Bedelsiz Araç Devri Nasıl Yapılır? Kardeşe Devir, Vergi ve İptal Riski

Bu sayfaya iki farklı kişi gelir. Biri aracını ya da evini kardeşine, annesine, çocuğuna veya bir arkadaşına karşılıksız devretmek istiyor ve bunun mümkün olup olmadığını, ne kadar vergi çıkacağını merak ediyor. Diğeri alacaklıdır: borçlunun icradan kaçmak için malını kardeşine devrettiğini öğrenmiştir ve bu devri nasıl geçersiz kılacağını arıyor.

Kısa cevap şudur: bedelsiz devir hukuken bağışlamadır ve yapılabilir. Araç noterde, ev tapu müdürlüğünde devredilir; malı alan kişi veraset ve intikal vergisi beyannamesi verir. Ama devri yapanın borcu varsa, alacaklı bu devri tasarrufun iptali davasıyla etkisiz hale getirebilir. Kardeşe yapılan devirlerde kanun alacaklının işini ciddi şekilde kolaylaştırır.

Bedelsiz Araç Devri Yapılır mı?

Yapılır. Bir malı karşılığında para almadan başkasına devretmek, Türk Borçlar Kanunu’na göre bağışlamadır. Kardeşe, anne babaya, çocuğa, eşe ya da arkadaşa yapılan devir arasında bu açıdan fark yoktur; fark vergide ortaya çıkar.

Yaygın bir hata, karşılıksız devri tapuda ya da noterde düşük bedelli bir satış gibi göstermektir. Bu, vergi açısından sorun yaratabileceği gibi, ileride mirasçılar arasında muris muvazaası iddialarına da yol açabilir. Devir gerçekte bağışsa, belgede de öyle görünmesi en güvenli yoldur.

Bedelsiz Araç Devri Nasıl Yapılır?

Araç devri noterde yapılır. Devirden önce aracın üzerinde haciz, rehin ya da trafikten men kaydı bulunmadığı kontrol edilmelidir; bu kayıtlar devri engelleyebilir ya da araçla birlikte yeni sahibine geçebilir. Motorlu taşıtlar vergisi ve trafik cezası borçlarının da devir öncesinde kapatılması gerekir.

Noterde iki taraf kimlikleriyle hazır bulunur. Bedel alınmadığı belirtilerek devir yapılır ve araç yeni sahibi adına tescil edilir. Zorunlu trafik sigortası poliçesinin yeni malik adına düzenlenmesi ve kasko varsa sigorta şirketine bildirim yapılması unutulmamalıdır.

Ev ya da arsa devri ise tapu müdürlüğünde resmi senetle yapılır. Türk Borçlar Kanunu m.288’e göre taşınmaz bağışlama sözü ancak resmi şekilde yapılırsa geçerlidir; tapu dışında yapılan yazılı bir anlaşma evin mülkiyetini geçirmez. Tapuda bağış işlemi için harç, taşınmazın kayıtlı değeri üzerinden tapu müdürlüğünce hesaplanır.

Kardeşe ya da Arkadaşa Bedelsiz Devirde Vergi

Veraset ve İntikal Vergisi Kanunu m.1, malların karşılıksız olarak bir kişiden diğerine geçmesini vergiye tabi tutar. Vergiyi malı veren değil, malı alan öder. Beyanname, malın hukuken edinildiği tarihten itibaren 1 ay içinde vergi dairesine verilir (m.9).

Kanunun 4. maddesinin (d) bendine göre karşılıksız intikallerin belirli bir kısmı vergiden istisnadır. Bu tutar her yıl yeniden değerleme oranında artar; 2026 yılı için 66.935 TL’dir. Bunu aşan kısım için oranlar m.16’daki tarifeye göre ilk 3.000.000 TL için yüzde 10’dan başlar ve dilimler yükseldikçe yüzde 30’a kadar çıkar.

Anne, baba, eş ve çocuklardan yapılan karşılıksız intikallerde bu oranların yarısı uygulanır. Kardeşe, yeğene ya da arkadaşa yapılan devirde ise tam oran geçerlidir. Bu yüzden aynı aracı çocuğa devretmekle kardeşe devretmek arasında vergi bakımından belirgin bir fark vardır.

Bağışlanan Araç ya da Ev Geri Alınabilir mi?

Bağışlama kural olarak geri alınamaz. TBK m.295, yalnızca üç durumda bağışlayana geri alma hakkı tanır: bağışlanan kişi bağışlayana ya da yakınlarından birine karşı ağır bir suç işlemişse, bağışlayana ya da ailesine karşı kanundan doğan yükümlülüklerine önemli ölçüde aykırı davranmışsa, ya da yüklemeli bir bağışlamada yüklemeyi haklı sebep olmadan yerine getirmemişse.

TBK m.297’ye göre bu hak, geri alma sebebinin öğrenildiği günden itibaren 1 yıl içinde kullanılmalıdır. “Kardeşim artık beni aramıyor” gibi bir kırgınlık bu sebeplerden biri değildir.

Mirasçılar açısından da bir sonuç vardır. Türk Medeni Kanunu m.565’e göre mirasbırakanın ölümünden önceki 1 yıl içinde yaptığı olağan hediyeler dışındaki bağışlamalar ve saklı payları etkisiz kılmak amacıyla yaptığı açık kazandırmalar tenkise tabidir. Yani bir kardeşe yapılan büyük bir bağış, diğer mirasçıların saklı payını zedeliyorsa ileride tenkis davası konusu olabilir.

Borcunuz Varsa Devir Neden Risklidir?

Asıl tehlike borçtur. Borcu olan kişinin yakınına yaptığı bedelsiz devir, İcra ve İflas Kanunu m.277 ve devamındaki tasarrufun iptali hükümleriyle alacaklı tarafından etkisiz hale getirilebilir. Kanun bunun için iki ayrı yol öngörür.

Birincisi m.278’dir. 24 Aralık 2025’te yürürlüğe giren 7571 sayılı Kanun’la değişen bu maddeye göre, aciz belgesinin, aciz belgesi niteliğindeki haciz tutanağının ya da iflasın açıldığı tarihten önceki 1 yıl içinde yapılan bütün bağışlamalar ve karşılıksız tasarruflar iptale tabidir. Kardeşe yapılan devir tapuda satış olarak gösterilse bile, gerçek değerine uygun bir bedel ödendiği ispatlanmadıkça bağışlama sayılır. Bu karinenin sınırı 1 yıldır ve kardeş gerçek değerde ödeme yaptığını ispatlarsa bu madde uygulanmaz.

İkincisi m.280’dir. Malvarlığı borçlarına yetmeyen borçlunun alacaklılarına zarar verme kastıyla yaptığı işlemler, karşı tarafın bu durumu bildiği ya da bilmesi gerektiği hallerde iptal edilebilir. Bunun için işlemden itibaren 5 yıl içinde borçlu aleyhine haciz ya da iflas yoluyla takip yapılmış olmalıdır. Karşı taraf borçlunun eşi, altsoyu, üstsoyu ya da üçüncü derece dahil kan ve kayın hısımıysa, borçlunun durumunu bildiği kanunen farz edilir. Kardeş ikinci derece kan hısımıdır, yani bu karine kardeş için de işler.

Yargıtay Hukuk Genel Kurulu Kardeşe Satışta Ne Dedi?

Yargıtay Hukuk Genel Kurulu’nun 17.06.2026 tarihli 2025/655 E. 2026/384 K. sayılı kararı bu konunun güncel ve önemli bir örneğidir. Borçlu, taşınmazdaki 1/3 payını kız kardeşine 800.000 TL’ye satmış, bedel banka havalesiyle ödenmişti. Bilirkişi payın gerçek değerini 733.210 TL bulmuştu; yani satış bedeli gerçek değerin bile üzerindeydi.

Bölge adliye mahkemesi, bedel ödendiği ve fark bulunmadığı için davayı reddetmişti. Hukuk Genel Kurulu bu kararı yerinde görmedi. Kurula göre m.280/3’teki karine gereği kardeş, borçlunun mali durumunu ve alacaklılara zarar verme kastını bildiği kabul edilen kişidir; bunun aksini ispat yükü kardeşe düşer. Kardeş bu karineyi çürütemediği için tasarruf iptale tabi görüldü.

Bu karar şunu gösteriyor: kardeşe yapılan devirde bedelin gerçekten ödenmiş olması tek başına devri kurtarmaz. Önemli olan, devralan kardeşin borçlunun durumunu bilmediğini ispat edip edemeyeceğidir ve bu ispat kardeşler arasında oldukça zordur.

Alacaklıysanız: Kardeşe Devredilen Malı Nasıl Takip Edersiniz?

Tasarrufun iptali davasının özel şartları vardır. Davacının borçludan gerçek bir alacağı olmalı, borçlu hakkındaki icra takibi kesinleşmiş olmalı, iptali istenen devir borcun doğumundan sonra yapılmış olmalı ve borçlu hakkında kesin ya da geçici aciz belgesi bulunmalıdır. Hacizde borcu karşılayacak mal bulunamadığını gösteren haciz tutanağı da aciz belgesi niteliğindedir.

Dava, İİK m.284’e göre devrin yapıldığı tarihten itibaren 5 yıl içinde açılmalıdır; bu süre hak düşürücüdür. Mahkeme davayı basit yargılama usulüyle görür ve alacaklının talebi üzerine devredilen mal hakkında ihtiyati haciz kararı verebilir (m.281). Mal elden çıkarılmadan önce bu kararı almak, davanın sonucunu korumanın en etkili yoludur.

Dava kazanılırsa devir tamamen iptal edilmez. Alacaklı, mal kardeşin adına kayıtlı kalsa bile, tapu kaydı düzeltilmeden o malı haczettirip sattırabilir (m.283/1). Davanın hangi yıllardaki devirleri kapsadığını tasarrufun iptalinde şüpheli dönem yazımızda, kastın nasıl ispatlandığını ise borçlunun mal kaçırma kastının ispatı sayfasında ayrıntılı anlattık.

Kardeş Malı Başkasına Satmışsa Ne Olur?

Borçlular bazen malı önce kardeşe, kardeş de kısa süre sonra bir yabancıya devreder. İİK m.282’ye göre iptal davası kötü niyetli dördüncü kişilere karşı da açılabilir, ama iyi niyetli üçüncü kişilerin hakları korunur. Yani malı borçtan habersiz, gerçek bedelle alan kişinin tapusu bu davayla etkilenmez.

Bu durumda alacaklının hakkı kaybolmaz; dava bedele dönüşür. M.283/2’ye göre malı elden çıkaran kardeş, o malın yerine geçen değer oranında, alacaklının alacağından fazla olmamak üzere nakden tazminata mahkum edilir.

Sık Karşılaşılan Durumlar

Babam aracını bana bedelsiz devretti, vergisi var mı? Var, ama yarı oranla hesaplanır ve 2026 için 66.935 TL’lik istisna aşılmadıkça vergi çıkmaz. Beyanname yine de 1 ay içinde verilmelidir.

Arkadaşıma aracımı bedelsiz devrettim. Arkadaşa yapılan devirde tam oran uygulanır. Borcunuz varsa ve devir son 1 yıl içindeyse, bu devir de m.278 uyarınca iptal edilebilir; arkadaşlık ilişkisi m.280’deki akrabalık karinesine girmez ama alacaklı kastı başka delillerle ispat edebilir.

Kardeşime devrettiğim evde oturmaya devam ediyorum. Devri yapanın malı kullanmaya devam etmesi, mahkemelerin mal kaçırma kastına işaret sayabileceği güçlü bir emaredir. Aracı kardeşine devredip kullanmayı sürdüren, sigortasını ve bakımını kendisi ödeyen borçlu için de aynı değerlendirme yapılır.

Sonuç

Bedelsiz araç ya da ev devri yasaldır. Araç noterde, ev tapuda devredilir; malı alan kişi 1 ay içinde veraset ve intikal vergisi beyannamesi verir ve kardeşe ya da arkadaşa yapılan devirde tam oran uygulanır. Borcu olan kişinin kardeşine yaptığı devir ise İİK m.278 ve m.280 uyarınca iptal edilebilir; güncel Hukuk Genel Kurulu kararı, bedel ödenmiş olsa bile kardeşin karineyi çürütmesinin zor olduğunu gösteriyor.

Devri yapmadan önce borç durumunuzu ve vergi sonucunu değerlendirmek ya da kardeşe kaçırılmış bir mal için dava açmak istiyorsanız iletişim sayfamızdan bize ulaşabilirsiniz. Diğer başlıklar için tasarrufun iptali davaları sayfamıza bakabilirsiniz.

SIKÇA SORULAN SORULAR

İLGİLİ YAZILAR