Boş senede imza attıysanız sonradan itirazınız geçerli olur mu?
Bir zamanlar boş bir bonoya sadece imza attınız ve şimdi o senedin anlaşmanıza aykırı doldurulduğunu düşünüyorsanız, elinizde yazılı bir delil olmadan bu iddiayı mahkemede kanıtlamanız oldukça zor. Yargıtay’ın verdiği bir karar, açığa imza meselesinde ispat yükünün kimde olduğunu ve nasıl bir delille bu yükün karşılanabileceğini net şekilde ortaya koyuyor.
Boş bir senede imza atmadan önce mutlaka yazılı bir ön anlaşma yapın, aksi halde sonradan itirazınızı ispatlamanız çok zor olabilir.
Olayın Özeti
Davacı, 2005 yılında bir kişiden otomobil satın alırken boş bir senede imza atmış, araç bedelini ödediğini ileri sürmüştür. İddiaya göre satıcı bonoyu iade etmemiş, davalı bu boş senedi anlaşmaya aykırı şekilde doldurarak davacı aleyhine icra takibi başlatmıştır. Davacı, borçlu olmadığının tespitini ve davalı aleyhine yüzde 40 oranında tazminata hükmedilmesini talep etmiştir.
Yargıtay’ın Değerlendirmesi
Yerel mahkeme, açığa imza atılarak düzenlenen bononun sonradan doldurulmasının kambiyo hukukunda geçerli olduğunu, ancak bononun anlaşmaya aykırı doldurulduğu iddiasının davacı tarafından yazılı delille ispatlanamadığını belirterek davayı reddetmiştir. Yargıtay 19. Hukuk Dairesi, dosyadaki delillerin takdirinde bir isabetsizlik bulunmadığını, kararın usul ve kanuna uygun olduğunu belirterek yerel mahkeme hükmünü onamıştır.
Bir senedin anlaşmaya aykırı doldurulduğu iddiası, Hukuk Muhakemeleri Kanunu m.200 uyarınca ancak yazılı bir delille ispatlanabilir; tanık beyanı veya sözlü beyan bu kural karşısında yeterli sayılmaz.
Menfi tespit davası, icra takibinin başlamasından itibaren yedi gün içinde açılırsa takibin durdurulması da istenebilir. Senet üzerindeki imza inkar edilirse bilirkişi incelemesi genellikle bir ay ila iki ay sürer; kambiyo senetlerine dayalı icra takibinde ödeme emrine itiraz süresi ise beş gündür.
Bu Karar Ne Anlama Geliyor?
Bu karar, açığa imza atılan bir senedin anlaşmaya aykırı doldurulduğunu iddia eden kişinin bu iddiayı mutlaka yazılı bir delille ispatlaması gerektiğini gösteriyor. Sözlü beyan, tanık ifadesi ya da karşı tarafın basit ikrarı bu konuda yeterli görülmüyor. Bu nedenle bir senede boş olarak imza atmadan önce mutlaka yazılı bir ön anlaşma yapmanız, ileride yaşanabilecek hak kayıplarının önüne geçmenizi sağlar.
İspat yükü davacıda
Senedin anlaşmaya aykırı doldurulduğunu iddia eden kişi bu iddiayı kanıtlamak zorundadır.
Yazılı delil şartı
Bu iddia ancak yazılı bir belgeyle ispatlanabilir, sözlü beyan veya tanık yeterli değildir.
Boş imza riski
Metni boş bırakılan bir senede imza atmak, ileride ciddi hukuki risk doğurabilir.
Karar Künyesi
| Daire | Esas No | Karar No | Tarih | Konu |
|---|---|---|---|---|
| Yargıtay 19. Hukuk Dairesi | 2016/11366 | 2017/424 | 25.01.2017 | Menfi Tespit Davası – Açığa İmza Atılan Bononun Anlaşmaya Aykırı Doldurulduğu İddiası |
Kambiyo Senedi Uyuşmazlıklarında Hukuki Destek Alın
Açığa imza, menfi tespit davası veya icra takibi ile karşı karşıyaysanız haklarınızı korumak için uzman desteği alın.
WhatsApp’tan yazınHemen İletişime GeçinSIKÇA SORULAN SORULAR
Yargıtay 19. Hukuk Dairesi’nin, açığa imza atılarak düzenlenen bonoların sonradan anlaşmaya aykırı doldurulduğu iddialarında aranan ispat şartlarına ilişkin verdiği emsal karara dair merak edilenler:
-
Açığa imza atmak (boş senede imza atmak) hukuken geçerli midir?
Evet, geçerlidir. Kambiyo mevzuatı uyarınca, bir senedin metin kısmı boş bırakılarak sadece imza atılmak suretiyle tedavüle çıkarılması mümkündür. Bu şekilde açığa imza atılarak düzenlenen bonolar, sonradan doldurulsalar dahi hukuken geçerli bir kambiyo senedi hükmündedir.
-
Senedin anlaşmaya aykırı doldurulduğunu iddia eden kişi bu iddiasını nasıl ispatlamalıdır?
Senedin taraflar arasındaki sözlü anlaşmaya veya asıl borç miktarına aykırı olarak sonradan doldurulduğunu ileri süren taraf, bu iddiasını mutlak suretle yasal ve kesin bir ‘yazılı delil’ ile ispat etmek zorundadır. Yazılı bir belge sunulamadığı takdirde, sadece soyut iddialarla senedin geçersizliği savunulamaz.
-
Açığa imza atılan bonolardan kaynaklanan davalarda ispat yükü kime aittir?
Yargıtay’ın yerleşik içtihadına göre, açığa imza atılan senetlerde ispat yükü tamamen davacıda, yani senedin anlaşmaya aykırı doldurulduğunu iddia eden borçluda yer almaktadır. Davalı alacaklının senedi anlaşmaya uygun doldurduğunu ispatlama yükümlülüğü bulunmamaktadır.
-
Emsal karara konu olan olayda yerel mahkeme ve Yargıtay davayı neden reddetmiştir?
Davacı, otomobil alımı esnasında boş senede imza attığını ve borcunu ödediğini iddia etmiştir. Ancak yerel mahkeme, senedin anlaşmaya aykırı doldurulduğu iddiasının yazılı delille kanıtlanamadığı gerekçesiyle davayı reddetmiş; Yargıtay 19. Hukuk Dairesi de bu kararda usul ve yasaya aykırılık görmeyerek hükmü oy birliğiyle onamıştır.
-
İleride bu tür hukuki mağduriyetler yaşamamak için senet imzalanırken nelere dikkat edilmelidir?
İleride açılması muhtemel bir menfi tespit davasında ciddi ispat sorunları ile karşılaşmamak adına, metni tamamen boş olan belgelere imza atmaktan kesinlikle kaçınılmalıdır. Eğer senedin açığa imzalanması zorunlu ise, senedin hangi hukuki ilişki için, ne şekilde ve hangi miktarla doldurulacağını açıkça belirleyen yazılı bir ön anlaşma veya teslim tesellüm tutanağı düzenlenmelidir.
