Boş senet verdiniz ve sonradan yüksek bir bedel mi yazıldı?
Güven ilişkisi içinde boş bıraktığınız bir senedin, sonradan sözleşmeye aykırı şekilde yüksek bir tutarla doldurulduğunu düşünüyorsanız bu yazı tam size göre. Çünkü böyle bir iddiayı mahkemede kanıtlamak sandığınızdan çok daha zor olabilir. Yargıtay 11. Hukuk Dairesi’nin verdiği bir karar, bu konuda ispat yükünün kime ait olduğunu net şekilde ortaya koyuyor.
Boş senet verirken doldurma koşullarını yazılı hale getirmezseniz, sonradan sözleşmeye aykırı doldurulduğunu ispatlamanız çok zor olabilir.
Olayın Özeti
Davacı ile davalı 2004 yılında evlenmiş. İddiaya göre evlenmeden önce davalının talebi üzerine, resmi nikah gerçekleşmesi şartıyla iade edilmek üzere davacı tarafından boş (açık) bir senet verilmiş. Resmi nikah gerçekleşmesine rağmen senet iade edilmemiş, üstelik davalı bu senedin üzerine 300.000 USD yazarak icra takibine başlamış.
Davacı, senedin sözleşmeye aykırı olarak doldurulduğunu ve borçlu olmadığını ileri sürerek dava açmış. Ankara 8. Aile Mahkemesi, Yargıtay’ın bozma kararına uyarak yaptığı yargılamada, davacının bu iddiasını yazılı delille ispat edemediği gerekçesiyle davayı reddetmiş.
Yargıtay’ın Değerlendirmesi
Yargıtay 11. Hukuk Dairesi, açık senetlere ilişkin önemli bir ilkeyi hatırlatıyor: Kambiyo senetlerinin bazı unsurları eksik bırakılarak, yani boş olarak düzenlenmesi ve lehtara verilmesi hukuken mümkün. Ancak bu durumda senedin en geç ibraz anında doldurulması gerekiyor. Asıl önemli soru ise, senedin taraflar arasındaki anlaşmaya aykırı şekilde doldurulup doldurulmadığı.
Yargıtay’a göre, bu aykırılığı iddia eden ve ispatlamakla yükümlü olan kişi, senedi düzenleyen yani davacı taraf. Bu ispatın da mutlaka yazılı delillerle yapılması gerekiyor. Davacı, sözlü iddialarının ötesinde yazılı bir delil sunamadığından, mahkemenin davayı reddetme kararı Yargıtay tarafından onanmış.
Bir senedin anlaşmaya aykırı doldurulduğu iddiası, Hukuk Muhakemeleri Kanunu m.200 uyarınca ancak yazılı bir delille ispatlanabilir; bu ispat yükü senedi düzenleyen tarafa aittir.
Kambiyo senetlerinde zamanaşımı süresi bononun vade tarihinden itibaren üç yıldır. Bilirkişi incelemesi ile imza karşılaştırması genellikle bir ay ila iki ay sürer; icra takibine itiraz süresi kambiyo senetlerinde beş gündür.
Bu Karar Ne Anlama Geliyor?
Bu karar, güven ilişkisine dayanarak boş senet verenler için ciddi bir uyarı niteliğinde. Senedin nasıl doldurulacağına dair sözlü bir anlaşmanız varsa ve karşı taraf bu anlaşmaya aykırı davranırsa, bunu mahkemede ispatlamanız neredeyse imkansız hale gelebilir.
Çünkü kambiyo senedi hukuku, senedin üzerinde yazılı bedel üzerinden borç doğurur ve aksini iddia eden kişi bunu yazılı delille kanıtlamak zorundadır. Bu nedenle, açık senet verirken senedin ne şekilde doldurulacağına dair anlaşmayı mutlaka yazılı hale getirmek, ileride yaşanabilecek büyük mağduriyetlerin önüne geçer.
İspat yükü senedi verende
Senedin sözleşmeye aykırı doldurulduğunu iddia eden kişi, bunu kanıtlamakla yükümlü.
Yazılı delil şart
Sözlü beyanlarla yetkisiz doldurma iddiası ispatlanamaz, mutlaka yazılı belge gerekir.
Anlaşmayı yazıya dökün
Açık senet verirken doldurma koşullarını mutlaka yazılı olarak belirleyin, aksi halde risk büyük.
Karar Künyesi
| Daire | Esas No | Karar No | Tarih | Konu |
|---|---|---|---|---|
| Yargıtay 11. Hukuk Dairesi | 2020/5457 E. | 2021/5602 K. | 20.09.2021 | Açık senette ispat yükü |
Kambiyo Senedi Uyuşmazlıklarında Haklarınızı Koruyun
Açık senet, icra takibi veya borçlu olmadığının tespiti davalarında uzman desteği almak için bize ulaşın.
WhatsApp’tan yazınHemen İletişime GeçinSIKÇA SORULAN SORULAR
Yargıtay 11. Hukuk Dairesi’nin, açık (boş) senetlerin sonradan anlaşmaya aykırı doldurulduğu iddialarında aranan ispat standardına ve aile hukuku zemininde gelişen menfi tespit davalarındaki kurallara ilişkin verdiği emsal karara dair merak edilenler:
-
Boş (açık) olarak teslim edilen bir senedin sonradan doldurulması hukuken geçerli midir?
Evet, geçerlidir. Türk Ticaret Kanunu ve kambiyo mevzuatı uyarınca, bir bononun bedel hanesi dahil bazı unsurları boş bırakılarak lehtara verilmesi mümkündür. Kanunen bu eksikliklerin en geç senedin ibraz edildiği ana kadar doldurulması kaydıyla, açık senetler hukuken tamamen geçerli birer kambiyo senedi niteliği taşır.
-
Senedin taraflar arasındaki anlaşmaya aykırı doldurulduğunu iddia eden kişi bunu nasıl ispatlamalıdır?
Senedin boş bırakılan kısımlarının aradaki sözlü mutabakata veya şartlara aykırı olarak doldurulduğunu ileri süren taraf, bu iddiasını mutlak suretle kesin ve yasal bir ‘yazılı delil’ ile ispat etmek zorundadır. Sadece sözlü beyanlar veya tanık anlatımları, senedin üzerindeki yazılı taahhüdü geçersiz kılmak için hukuken yeterli kabul edilmez.
-
Açık senetlerden kaynaklanan menfi tespit davalarında ispat yükü kime aittir?
Yargıtay’ın istikrarlı kararlarına göre, açık senedin anlaşmaya aykırı doldurulduğu iddialarında ispat yükü tamamen senedi keşide eden (düzenleyen/imzalayan) tarafa aittir. Senedi elinde bulunduran alacaklının, senedi anlaşmaya uygun doldurduğunu kanıtlama yükümlülüğü bulunmamaktadır.
-
Emsal karara konu olan olayda aile mahkemesi ve Yargıtay davanın reddine neden karar vermiştir?
Davacı, resmi nikah kıyılması şartıyla evlilik öncesi boş senet verdiğini, nikah yapılmasına rağmen senede 300.000 USD yazılarak takibe konulduğunu iddia etmiştir. Ancak Ankara 8. Aile Mahkemesi ve onama kararı veren Yargıtay 11. Hukuk Dairesi, davacının bu iddiasını ispata yarar hiçbir yazılı delil sunamaması gerekçesiyle davayı reddetmiştir.
-
İleride açık senetler nedeniyle hukuki bir mağduriyet yaşamamak için hangi önlemler alınmalıdır?
Güven ilişkisine dayanarak da olsa boş senet tanzim eden kişilerin, ileride açılması muhtemel bir borçlu olmadığının tespiti davasında hak kaybına uğramamaları için doldurma yetkisinin sınırlarını netleştirmeleri gerekir. Senedin hangi amaçla verildiğini, ne şekilde ve hangi tutarda doldurulacağını açıkça belirten yazılı bir sözleşme, protokol veya teslim tutanağı düzenlemek hayati önem taşır.
