiti ve tescili davasının açıldığı güne kadar olan geçmiş dönem için ecrimisil isteyebilir. Ancak, bedel davasının açıldığı tarihten sonraki ileriye dönük dönem için hem ecrimisil hem de yasal faiz aynı anda talep edilemez.
-
Yargıtay 1. Hukuk Dairesi’nin bozma kararından sonra mahkeme nasıl bir yol izleyecektir?
Yerel mahkeme, Yargıtay’ın bağlayıcı bozma ilamına uyarak ‘fiili müdahale yoktur’ şeklindeki ilk ret kararını ortadan kaldıracaktır. Mahkeme, idarenin taşınmazı tasarrufunda bulundurduğu belirlenen geçmiş dönem aralığı için bilirkişi marifetiyle ecrimisil bedeli hesaplatacak ve davacıların tapudaki payları oranında tazminata hükmedecektir.
