Belediye Tazminatınızı Ödemiyorsa Hakkınız Kağıt Üzerinde mi Kalır?

Kamulaştırmasız el atma davasını kazandınız ama belediye ya da idare parayı yıllarca ödemiyorsa, bu durumun tek başına başka bir hak ihlali olduğunu biliyor musunuz? Kesinleşmiş mahkeme kararının uygulanmaması, mülkiyet hakkınızın ve adil yargılanma hakkınızın ihlali sayılabilir. Anayasa Mahkemesi’nin Kenan Yıldırım ve Turan Yıldırım kararı bunu somut olarak göstermiştir.

Olayın Özeti

Kenan Yıldırım ve Turan Yıldırım, Esenyurt Belediyesi’nden satın alıp tapuya tescil ettirdikleri taşınmaza, belediye tarafından kamulaştırma yapılmadan fiilen el atıldığını iddia etmiştir. Taşınmaz imar planı değişikliğiyle park alanına dönüştürülmüş ve kullanımları engellenmiştir. Bunun üzerine kamulaştırmasız el atma bedelinin tahsili için Büyükçekmece 3.

Asliye Hukuk Mahkemesi’nde dava açmışlardır. Mahkeme başvurucular lehine tazminata hükmetmiş, Yargıtay bu kararı onamıştır. Ancak kesinleşen karara rağmen belediye bedeli ödememiş, icra takipleri de sonuçsuz kalmıştır. Belediye, ödemenin sıraya alındığını ve kamu mallarının haczedilemezliğini ileri sürerek ödemeden kaçınmıştır. Başvurucular bunun üzerine Anayasa Mahkemesi’ne bireysel başvuruda bulunmuştur.

AYM’nin Değerlendirmesi

AYM, adil yargılanma hakkının sadece dava açma hakkını değil, mahkeme kararının etkili şekilde uygulanmasını da kapsadığını belirtmiştir. Kararların uygulanmaması durumunda yargılamanın anlamını yitireceği vurgulanmıştır. Mahkeme, kamu idarelerinin kesinleşmiş yargı kararlarını yerine getirmemek için ekonomik kaynak yokluğunu mazeret gösteremeyeceğini açıkça ifade etmiştir. Esenyurt Belediyesi’nin dört yılı aşkın süre boyunca geçerli bir gerekçe göstermeden kararı yerine getirmemesi, başvurucuların mahkemeye erişim hakkını ihlal etmiştir.

Mülkiyet hakkı yönünden ise AYM, icra edilebilir bir mahkeme alacağının mal ve mülk kapsamında değerlendirilebileceğini belirtmiştir. Kamulaştırma yapmadan taşınmaza el atan idarenin, aleyhine hükmedilen tazminatı ödememesi mülkiyetten barışçıl yararlanma ilkesini ihlal etmektedir. Kamu mallarının haczedilmezliği kuralı kamu hizmetinin devamlılığı için kabul edilebilir bir sınırlama olsa da, bu kuralın arkasına sığınarak kesinleşmiş kararın hiç ödenmemesi, kamu yararı ile kişi hakları arasındaki dengeyi kişi aleyhine bozmaktadır.

AYM, oy birliğiyle mülkiyet hakkının ve adil yargılanma hakkının ihlal edildiğine karar vermiş, başvuruculara ayrı ayrı 6.650,00 TL manevi tazminat ödenmesine ve yargılama giderlerinin karşılanmasına hükmetmiştir. Kararın bir örneği, mahkeme kararlarının en kısa sürede yerine getirilmesi istenerek ilgili belediyeye gönderilmiştir.

Mülkiyet hakkı, Türk Medeni Kanunu m.683 hükmünde güvence altına alınır; malik, hukuka aykırı el atmaları önleme ve zararının giderilmesini isteme hakkına sahiptir.

Anayasa Mahkemesi’ne bireysel başvuru, kesinleşmiş kararın makul sürede uygulanmadığının anlaşılmasından itibaren otuz gün içinde yapılmalıdır. Kamulaştırmasız el atma tazminatında yasal faiz oranı genellikle bir yıl içinde güncellenir; idarenin kesinleşmiş bir kararı ödemesi için makul süre ise Yargıtay içtihadına göre genellikle altı ay ila bir yıl olarak kabul edilir.

Bu Karar Ne Anlama Geliyor?

Kamulaştırmasız el atma davasını kazanıp kesinleşen bir tazminat kararına sahip olduğunuz halde idare parayı ödemiyorsa, sadece icra hukuku yolları değil, bireysel başvuru yolu da bir seçenektir. İdarenin ödeme sırası veya haczedilmezlik gibi düzenlemelere dayanarak ödemeyi süresiz geciktirmesi hukuka aykırıdır. Böyle bir durumda makul süre geçtikten sonra hem mülkiyet hem adil yargılanma hakkı ihlali gerekçesiyle Anayasa Mahkemesi’ne başvurmak mümkündür.

Karar Künyesi

SIKÇA SORULAN SORULAR

İLGİLİ YAZILAR