Telefonum Dinleniyor mu? Polis Dinlemesi Nasıl Anlaşılır

Polisin ya da savcılığın yaptığı yasal telefon dinlemesi telefonunuzdan anlaşılmaz. Hatta cızırtı, pilin çabuk bitmesi ya da konuşmanın kesilmesi dinlemenin işareti değildir; dinleme operatörün sisteminde yapılır ve cihazınızda iz bırakmaz. Dinlendiğinizi kesin olarak öğrenmenin iki yolu vardır: hakkınızdaki soruşturma dosyasını görmek ya da soruşturma bittiğinde savcılığın size göndermek zorunda olduğu yazılı bildirimi almak.

Dinleme her suçta yapılamaz, hâkim kararı gerektirir ve süresi sınırlıdır. Aşağıda devletin hangi durumda telefonunuzu dinleyebileceğini, dinlendiğinizi nasıl öğreneceğinizi ve bir başkası telefonunuzu dinliyorsa ne yapacağınızı anlatıyoruz.

Dinlendiğinizi Nasıl Öğrenirsiniz

Ceza Muhakemesi Kanunu 135. maddesine göre dinleme kararı ve yapılan işlemler, tedbir süresince gizli tutulur. Yani dinleme sürerken size haber verilmez ve bunu teknik olarak anlamanız mümkün değildir. İnternette önerilen tuş kodları yalnızca aramalarınızın başka bir numaraya yönlendirilip yönlendirilmediğini gösterir; yasal dinlemeyi göstermez.

Öğrenmenin ilk yolu dosyadır. Hakkınızda bir soruşturma varsa ve dosyada kısıtlama kararı yoksa, avukatınız aracılığıyla dosyayı inceleyerek dinleme kararlarını ve kayıtların dökümünü görebilirsiniz. Dava açıldığında iddianamede dinleme kayıtlarına dayanılıyorsa bu da ortaya çıkar.

Operatörünüze ya da bir kuruma başvurarak dinlenip dinlenmediğinizi öğrenmeniz de mümkün değildir. Dinleme kararları tedbir süresince gizli olduğu için operatör bu bilgiyi size veremez. İnternette dinlenip dinlenmediğinizi sorguladığını iddia eden siteler ve uygulamalar da güvenilir değildir ve kişisel bilgilerinizi toplamak için kullanılabilir.

İkinci yol kanundaki bildirim yükümlülüğüdür. Dinlemeye rağmen kovuşturmaya yer olmadığına karar verilir ya da beraat ederseniz kayıtlar yok edilir. Kanunun 137. maddesine göre bu durumda soruşturma veya kovuşturma bittikten sonra en geç 15 gün içinde başsavcılık ya da mahkeme, tedbirin nedeni, kapsamı, süresi ve sonucu hakkında size yazılı bilgi verir.

Hangi Suçlarda Telefon Dinlenir

Konuşma içeriğinin dinlenmesi ve kayda alınması yalnızca kanunda tek tek sayılan suçlarda mümkündür. Bu liste dışındaki bir suç için dinleme kararı verilemez. Listede şunlar yer alır:

• Göçmen kaçakçılığı, insan ticareti, organ ticareti ve kasten öldürme.
• İşkence, nitelikli cinsel saldırı ve çocukların cinsel istismarı.
• Nitelikli hırsızlık, yağma ve nitelikli dolandırıcılık.
• Uyuşturucu imal ve ticareti, parada sahtecilik, fuhuş.
• Suç örgütü kurmak, ihaleye fesat, tefecilik, rüşvet ve kara para aklama.
• Devletin birliğine, anayasal düzene karşı suçlar ve casusluk.
• Silah kaçakçılığı, kaçakçılık suçları ve bazı kültür varlığı suçları.

Basit hakaret, basit tehdit ya da nitelikli olmayan dolandırıcılık gibi listede olmayan suçlarda içerik dinlemesi yapılamaz. Böyle bir suçla ilgili dosyaya dinleme kaydı girmişse, bu kayıt hukuka aykırı delildir ve hükme esas alınamaz.

Dinleme Kararını Kim Verir, Şartları Neler

Dinleme kararını kural olarak hâkim verir. Gecikmesinde sakınca olan hallerde savcı karar verebilir, ancak kararını derhal hâkimin onayına sunar ve hâkim en geç 24 saat içinde karar verir. Süre dolar ya da hâkim onaylamazsa tedbir hemen kaldırılır.

Karar için iki şart birlikte aranır: suç işlendiğine dair somut delillere dayanan kuvvetli şüphe ve başka yolla delil elde etme imkanının bulunmaması. Kararda suçun türü, kişinin kimliği, telefon numarası, tedbirin türü, kapsamı ve süresi yazılmak zorundadır. Talepte hattın sahibini ve biliniyorsa kullanıcısını gösteren belge de bulunmalıdır.

Dinleme Ne Kadar Sürer

Dinleme kararı en çok 2 ay için verilebilir ve bu süre 1 ay daha uzatılabilir. Yani olağan suçlarda toplam süre 3 ayı geçemez. Suç bir örgütün faaliyeti çerçevesinde işleniyorsa hâkim, bu sürelere ek olarak her defasında 1 aydan fazla olmamak ve toplam 3 ayı geçmemek üzere uzatma kararı verebilir. Örgüt suçlarında da üst sınır toplam 6 aydır.

Her uzatma ayrı bir karar gerektirir. Uzatma kararı olmadan devam eden dinleme ya da karar tarihinden önceki döneme ait kayıtlar hukuka aykırıdır.

Anayasal Güvence ve Bireysel Başvuru

Telefon dinlemesinin bu kadar sıkı kurallara bağlanmasının sebebi Anayasa‘nın 22. maddesidir. Bu maddeye göre herkes haberleşme hürriyetine sahiptir ve haberleşmenin gizliliği esastır. Gizliliğe ancak kanunda sayılan sebeplerle, usulüne göre verilmiş hâkim kararıyla ya da gecikmesinde sakınca olan hallerde kanunla yetkili kılınmış merciin yazılı emriyle dokunulabilir. Bu emir de 24 saat içinde hâkimin onayına sunulur.

Hukuka aykırı bir dinleme nedeniyle haberleşme hürriyetinizin ihlal edildiğini düşünüyorsanız, ceza dosyasında kaydın dışlanmasını istemenin yanında, olağan kanun yolları tükendikten sonra Anayasa Mahkemesine bireysel başvuru yapma imkanı da vardır. Bu başvuru, yolların tüketildiği tarihten itibaren 30 gün içinde yapılmalıdır. Başvuru sonucunda ihlal tespit edilirse tazminata da hükmedilebilir.

Kimle Konuştuğunuz Her Suçta Tespit Edilebilir

Konuşmanın içeriğini dinlemek ile kimle, ne zaman ve ne kadar konuştuğunuzu tespit etmek ayrı şeylerdir. Dinleme sırasında elde edilen konum ve baz istasyonu bilgilerine sinyal bilgisi denir; bunların değerlendirilmesi de dinleme kararına bağlıdır ve aynı suç listesiyle sınırlıdır. İkincisine halk arasında HTS kaydı denir. Kanun, iletişimin tespitini dinlemedeki suç listesiyle sınırlamamıştır. Soruşturmada hâkim, gecikmesinde sakınca olan hallerde savcı kararıyla, kovuşturmada mahkeme kararıyla, listede olmayan suçlarda da görüşme kayıtlarınız çıkarılabilir.

Aranan bir şüphelinin yakalanması için telefonun konumunun belirlenmesi de ayrıca düzenlenmiştir. Bu tespit de hâkim kararıyla en çok 2 ay için yapılır ve 1 ay uzatılabilir.

Kimlerin Konuşması Kayda Alınamaz

Şüphelinin, tanıklıktan çekinebilecek kişilerle, yani eşi, anne babası, çocukları, kardeşleri gibi yakınlarıyla arasındaki iletişim kayda alınamaz. Kayıt alındıktan sonra bu durum anlaşılırsa kayıtlar derhal yok edilir.

Şüpheliye yüklenen suç nedeniyle avukatın bürosu, konutu ve yerleşim yerindeki telefonlar hakkında dinleme kararı verilemez. Bu, savunma hakkının doğal sonucudur.

Devlet Herkesin Telefonunu Dinleyebilir mi

Hayır. Kanun açıkça, bu kurallar dışında hiç kimsenin bir başkasının telefonla iletişimini dinleyemeyeceğini ve kayda alamayacağını söyler. Ceza soruşturmasında dinleme; katalog suç, kuvvetli şüphe, hâkim kararı ve süre sınırı olmadan yapılamaz.

Bunun dışında polis, jandarma ve istihbarat teşkilatının kendi kanunlarında, suçun işlenmesini önlemek ve istihbarat amacıyla yapılan ayrı bir önleme dinlemesi de düzenlenmiştir. Bu dinleme de hâkim kararına bağlıdır ve belirli suç türleriyle sınırlıdır. Güvenlik soruşturması yapılan bir kişinin telefonunun sırf bu nedenle dinlenmesi mümkün değildir.

Başka Biri Telefonunuzu Dinliyorsa

Eşiniz, bir tanıdığınız ya da başka bir kişi telefonunuza casus uygulama yüklediyse ya da konuşmalarınızı gizlice kaydediyorsa, bu bir suçtur. Türk Ceza Kanunu’nun 132. maddesi haberleşmenin gizliliğini ihlal etmeyi, 133. maddesi ise kişiler arasındaki aleni olmayan konuşmaları rıza olmadan dinlemeyi ve kaydetmeyi cezalandırır. Konuşmaya taraf olmayan birinin gizli kaydı yapması 2 yıldan 5 yıla kadar hapis cezası gerektirir.

Böyle bir şüpheniz varsa telefonunuzdaki tanımadığınız uygulamaları ve cihaz yöneticisi izinlerini kontrol edin, gerekirse telefonu fabrika ayarlarına döndürmeden önce bir bilirkişiye ya da yetkili servise inceletin. Fabrika ayarlarına dönmek delili de silebilir. Tespit ederseniz savcılığa suç duyurusunda bulunabilirsiniz.

Kendi taraf olduğunuz bir konuşmayı kaydetmek ise farklıdır. Yargıtay, başka türlü ispat imkanı bulunmayan ve kaybolma tehlikesi olan bir delili korumak için, örneğin tehdit ya da şantaj anında yapılan kaydı hukuka uygun kabul edebilmektedir. Planlı ve sürekli biçimde yapılan kayıtlar ise suç oluşturabilir.

Dosyada Dinleme Kaydı Varsa Ne Yapılmalı

Savunmanın ilk işi kayıtların kendisinden önce kararlara bakmaktır. Dosyada yalnızca ses dökümü varsa, dinleme ve uzatma kararlarının asıllarının dosyaya konulması istenmelidir. Kararın tarihi ile kayıtların başlangıcı arasındaki uyumsuzluk, uzatma kararının bulunmaması ya da kararda yazan suçun dosyadaki suçlamayla örtüşmemesi, kaydın delil olarak kullanılmasını engelleyebilir.

İkinci adım içeriğin bütünlüğüdür. Dosyaya çoğu zaman konuşmaların tamamı değil seçilmiş bölümleri konur. Aynı görüşmenin öncesi ya da sonrası cümlenin anlamını değiştirebileceği için, ilgili dönemin tüm kayıtlarının ve ham ses dosyasının getirtilmesi istenebilir. Sesin size ait olduğu tartışmalıysa ses karşılaştırma incelemesi talep edilebilir.

Dinleme sırasında, dinleme kararının konusu olmayan başka bir suça ilişkin delil elde edilirse bu delil muhafaza edilir ve savcılığa bildirilir. Ancak bu delil, ancak o suç da dinleme yapılabilecek suçlar listesindeyse kullanılabilir. Telefonunuza veya bilgisayarınıza el konulduysa bu ayrı kurallara tabidir; el koyma yazımızda anlattık.

Dinlemenin Ardından Arama ve İfade Gelirse

Uygulamada dinleme çoğu zaman tek başına kalmaz. Yeterli delil toplandığı düşünüldüğünde sabah erken saatte ev araması yapılır, telefonlara el konulur ve kişi ifadeye götürülür. Bu aşamada dinleme kayıtları size okunarak ya da gösterilerek sorular sorulabilir.

Kolluk veya savcılıkta ifade verirken avukatınızın yanınızda olmasını isteme hakkınız vardır ve susma hakkınızı kullanabilirsiniz. Kayıtlardaki konuşmaların size ait olup olmadığını ya da ne anlama geldiğini avukatınızla dosyayı görmeden yorumlamamak çoğu zaman en doğru yoldur. Aramanın hangi kurallara bağlı olduğunu ev aramasına ilişkin yazıda anlattık.

Sonuç

Yasal telefon dinlemesi telefonunuzdan anlaşılmaz; dosyayı incelediğinizde ya da soruşturma bittiğinde size gönderilen yazılı bildirimle öğrenilir. İçerik dinlemesi yalnızca kanunda sayılan suçlarda, hâkim kararıyla ve en fazla 3 ay, örgüt suçlarında en fazla 6 ay süreyle yapılabilir. Görüşme kayıtlarınız ise her suçta hâkim kararıyla çıkarılabilir.

Hakkınızdaki bir dosyaya dinleme kayıtları girdiyse ya da telefonunuzun hukuka aykırı biçimde dinlendiğini düşünüyorsanız iletişim sayfamızdan bize ulaşabilirsiniz. Diğer konular için ceza hukuku sayfamıza bakabilirsiniz.

SIKÇA SORULAN SORULAR

İLGİLİ YAZILAR