Sahte Senet ve İmza Taklidi: Cezası Ne, İcra Takibi Nasıl Durur?

Hiç imzalamadığınız bir senet yüzünden icra takibi başlatıldı. Böyle bir durumda iki ayrı yol vardır ve ikisini birlikte yürütmek gerekir: icra takibini durdurmak için hukuk yolu, senedi düzenleyen ya da kullanan kişinin cezalandırılması için ceza yolu.

Kısa cevap şudur: ödeme emri size tebliğ edildikten sonraki 5 gün içinde icra mahkemesine dilekçe vererek imzanın size ait olmadığını bildirmelisiniz. Bu süre kaçırılırsa imza o takip bakımından size ait sayılır. Ayrıca senet bir bono ya da çekse, imza taklidi Türk Ceza Kanunu’na göre resmi belgede sahtecilik hükümlerine tabidir ve 2 yıldan 5 yıla kadar hapis cezası gerektirir; savcılığa suç duyurusunda bulunabilirsiniz.

İlk 5 Gün: İcra Takibini Durdurmak

Bono, çek ya da poliçeye dayanan takip, kambiyo senetlerine özgü takiptir. İcra ve İflas Kanunu m.168/4’e göre bu takipte borçlu, senetteki imzanın kendisine ait olmadığını ödeme emrinin tebliğinden itibaren 5 gün içinde açıkça bir dilekçeyle icra mahkemesine bildirmek zorundadır.

Bu dilekçe icra dairesine değil, icra mahkemesine verilir. Süre içinde bildirilmezse, imza o takip bakımından sizden çıkmış sayılır ve takip devam eder. Bu yüzden ödeme emrini aldığınız gün hareket etmeniz gerekir.

İİK m.170’e göre imza itirazı, satış dışındaki takip işlemlerini kendiliğinden durdurmaz. Ancak icra mahkemesi, dilekçenizden ve eklediğiniz belgelerden itirazı ciddi bulursa, alacaklıya tebliğ etmeden ve duruşma yapmadan takibin geçici olarak durdurulmasına karar verebilir. Bu kararı almak için dilekçeye gerçek imza örneklerinizi gösteren belgeleri, örneğin noter, banka ya da tapu işlemlerinizden imzalı evrak örneklerini eklemek işe yarar.

İtirazın nasıl yazılacağı ve icra mahkemesindeki sürecin ayrıntıları için icraya konulan senetteki imza benim değil yazımıza bakabilirsiniz.

Ödeme Emrini Aldığınızda İlk Bir Saat

Ödeme emrini aldığınız gün yapmanız gerekenler sırasıyla şunlardır. Önce zarfın teslim tarihini not edin; 5 günlük süre ertesi gün başlar. Sonra ödeme emrindeki senedin fotokopisini inceleyin: imza size ait mi, senedin tanzim tarihinde nerede olduğunuzu gösterebilir misiniz, senette adınız ve kimlik bilgileriniz doğru yazılmış mı?

Ardından gerçek imzanızı taşıyan resmi belgeleri bir araya getirin: noter işlemleri, banka hesap açılış formları, tapu işlemleri, nüfus müdürlüğündeki imzalı başvurular. Bu belgeler hem geçici durdurma talebinizi güçlendirir hem de bilirkişi incelemesinde karşılaştırma imzası olarak kullanılır.

Son olarak, senet üzerindeki tarihte yurt dışında, hastanede ya da başka bir şehirde olduğunuzu gösteren pasaport kaydı, hastane kaydı ya da işyeri giriş çıkış belgesi gibi kanıtlarınız varsa bunları da dilekçeye ekleyin. İmzanın sizden çıkmadığını gösteren her somut belge, mahkemenin itirazı ciddi bulma ihtimalini artırır.

İcra Mahkemesinde Ne Olur?

İcra mahkemesi, imzanın size ait olup olmadığını bilirkişi incelemesiyle araştırır. Senedin tarihine yakın, önceki ve sonraki tarihli gerçek imza örnekleriniz resmi kurumlardan toplanır; duruşmada sizden de imza örnekleri alınabilir. İnceleme genellikle senedin aslı üzerinden yapılır.

Duruşmaya katılmanız önemlidir. Mahkeme sizi imza örneği vermeye çağırdığı halde geçerli mazeret olmadan gelmezseniz, bu durum aleyhinize sonuç doğurabilir.

Mahkeme imzanın size ait olmadığına kanaat getirirse itirazı kabul eder ve takip durur. Alacaklının genel mahkemede dava açma hakkı saklıdır, ama o davada imzanın size ait olduğunu ispat etmek alacaklıya düşer.

İki Yönlü Yaptırım: Yüzde 20 ve Yüzde 10

İİK m.170 hem haksız itiraz eden borçluyu hem de sahte senedi takibe koyan alacaklıyı cezalandırır.

İmza aslında size aitse ve itirazınız üzerine takip durdurulmuşsa, alacağın en az yüzde 20’si oranında inkâr tazminatına ve alacağın yüzde 10’u oranında para cezasına mahkûm edilirsiniz. Bu yüzden imza gerçekten sizinse, “nasılsa anlaşılmaz” düşüncesiyle itiraz etmek çok pahalıya mal olur.

İmza sizin değilse ve alacaklının senedi takibe koymakta kötü niyeti ya da ağır kusuru varsa, mahkeme alacaklıyı alacağın en az yüzde 20’si oranında size tazminat ödemeye ve yüzde 10’u oranında para cezasına mahkûm eder. Örneğin 200.000 TL’lik sahte bir bonoyla takip yapan kötü niyetli alacaklı, en az 40.000 TL tazminat ve 20.000 TL para cezasıyla karşılaşır.

İmza Taklidinin Cezası Nedir?

Sahte senet düzenlemek ve kullanmak aynı zamanda suçtur. Cezanın ne olacağı, senedin türüne bağlıdır.

Türk Ceza Kanunu m.210/1’e göre özel belgede sahtecilik suçunun konusu emre ya da hamile yazılı bir kambiyo senedi ise, resmi belgede sahtecilik hükümleri uygulanır. Bono ve çek bu kapsamdadır. TCK m.204/1’e göre resmi belgeyi sahte olarak düzenleyen ya da sahte resmi belgeyi kullanan kişi 2 yıldan 5 yıla kadar hapis cezası ile cezalandırılır.

Senet kambiyo senedi niteliğinde değilse, örneğin basit bir borç senedi ya da adi bir yazılı belgeyse, TCK m.207’deki özel belgede sahtecilik hükmü uygulanır: sahte özel belgeyi düzenleyip kullanan ya da bilerek kullanan kişi 1 yıldan 3 yıla kadar hapis cezası alır.

TCK m.211’e göre sahtecilik, gerçekten var olan bir alacağın ispatı amacıyla yapılmışsa ceza yarı oranında indirilir. Yani “zaten bana borcu vardı, senedi ben yazdım” savunması suçu ortadan kaldırmaz, yalnızca cezayı azaltır.

Boş Senede İmza Attıysanız Durum Farklıdır

İmza gerçekten sizinse ama senedi boş olarak, örneğin teminat amacıyla imzalayıp verdiyseniz ve sonradan anlaşmaya aykırı bir rakam yazıldıysa, bu sahte imza değil açığa imzanın kötüye kullanılmasıdır.

TCK m.209/1’e göre belirli bir şekilde doldurulmak üzere teslim edilen imzalı boş kâğıdı verilme nedeninden farklı şekilde dolduran kişi, şikâyet üzerine 3 aydan 1 yıla kadar hapis cezası alır. Boş kâğıdı hukuka aykırı olarak ele geçirip dolduran kişi ise belgede sahtecilik hükümlerine göre cezalandırılır.

Hukuk tarafında ise durum zordur: imza sizin olduğu için imza itirazı yapamazsınız ve senedin anlaşmaya aykırı doldurulduğunu kural olarak yazılı delille ispat etmeniz gerekir. Bu konuyu boş senede imza attım, rakamı yüksek doldurmuşlar rehberinde ayrıntılı anlattık.

Senede Bilerek Farklı İmza Atmak

Bazı kişiler, ileride “imza benim değil” diyebilmek için senede bilerek alışılmışın dışında bir imza atar. Bu yöntem işe yaramaz. Bilirkişi incelemesi yalnızca imzanın görüntüsüne değil, yazı hareketlerine, baskı ve kalem kontrolüne, kişinin el alışkanlıklarına bakar; kasıtlı olarak bozulmuş bir imzanın aynı elden çıktığı çoğu zaman tespit edilir.

İmza size ait çıkarsa, yukarıda anlatılan yüzde 20 inkâr tazminatı ve yüzde 10 para cezası gündeme gelir. Ayrıca durum karşı tarafı aldatmaya yönelik bir davranış olarak değerlendirilip ayrı sonuçlar doğurabilir.

Suç Duyurusu ve İcra Takibinin İlişkisi

Sahte senet için Cumhuriyet başsavcılığına suç duyurusunda bulunabilirsiniz. Ancak suç duyurusu icra takibini kendiliğinden durdurmaz. İcra takibi bakımından asıl önemli olan, 5 günlük süre içinde icra mahkemesine yapılan imza itirazıdır.

İki yolu birlikte yürütmek en doğrusudur. Savcılık soruşturmasında yapılan imza incelemesi, hukuk davasında da delil olarak kullanılabilir. Ceza davasında verilen sahtecilik mahkûmiyeti, hukuk hâkimi açısından da güçlü bir dayanak oluşturur.

Senedi takibe koyan kişi, senedi kendisi düzenlemediğini ve iyiniyetle ciro yoluyla aldığını ileri sürebilir. Bu durumda hukuk tarafında sorumluluk ve tazminat konusu ayrıca tartışılır; ama sahte imza size borç yüklemez.

5 Günü Kaçırdıysanız: Menfi Tespit Davası

5 günlük süreyi kaçırdıysanız ya da icra mahkemesindeki inceleme sonucunda itirazınız reddedildiyse, her şey bitmiş değildir. Genel mahkemede menfi tespit davası açarak borçlu olmadığınızın tespitini isteyebilirsiniz; borcu ödemek zorunda kaldıysanız istirdat davasıyla geri isteyebilirsiniz.

İİK m.170’e göre bu davalardan birini açarsanız, icra mahkemesinde aleyhinize hükmedilen inkâr tazminatı ve para cezasının tahsili dava sonuna kadar ertelenir; dava sizin lehinize sonuçlanırsa bunlar ortadan kalkar. Menfi tespit davasında da imza size ait değilse, bunu ispat yükü senedi elinde tutan alacaklıdadır.

Menfi tespit davası ve icranın durdurulması için teminat konusu ayrıca değerlendirilir; ayrıntılar bana ait olmayan bir borç için icra geldi rehberindedir.

Senetteki Diğer Bilgiler de Önemli

Sahte senetlerde imzanın yanında senedin diğer unsurlarına da bakılmalıdır. Bononun kambiyo senedi sayılabilmesi için kanunda sayılan zorunlu unsurları taşıması gerekir; örneğin bono kelimesi, kayıtsız şartsız belli bir bedeli ödeme vaadi, vade, ödeme yeri, düzenleme tarihi ve yeri ile düzenleyenin imzası. Bu unsurlardan biri eksikse senet kambiyo senedi sayılmaz.

Bu durumda kambiyo senetlerine özgü takip yapılamaz ve icra mahkemesine 5 gün içinde ayrıca şikâyet yoluyla başvurulabilir. İmza itirazıyla birlikte bu şikâyetin de ileri sürülmesi, takibin bütünüyle iptal edilmesini sağlayabilir.

Senet üzerinde silinti, kazıntı ya da sonradan eklenmiş rakamlar varsa bu da ayrı bir itiraz konusudur. Böyle bir durumda senette oynama yapılmış olması halinde izlenecek yollar ayrıca değerlendirilmelidir.

Sonuç

Sahte imzalı senetle icra takibi başlatıldıysa, ödeme emrinden sonraki 5 gün içinde icra mahkemesine imza itirazında bulunmak en önemli adımdır. Bono ve çekte imza taklidi resmi belgede sahtecilik hükümlerine göre 2 ila 5 yıl hapis cezası gerektirir ve suç duyurusu ayrıca yapılabilir. İmza sizinse ise itiraz etmek, yüzde 20 inkâr tazminatı ve yüzde 10 para cezası riskini doğurur.

Sahte senetle başlatılan bir takip için süre çok kısa olduğundan, ödeme emrini aldığınız gün iletişim sayfamızdan bize ulaşabilirsiniz. Diğer icra konuları için icra hukuku sayfamıza bakabilirsiniz.

SIKÇA SORULAN SORULAR

İLGİLİ YAZILAR