Doğrudan Satış Şirketiyseniz Yönetmelikle Belirlenen Şartlar Artık Geçersiz mi?
Doğrudan satış sistemiyle çalışan bir şirketseniz ya da e-ticaret sektöründe lisans ücreti ödüyorsanız, Anayasa Mahkemesi’nin yeni kararı sizi doğrudan ilgilendiriyor. Yönetmelikle belirlenen bazı kurallar iptal edilirken, e-ticaret lisans ücretindeki indirimler Anayasa’ya uygun bulundu. Kararın ayrıntıları aşağıda.
Doğrudan satışla ilgili iptal edilen yönetmelik hükümleri hemen değil, kararın Resmî Gazete’de yayımlanmasından dokuz ay sonra yürürlükten kalkacak. Bu süreyi takip etmek önemli.
Olayın Özeti
Anayasa Mahkemesi, 7529 sayılı Kanun ile Tüketicinin Korunması Hakkında Kanun ve Elektronik Ticaretin Düzenlenmesi Hakkında Kanun’da yapılan bazı değişiklikleri inceledi. Bu değişikliklerden biri doğrudan satış sistemine ilişkin kurallar getirirken, diğeri e-ticaret aracı hizmet sağlayıcılarının ödediği lisans ücretinde indirim uygulamasını düzenliyordu. Konu, 124 milletvekilinin başvurusuyla AYM önüne taşındı.
Doğrudan satış tarafında, şirketlerin sermaye şirketi olma şartına ek olarak yönetmelikle belirlenecek diğer koşulları sağlaması gerektiği ve doğrudan satış sisteminin işleyişine dair pek çok konunun (tüketici hakları, cayma hakkı, bilgilendirme yükümlülüğü, teslimat gibi) yönetmelikle düzenleneceği hükme bağlanmıştı.
E-ticaret tarafında ise, aracı hizmet sağlayıcıların yurt dışı satışları ve yatırım teşvik belgeli harcamalarının belirli bir oranının, lisans ücreti hesaplanırken net işlem hacminden düşülebilmesine imkan tanınıyordu. 2024 ve 2025 yılları için de geçici olarak daha yüksek oranlarda indirim öngörülmüştü.
AYM’nin Değerlendirmesi
Mahkeme, doğrudan satışla ilgili düzenlemelerde kanunun temel ilke ve esasları belirlemeden yürütmeye sınırsız bir yetki verdiğine dikkat çekti. Özellikle bilgilendirme yükümlülüğü gibi tüketiciyi doğrudan ilgilendiren konularda kanunda yeterli bir çerçeve çizilmemiş olması, Anayasa’nın kanunla sınırlama ilkesine ve teşebbüs özgürlüğüne aykırı bulundu. Bu nedenle ilgili yönetmelik ibareleri iptal edildi. Hukuki boşluk yaşanmaması için iptal kararının Resmî Gazete’de yayımlanmasından dokuz ay sonra yürürlüğe girmesine karar verildi.
E-ticaret lisans ücreti indirimleri konusunda ise Mahkeme farklı bir sonuca vardı. Yurt dışı satışlar ve yatırım harcamalarının indirime konu edilmesinin, devletin rekabeti koruma, ihracatı teşvik etme ve yatırımı artırma yönündeki Anayasal görevine dayandığını, bu düzenlemenin ölçülü olduğunu belirterek eşitlik, mülkiyet hakkı ve teşebbüs özgürlüğüne aykırılık bulunmadığına karar verdi.
Geçici madde ile 2024 ve 2025 yılları için öngörülen daha yüksek indirim oranlarının da lisans yükümlülüğüne geçişi kolaylaştırmak amacıyla getirildiği kabul edilerek bu düzenlemeler de Anayasa’ya uygun bulundu.
Anayasa Mahkemesi bu tür düzenlemeleri, yasama yetkisinin TBMM’ye ait olduğunu ve devredilemeyeceğini öngören Anayasa’nın 7. maddesi çerçevesinde inceler. Bir kuralın temel esasları kanunla belirlenmeden, uygulamanın tamamının yönetmeliğe bırakılması bu ilkeye aykırı bulunabilir; kararda doğrudan satışa ilişkin bazı hükümlerin iptal edilmesinin, e-ticaret lisans indiriminin ise onanmasının nedeni bu farktır.
Bu Karar Ne Anlama Geliyor?
Doğrudan satış şirketiyseniz, şu anda yürürlükte olan yönetmelik hükümlerinin dokuz ay sonra geçersiz hale geleceğini bilmeniz gerekiyor. Bu süre içinde yasama organının yeni ve daha net bir yasal düzenleme yapması bekleniyor. Bu geçiş sürecini takip etmeniz, ilerideki uyum yükümlülükleriniz açısından önemli.
E-ticaret aracı hizmet sağlayıcısıysanız, lisans ücreti hesaplamasındaki indirim uygulaması aynen devam ediyor. Yurt dışı satışlarınızı ve yatırım teşvik belgeli harcamalarınızı doğru şekilde belgelendirmeniz, lisans ücretinizde avantaj sağlamanız açısından hâlâ geçerli bir strateji.
Doğrudan satışta yönetmelik hükümleri iptal edildi
Sermaye şirketi şartına ek koşullar ile tüketici hakları, cayma hakkı gibi konuların yönetmelikle belirlenmesi Anayasa’ya aykırı bulundu
İptal kararı 9 ay sonra yürürlüğe girecek
Hukuki boşluk oluşmaması için mevcut yönetmelik hükümleri Resmî Gazete yayımından itibaren dokuz ay daha geçerliliğini koruyacak
E-ticaret lisans ücreti indirimi Anayasa’ya uygun bulundu
Yurt dışı satış ve yatırım harcamalarının net işlem hacminden düşülmesi uygulaması, rekabeti koruma amacıyla meşru kabul edildi
Karar Künyesi
| Daire | Esas No | Karar No | Tarih | Konu |
|---|---|---|---|---|
| Anayasa Mahkemesi | 2024/229 | 2026/35 | 12.02.2026 | Doğrudan satış sistemi ve e-ticaret lisans ücreti indirimlerine ilişkin kanun hükümlerinin Anayasa’ya uygunluk denetimi |
Doğrudan Satış veya E-Ticaret Hukuku Konusunda Destek Alın
Şirketinizin yeni düzenlemelere uyumu ve lisans ücreti hesaplamaları konusunda profesyonel hukuki destek için bize ulaşın.
WhatsApp’tan yazınHemen İletişime GeçinSIKÇA SORULAN SORULAR
-
Anayasa Mahkemesi, doğrudan satış sistemine ilişkin hangi düzenlemeleri iptal etmiştir?
AYM, doğrudan satış şirketlerinin taşıması gereken ek koşulların ve sistemin uyması gereken diğer ilkelerin kanunla belirlenmek yerine ‘yönetmelikle’ idareye bırakılmasını Anayasa’ya aykırı bularak iptal etmiştir. Bilgilendirme yükümlülüğü gibi temel esasların çerçevesi çizilmeden yönetmeliğe devredilmesi yasama yetkisinin devredilmezliği ilkesine aykırı bulunmuştur.
-
Doğrudan satış kararıyla ilgili yasal boşluk oluşmaması için nasıl bir önlem alınmıştır?
Yasal bir boşluk ve sektörde mağduriyet yaşanmaması adına, Anayasa Mahkemesi iptal hükümlerinin Resmi Gazete’de yayımlandığı tarihten itibaren 9 ay sonra yürürlüğe girmesine karar vermiştir. Bu süreçte yasama organının yeni bir kanuni düzenleme yapması beklenmektedir.
-
E-ticaret lisans ücreti indirimleri hangi şartla uygulanabilir ve iptal talebi neden reddedilmiştir?
E-ticaret aracı hizmet sağlayıcının net işlem hacminin, toplam e-ticaret hacminin yüzde yirmisinden fazla olmaması şartıyla; yurt dışı satışları ve yatırım teşvik belgeli harcamalarının iki katı lisans ücreti hesabından düşülür. AYM, devletin ihracatı artırma ve rekabeti koruma amacı taşıyan bu düzenlemesini nesnel, makul ve ölçülü bularak iptal talebini reddetmiştir.
-
E-ticaret lisans ücreti hesaplamalarında 2024 ve 2025 yılları için getirilen geçici avantajlar nelerdir?
Geçiş sürecinde firmaların uyumunu kolaylaştırmak amacıyla, net işlem hacminden indirilmek üzere; yurt dışı satış ve yatırım harcaması tutarlarının 2024 yılı için 4 katının, 2025 yılı için ise 3 katının esas alınması öngörülmüş ve bu kademeli geçiş hükümleri AYM tarafından Anayasa’ya uygun bulunmuştur.
-
AYM’nin bu kararı e-ticaret ve doğrudan satış sektörlerini gelecekte nasıl etkileyecektir?
Doğrudan satış sektörü için daha öngörülebilir ve sınırları kanunla net çizilmiş yeni bir mevzuat dönemi başlayacaktır. E-ticaret sektörü için ise ihracat ve teknolojik yatırımlara odaklanan firmaların lisans ücreti avantajı tescillenmiş olup, orta ölçekli firmaların küresel pazara açılması teşvik edilmeye devam edecektir.
