Denetimli Serbestlik Kaç Yıl? Suç Tarihine Göre 1, 2, 3 Yıl (2026)

“Denetimli serbestlik kaç yıl?” sorusuna kimi 1 yıl, kimi 3 yıl der. İkisi de doğrudur, ama farklı dosyalar için. Hangi sürenin uygulanacağını belirleyen şey, suçun işlendiği tarih, suçun türü ve hükümlünün kişisel durumudur.

Kısa cevap şudur: bugün işlenen suçlar için genel kural 1 yıldır; yani hükümlü koşullu salıverilme tarihine 1 yıl kala denetimli serbestliğe ayrılabilir. 31 Temmuz 2023 ve öncesinde işlenen ve istisna listesinde olmayan suçlarda bu süre 3 yıl olarak uygulanır. 0-6 yaş arası çocuğu olan kadın hükümlülerde süre 2 yıl, ağır hasta, engelli ya da yaşlılık nedeniyle hayatını yalnız sürdüremeyenlerde 3 yıldır.

Denetimli Serbestlik Süresi Neye Göre Hesaplanır?

Denetimli serbestlik süresi, cezanın toplamından değil, koşullu salıverilme tarihinden geriye doğru hesaplanır. Önce koşullu salıverilme tarihi bulunur, sonra bu tarihten 1 ya da 3 yıl geriye gidilir ve denetimli serbestlik tarihi ortaya çıkar.

5275 sayılı İnfaz Kanunu m.107/2’ye göre süreli hapis cezalarında genel kural, cezanın yarısının kurumda çekilmesidir. Kasten öldürme, nitelikli cinsel suçlar, işkence, özel hayata karşı suçlar gibi kanunda sayılan suçlarda bu oran üçte ikidir. Örgüt ve terör suçlarında da üçte iki oranı uygulanır.

Bu yüzden hesap şu sırayla yapılır: suçun türüne göre koşullu salıverilme oranı, bu orana göre koşullu salıverilme tarihi, gözaltı ve tutuklulukta geçen günlerin mahsubu, en son da denetimli serbestlik süresi. Sırayı karıştırmak, tamamen yanlış bir tarih çıkarır.

Genel Kural: 1 Yıl

5275 m.105/A’ya göre açık ceza infaz kurumunda ya da çocuk eğitimevinde bulunan ve koşullu salıverilmesine 1 yıl veya daha az kalan iyi halli hükümlüler, talep ederlerse cezalarının kalan kısmını denetimli serbestlik altında geçirebilir. Kararı infaz hâkimi verir.

Açık kuruma ayrılma şartları oluştuğu halde kendi iradesi dışındaki bir nedenle açık kuruma geçemeyen iyi halli hükümlüler de bu imkândan yararlanabilir. Adli para cezasının ödenmemesi nedeniyle hapse çevrilen cezalarda ise denetimli serbestlik uygulanmaz.

2025’te Gelen Yeni Şart: Kurumda En Az Onda Bir

4 Haziran 2025 tarihli 7550 sayılı Kanun, 105/A maddesine yeni bir şart ekledi. Buna göre hükümlünün denetimli serbestlikten yararlanabilmesi için, koşullu salıverilme tarihine kadar kurumda geçirmesi gereken sürenin en az onda birini, ve her halde en az 5 gününü kurumda geçirmiş olması gerekir.

Ancak aynı Kanunla eklenen Geçici 11. madde çok önemlidir: bu yeni şart, düzenlemenin yürürlüğe girdiği tarihten önce işlenen suçlar bakımından uygulanmaz. Yani suç 7550 sayılı Kanunun yürürlüğünden önce işlenmişse, onda bir şartı aranmaz. Bu ayrım, kısa cezalarda kişinin hiç kuruma girmeden denetimli serbestliğe ayrılıp ayrılamayacağını doğrudan belirler.

31 Temmuz 2023 ve Öncesi Suçlar: 3 Yıl

5275 Geçici m.10/6’ya göre 31 Temmuz 2023 ve öncesinde işlenen suçlardan hükümlü olanlar, talep ederlerse ve en az 3 ay açık ceza infaz kurumunda kalmışlarsa denetimli serbestlikten 3 yıl erken yararlanır. Yani 1 yıllık süre bu dosyalarda 3 yıl olarak uygulanır.

Bu maddeden yararlanamayan suçlar şunlardır:

• Nitelikli kasten öldürmenin bazı halleri (TCK m.82/1-d, e, f).
• Deprem nedeniyle yapı yıkılması sonucu öldürme suçları.
• Cinsel dokunulmazlığa karşı suçlar (m.102, 103, 104/2-3).
• Devlet güvenliğine ve anayasal düzene karşı suçlar ile casusluk.
• Terör suçları ve örgüt faaliyeti kapsamında işlenen suçlar.

Devlet güvenliğine karşı suçlar ifadesi, TCK İkinci Kitap Dördüncü Kısmın Dördüncü, Beşinci, Altıncı ve Yedinci Bölümlerindeki suçları kapsar. Bu listede olmayan bir suçtan, örneğin hırsızlık, dolandırıcılık, kasten yaralama ya da uyuşturucu ticaretinden hükümlü olan kişi, suç 31 Temmuz 2023 ve öncesinde işlenmişse 3 yıllık süreden yararlanabilir.

Aynı fıkra, bu tarihten önce işlenen suçlar nedeniyle kapalı kurumda bulunanların, toplam cezası 10 yıldan azsa 1 ayını, 10 yıl ve fazlaysa 3 ayını kapalıda geçirip açığa ayrılmalarına 3 yıl veya daha az kalmışsa açık kuruma ayrılabileceğini de düzenler.

30 Mart 2020’ye Kadar İşlenen Suçlar: Geçici 6. Madde

5275 Geçici m.6/1’e göre 30 Mart 2020 tarihine kadar işlenen suçlarda da 105/A’daki 1 yıllık süre 3 yıl olarak uygulanır. Bu maddenin istisna listesi daha geniştir: kasten öldürme suçları, aile bireylerine karşı ya da kendini savunamayacak kişiye karşı kasten yaralama, işkence ve eziyet, cinsel dokunulmazlığa karşı suçlar, özel hayata karşı suçlar, uyuşturucu imal ve ticareti, devlet güvenliğine karşı suçlar ve terör suçları bu imkândan yararlanamaz.

Yaygın bir yanlış bilgiyi düzeltmek gerekir: Geçici 6. madde koşullu salıverilme oranını değiştirmez. Cezanın yarısının çekilmesi kuralı, 2020’deki değişiklikle m.107/2’ye konmuş genel bir kuraldır; suç tarihinden bağımsız olarak, kanunda üçte iki oranı öngörülen suçlar dışında uygulanır.

Geçici m.6/2 ayrıca şunu düzenler: 30 Mart 2020’ye kadar işlenen ve istisna listesinde olmayan suçlarda, 0-6 yaş çocuğu bulunan kadın hükümlüler ile 70 yaşını bitirmiş hükümlüler için süre 4 yıl, ağır hastalık, engellilik ya da yaşlılık nedeniyle hayatını yalnız sürdüremeyen 65 yaşını bitirmiş hükümlüler için ise koşullu salıverilmeye kadar kalan sürenin tamamıdır. Geçici m.6/3’e göre bu hükümler iyi halli olmak şartıyla kapalı kurumdakilere de uygulanır.

2 Yıl ve 3 Yıl Uygulanan Özel Durumlar

Suç tarihinden bağımsız olarak 105/A’nın üçüncü fıkrası iki grup için süreyi uzatır:

• 0-6 yaş grubunda çocuğu bulunan kadın hükümlüler: koşullu salıverilmeye 2 yıl kala.
• Ağır hastalık, engellilik ya da yaşlılık nedeniyle hayatını yalnız sürdüremeyen hükümlüler: koşullu salıverilmeye 3 yıl kala.

İkinci grup için durumun Adli Tıp Kurumundan alınan ya da Adalet Bakanlığınca belirlenen tam teşekküllü hastanelerin sağlık kurullarınca düzenlenip Adli Tıp Kurumunca onaylanan raporla belgelenmesi gerekir. Sıradan bir hastane raporu yetmez.

Bir Örnek Hesap

Kasten yaralama suçundan 6 yıl hapis cezası alan ve suçu 2024’te işleyen bir kişiyi düşünelim. Oran yarı olduğu için koşullu salıverilme için kurumda 3 yıl kalması gerekir. Suç 31 Temmuz 2023’ten sonra işlendiği için denetimli serbestlik süresi 1 yıldır. Kişi açık kurumda iyi halli olarak 2 yıl geçirdikten sonra son 1 yılı denetimli serbestlik altında dışarıda geçirebilir. Tutuklulukta geçen günler varsa bu süreden düşülür.

Aynı suç 2022’de işlenmiş olsaydı, Geçici 10. madde nedeniyle süre 3 yıl olurdu. Bu durumda kişi en az 3 ay açık kurumda kaldıktan sonra kalan sürenin tamamına yakınını denetimli serbestlikte geçirebilirdi. Aynı ceza, iki farklı suç tarihi nedeniyle kurumda geçirilen süre bakımından yaklaşık 2 yıllık fark yaratır.

Kendi tarihinizi kabaca görmek için infaz hesaplama aracımızı kullanabilirsiniz; ama kesin tarih, infaz savcılığının düzenlediği müddetnamede yazandır.

Birden Fazla Dosya Varsa

Hükümlünün birden fazla mahkûmiyeti varsa, ilamlar birleştirilir ve toplam ceza üzerinden tek bir infaz takvimi kurulur. Bu durumda her dosyanın suç tarihi ayrı ayrı önem taşır: bir dosya 2022’de, diğeri 2024’te işlenmiş suça aitse, hangi sürenin uygulanacağı ve istisna listesinin hangi dosyaya dokunduğu ayrıca değerlendirilir.

Uygulamada en sık hata, sonradan gelen bir ilamın infaz dosyasına eklenmemesi ya da eklendiği halde denetimli serbestlik tarihinin yeniden hesaplanmamasıdır. Yeni bir ilam geldiğinde müddetnamenin güncellenip güncellenmediğini mutlaka kontrol edin.

Tekerrür halinde de hesap değişir. Mükerrirlere özgü infaz rejimine tabi tutulan hükümlüde koşullu salıverilme oranı ağırlaşır ve denetimli serbestlik tarihi buna göre ileri kayar. Tekerrür kaydının yerinde olup olmadığı da müddetname kontrolünde bakılması gereken kalemlerden biridir.

Süre Nerede Yazar, Hata Varsa Ne Yapılır?

Denetimli serbestlik tarihi, Cumhuriyet başsavcılığının düzenlediği müddetnamede gösterilir. Dosya durumunu UYAP Vatandaş Portalı üzerinden de takip edebilirsiniz.

Müddetnameyi kontrol ederken önce suç tarihine, sonra uygulanan orana, ardından düşülen denetimli serbestlik süresine ve mahsup edilen gözaltı ve tutukluluk günlerine bakın. Bu kalemlerden biri yanlışsa tarih de yanlış çıkar. Hata varsa infaz hâkimliğine başvurulur ve dilekçede hangi kalemin neden yanlış olduğu somut olarak gösterilir.

Tarih gelince tahliye kendiliğinden olmaz. Hükümlünün talebi, kurumun değerlendirme raporu ve infaz hâkiminin kararı gerekir. İyi hal şartı da aranır; kurumda alınmış ve kaldırılmamış bir disiplin cezası süreci geciktirebilir.

Denetimli Serbestlikte Kurallara Uyulmazsa

105/A’ya göre denetimli serbestliğe ayrılan hükümlü, kurumdan çıktıktan sonra 5 gün içinde denetimli serbestlik müdürlüğüne başvurmalıdır. Yükümlülüklere uymamakta ısrar eden hükümlü, infaz hâkiminin kararıyla açık kuruma geri gönderilir.

Başvuru süresinin bitiminden itibaren 2 gün geçtiği halde başvurmayanlar ve kuruma iade kararına rağmen 2 gün içinde teslim olmayanlar hakkında firar suçuna ilişkin hükümler uygulanır. Ayrıntılar için imza ihlali ve denetimli serbestlik kurallarına uymama yazımıza bakabilirsiniz.

Sonuç

Denetimli serbestlik süresi bugün işlenen suçlarda 1 yıldır; 31 Temmuz 2023 ve öncesi suçlarda istisna listesinde değilse 3 yıl olarak uygulanır. 0-6 yaş çocuğu olan kadınlarda 2 yıl, hayatını yalnız sürdüremeyen hasta ya da yaşlılarda 3 yıldır. 2025’te gelen onda bir şartı ise yalnızca bu düzenlemeden sonra işlenen suçlara uygulanır.

Yakınınızın denetimli serbestlik tarihinin doğru hesaplanıp hesaplanmadığını kontrol ettirmek istiyorsanız, iletişim sayfamızdan bize ulaşabilirsiniz. Şartların genel özeti için denetimli serbestlik nedir sayfasına bakabilirsiniz.

SIKÇA SORULAN SORULAR

İLGİLİ YAZILAR