KHK İle İhraç Edildiyseniz Yeniden Avukatlık Yapabilir Misiniz?
Olağanüstü hal döneminde bir KHK ile kamu görevinden ihraç edildiyseniz ve şimdi serbest avukat olarak baroya kayıt yaptırmak istiyorsanız, bunun mümkün olup olmadığını merak edebilirsiniz. Anayasa Mahkemesi’nin bu kararı, serbest avukatlığın KHK’daki kamu hizmeti yasağı kapsamında sayılamayacağını netleştiriyor.
AYM, başvurucunun tazminat talebini reddetmiş, ihlalin giderilmesi için yeniden yargılama yapılmasını yeterli görmüştür.
Olayın Özeti
Bir kişi, olağanüstü hal döneminde çıkarılan bir KHK ile kamu görevinden ihraç edilmiş, sonrasında bir baroya avukat olarak yazılma talebinde bulunmuştur. Baro ve Türkiye Barolar Birliği, kişi hakkında herhangi bir adli soruşturma bulunmadığı gerekçesiyle bu talebi kabul etmiştir.
Ancak Adalet Bakanlığı, avukatlığın kamu hizmeti niteliği taşıdığını ve KHK ile ihraç edilenlerin bir daha kamu hizmetinde istihdam edilemeyeceğini öne sürerek bu karara itiraz etmiş, idare mahkemesinde dava açmıştır. İdare mahkemesi ve istinaf mahkemesi, Bakanlığı haklı bularak TBB kararını iptal etmiştir.
Anayasa Mahkemesi’nin Değerlendirmesi
AYM, mesleki hayata yönelik bu müdahaleyi özel hayata saygı hakkı kapsamında değerlendirmiştir. Mahkeme, serbest avukatlığın kamu hizmeti niteliği taşısa da, bir istihdam ilişkisi anlamına gelmediğini vurgulamıştır. Serbest avukatlık, devlet hiyerarşisine dahil olmayan, devletten maaş alınmayan, gelirleri vekalet ücretinden oluşan bağımsız bir meslektir.
Derece mahkemelerinin, KHK’daki kamu hizmetinde istihdam edilme yasağını serbest avukatlığı da kapsayacak şekilde genişletici bir biçimde yorumlamasının, müdahalenin kanuni dayanağını ortadan kaldırdığını, bu genişletici yorumun hekimlik, mühendislik gibi diğer serbest meslekler için de benzer bir keyfiliğe yol açabileceğini belirtmiştir. Bu gerekçeyle özel hayata saygı hakkının ihlal edildiğine karar vermiş, yeniden yargılama yapılmasına hükmetmiştir.
Bu tür bir ihlal iddiasıyla Anayasa Mahkemesi’ne bireysel başvuru yapmak isteyenlerin, derece mahkemelerindeki kanun yollarının tükendiği tarihten itibaren otuz gün içinde başvurmaları gerekir; bu süre kaçırıldığında esasa hiç girilmeden ret kararı verilir.
Olağanüstü hal döneminde çıkarılan çeşitli KHK’larla, üç yıl aşkın bir süre boyunca on binlerce kamu görevlisi ihraç edilmiş, bu kişilerin bir kısmı iki yıl veya daha uzun süren hukuki süreçler sonunda göreve iade edilmiş ya da bu kararda olduğu gibi bir yıl içinde farklı mesleklere geçiş haklarını mahkeme kararıyla geri kazanmıştır.
Bu Karar Ne Anlama Geliyor?
Bir KHK ile kamu görevinden ihraç edildiyseniz, bu durum serbest avukatlık yapmanıza kanunen engel değildir, çünkü serbest avukatlık kamu hizmetinde istihdam edilme kapsamında sayılmaz. Baro kaydı talebiniz bu gerekçeyle reddedildiyse, bu kararı gerekçe göstererek hukuki yollara başvurabilirsiniz.
Serbest Avukatlık İstihdam Sayılmaz
Devletten maaş almayan, bağımsız çalışan bir avukat, KHK’daki kamu hizmetinde istihdam yasağı kapsamında değerlendirilemez.
Genişletici Yorum Kanunilik İlkesine Aykırıdır
Bir yasağın, kanunda açıkça yazmayan meslek gruplarını da kapsayacak şekilde geniş yorumlanması, hukuki güvenliği zedeler.
Diğer Serbest Meslekler İçin de Emsal
Bu karar, sadece avukatlık için değil, hekimlik, mühendislik gibi diğer serbest mesleklere KHK ile ihraç edilen kişiler için de yol gösterici niteliktedir.
Karar Künyesi
| Daire | Esas No | Karar No | Tarih | Konu |
|---|---|---|---|---|
| Anayasa Mahkemesi Birinci Bölüm | 2018/35654 | Bireysel Başvuru | 10.02.2021 | KHK ile ihraç edilen kişinin serbest avukatlık yapmasının kamu hizmeti istihdam yasağı kapsamında sayılamayacağı |
Baro Kaydı Reddi veya Meslek Yasağıyla mı Karşılaştınız?
Durumunuzu birlikte değerlendirelim.
WhatsApp’tan yazınHemen İletişime GeçinSIKÇA SORULAN SORULAR
-
KHK ile kamu görevinden ihraç edilen kişiler serbest avukatlık yapabilir mi?
Evet, Anayasa Mahkemesi’nin (AYM) Yavuz Şahin kararında belirtildiği üzere, serbest avukatlık ‘kamu hizmetinde istihdam’ kapsamında değerlendirilmemektedir. Bu nedenle, KHK ile kamu görevinden ihraç edilen bir hukukçunun avukatlık mesleğini serbest olarak icra etmesine yasal bir engel bulunmamaktadır.
-
Anayasa Mahkemesi bu kararı hangi gerekçeyle verdi?
AYM, derece mahkemelerinin KHK’daki ‘kamu hizmetinde istihdam edilmeme’ yasağını, serbest avukatlık mesleğini de kapsayacak şekilde genişletici ve öngörülemez bir yoruma tabi tutmasının ‘kanunilik ilkesine’ aykırı olduğuna hükmetmiştir. Bu durumun, Anayasa’nın 20. maddesinde güvence altına alınan özel hayata saygı hakkının ihlali anlamına geldiği belirtilmiştir.
-
Bu karar sadece avukatlar için mi geçerlidir?
Karar doğrudan avukatlık mesleği üzerine verilmiş olsa da, AYM’nin gerekçeleri (serbest mesleklerin ‘istihdam ilişkisi’ kapsamında değerlendirilmemesi ve ‘kanunilik ilkesi’) benzer nitelikteki hekimlik, mühendislik gibi diğer serbest meslek grupları için de yol gösterici ve emsal teşkil etmesi beklenmektedir.
-
‘Kanunilik ilkesi’ ne anlama gelmektedir?
‘Kanunilik ilkesi’, temel hak ve özgürlüklere getirilen sınırlamaların yasal düzenlemelerle açık, öngörülebilir ve kesin bir şekilde belirlenmiş olması gerektiğini ifade eden hukukun temel ilkelerinden biridir. Bir hükmün yorum yoluyla keyfi ve genişletici bir şekilde uygulanması bu ilkeye aykırıdır.
-
KHK ile ihraç edilmek, bir kişinin tüm mesleki hayatına tamamen engel teşkil eder mi?
Anayasa Mahkemesi’nin bu kararı, KHK’daki ‘kamu hizmetinde istihdam edilmeme’ yasağının kapsamını daraltmıştır. Buna göre, kamu hizmeti niteliği taşısa da bir ‘istihdam ilişkisi’ gerektirmeyen serbest meslekleri icra etmeye engel teşkil etmediği yönünde önemli bir güvence sağlamıştır. Bu, KHK ile ihraç edilenlerin mesleki hayatlarına devam etme haklarının korunması açısından büyük önem taşımaktadır.
